rejected: Γιατί και πώς αποφασίσατε να δημιουργήσετε αυτή την παράσταση;

Ι.V.: Η ιδέα της παράστασης γεννήθηκε στη Βαρσοβία, όταν ξεκίνησε η πλήρης ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Στην πόλη κατέφτασαν κύματα προσφύγων — από την Ουκρανία, τη Λευκορωσία, τη Ρωσία. Ανάμεσά τους υπήρχαν πολλοί καλλιτέχνες, οι οποίοι βρέθηκαν σε εξαιρετικά δύσκολη θέση: σε ένα ξένο πολιτιστικό περιβάλλον έχασαν το επάγγελμά τους, τη δουλειά τους, τη δυνατότητα να εκφράζονται. Μαζί με τη σύζυγό μου, την Πολωνή ηθοποιό Καρολίνα Γκρούσκα, δημιουργήσαμε το ίδρυμα Till House — έναν χώρο στήριξης και ένταξης για αυτούς τους καλλιτέχνες.

Δεν περιοριστήκαμε στη βοήθεια, αλλά δημιουργήσαμε συνθήκες όπου οι ίδιοι οι καλλιτέχνες βοηθούν ο ένας τον άλλον, συμμετέχουν σε έργα, σεμινάρια, φόρουμ. Έτσι γεννήθηκε η παράσταση “Mahamaya Electronic Devices”. Την ανεβάζουμε σε διαφορετικές γλώσσες και χώρες, κάθε φορά προσθέτοντας μια νέα διάσταση. Στην αρχή παρουσιάστηκε στα ουκρανικά με τον σκηνοθέτη Μικόλα Μίσιν, στη συνέχεια στα ρωσικά, έπειτα στα λιθουανικά στη Λιθουανία, στα ρουμανικά στη Μολδαβία, στα αγγλικά στο Λονδίνο και στα πολωνικά στη Βαρσοβία.

Κάθε παράσταση συνοδεύεται από φόρουμ και συζητήσεις: μιλάμε για την τεχνητή νοημοσύνη, το νόημα της ζωής, φιλοσοφικά ζητήματα. Σήμερα το έργο υλοποιείται με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού της Πολωνίας, σε συνεργασία με την εταιρεία παραγωγής Kollosaion Productions, Artbox Fargani και Έλληνες ηθοποιούς. Για εμάς, αυτή η δουλειά είναι ιδιαίτερα σημαντική: όχι μόνο στηρίζει τους καλλιτέχνες-πρόσφυγες, αλλά φέρει και το μήνυμα της ένταξης και της ένωσης των ανθρώπων.

rejected: Από την εμπειρία σας, πού ξεχωρίζουν οι νέοι Έλληνες ηθοποιοί;

I.V.: Είχα την τύχη να συναντήσω πολύ ταλαντούχους νέους Έλληνες ηθοποιούς. Ειλικρινά, δεν θα έλεγα ότι έχουν θεμελιώδεις διαφορές σε σχέση με ηθοποιούς από άλλες χώρες. Στη ζωή μου συνεργάστηκα με Αμερικανούς, Άγγλους, Αυστραλούς, Πολωνούς — και παντού γνώρισα ανθρώπους με διαφορετικά χαρακτηριστικά: ταλέντο, εργατικότητα, ικανότητα επικοινωνίας, δεξιοτεχνία στην υποκριτική.

Ναι, πάντα υπάρχουν εθνικές ιδιαιτερότητες, αλλά σε γενικές γραμμές οι ηθοποιοί όλων των χωρών μοιάζουν σε κάτι και διαφέρουν σε κάτι άλλο. Το κύριο είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι και η ενέργειά τους. Στην Ελλάδα συνάντησα καλλιτέχνες με τους οποίους δημιούργησα πολύ καλές σχέσεις και τους είμαι ευγνώμων για την εξαιρετική δουλειά τους.

rejected: Μέσα από το «Mahamaya», τί θα θέλατε να αποκομίσει ο θεατής φεύγοντας από την παράσταση;

I.V: Η παράσταση είναι δομημένη ως διάλογος — ερώτηση–απάντηση, ερώτηση–απάντηση. Δείχνει ότι σε κάθε διανοητική απάντηση θα βρεθεί αμέσως μια νέα διανοητική ερώτηση: δεν υπάρχει απόλυτη, «τελική» απάντηση. Έτσι, αυτό που θα ήθελα να πάρει μαζί του ο θεατής, είναι η κατανόηση ότι το νόημα της ζωής δεν βρίσκεται στις λέξεις, στις ιδέες ή στις έννοιες. Βρίσκεται στην ίδια τη ζωή, σε αυτό που είσαι και στο πώς ζεις.

rejected: Ποιό θεωρείτε πως είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει, σήμερα, ο άνθρωπος;

I.V: Το πιο θεμελιώδες πρόβλημα είναι η άγνοια της εξελικτικής διαδικασίας. Οι άνθρωποι δεν χωρίζονται σε εθνικότητες, σε χρώματα δέρματος ή σεξουαλικούς προσανατολισμούς, αλλά σε συστήματα αξιών. Και το σύστημα αξιών είναι πάντα ένα στάδιο εξελικτικής ανάπτυξης. Στην αρχή — το αρχαϊκό, φυλετικό επίπεδο, μετά το βιομηχανικό, ο μοντερνισμός, ο μεταμοντερνισμός. Υπάρχει εθνοκεντρική σκέψη, υπάρχει πραγματιστική, «πορτοκαλί» σκέψη.

Για αυτό το θέμα έχει γράψει πολύ, ο Αμερικανός φιλόσοφος Κεν Ουίλμπερ, δημιουργός της ολοκληρωμένης θεωρίας της ανάπτυξης (ολιστικής τέχνης= Integral art). Η θεωρία του επιβεβαιώνεται για μένα, τόσο από την προσωπική μου εμπειρία, όσο και από την παρατήρηση του κόσμου γύρω. Υπάρχει, επίσης, η θεωρία της «Σπειροειδούς Δυναμικής», που δημιουργήθηκε από τον Κλερ Γκρέιβς και αναπτύχθηκε από τους μαθητές του Ντον Μπεκ και Κρις Κόουαν. Αυτές οι μελέτες δείχνουν ότι η ανθρωπότητα περνάει μέσα από διαδοχικά επίπεδα εξέλιξης της συνείδησης.

Σήμερα, όμως, η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν έχει την παραμικρή κατανόηση, για το πώς λειτουργεί αυτή η εξέλιξη. Έτσι, απαιτούμε ο ένας από τον άλλον, το αδύνατο. Είναι, σαν ένας ενήλικος να πηγαίνει σε μια παιδική χαρά και να αρχίζει να εξηγεί στα παιδιά τον Χέγκελ ή να τα καλεί να αναλάβουν ευθύνη για τον πλανήτη. Απλώς, δεν μπορούν να το καταλάβουν — πρέπει πρώτα να περάσουν ένα στάδιο ανάπτυξης.

Σε αυτό προστίθεται ένα ακόμη τεράστιο πρόβλημα — η απίστευτη ανισότητα στην πρόσβαση στην πληροφορία και την εκπαίδευση. Αυτό το χάσμα μεγαλώνει. Σήμερα, ένα μέρος των ανθρώπων στον πλανήτη λαμβάνει εκπαίδευση εξαιρετικά υψηλού επιπέδου. Η κόρη μου, για παράδειγμα, φοιτά σε ένα εξαιρετικό σχολείο, και βλέπω πόση απόσταση δημιουργείται ανάμεσα σε εκείνη και στους συγγενείς της στη Ρωσία, όπου στα παιδιά εμφυσούν διαστρεβλωμένες, καταστροφικές ιδέες. Κι αν συγκρίνουμε αυτό με τα παιδιά στην Αφρική ή σε άλλες περιοχές όπου δεν υπάρχει καμία πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση, γίνεται σαφές: αυτή η ανισότητα δημιουργεί ένα χάσμα ανάμεσα στους ανθρώπους και φέρνει μια σοβαρή απειλή.

rejected: Γιατί κάνετε θέατρο;

I.V: Αφού βρισκόμαστε στην Ελλάδα, θα απαντήσω στο πνεύμα της ελληνικής φιλοσοφίας: δεν επιλέγω τη μοίρα μου — τη ζω.

* o Ivan Vyrypaev δημιούργησε (έγραψε και σκηνοθέτησε) το “Mahamaya Electronic Devices” που παρουσιάζεται για λίγες ακόμα παραστάσεις, στη Θεσσαλονίκη, στο θέατρο ArtBox Fargani, δίπλα στη Καμάρα, κάθε Παρασκευοσαββατοκύριακο, μέχρι και 26 Οκτωβρίου. Παράλληλα, στην Αθήνα, παρουσιάζεται για δεύτερη χρονιά, το κείμενο του, “Οι Μεθυσμένοι”, κάθε Δευτερότριτο του Οκτώβρη, στο θέατρο OLVIO. Τέλος, στο θέατρο Διάνα της Αθήνας, θα παρουσιαστεί για δεύτερη σεζόν, το “ΑΠΟΡΡΗΤΟ”, έργο που έγραψε, από 20 Οκτώβρη και κάθε Δευτερότριτο.