at a glance
Top

Οι σημειώσεις της Δήμητρας Στεργίου

κείμενο Ι δήμητρα στεργίου */* φωτογραφίες | αρχείο δήμητρας */* επιμέλεια | γιώργος παπανικολάου

πεταλούδες στο...μπαλκόνι

Από μικρή δυσκολευόμουν να βρω τη σωστή λέξη, πάντα κάτι έμενε να περισσεύει. Προσπαθούσα να παρατηρήσω τους ανθρώπους, να δω πως κινούνται, πώς ανοιγοκλείνουν τα μάτια ή πόσο νευρικά κουνάνε τα πόδια τους, ώστε να καταλάβω τί θέλουν να πουν. Το έβρισκα κάπως πιο ειλικρινές. Και φτάνω στο σήμερα, πιστεύοντας ότι κάθε είδους κίνηση είναι ο τρόπος να ειπωθούν όλα εκείνα που δεν χωρούν σε λέξεις. Είναι μια γλώσσα που γεννιέται μέσα στο σώμα πριν ακόμη γίνει ορατή, πριν ακόμη πάρει μορφή. Όλες τις φορές που κάτι αισθανόμαστε το σώμα αποκτά κίνηση για να μπορέσει να οριστεί και να προχωρήσει. Συχνά, όμως, με προβληματίζει το γεγονός, ότι κοιτάμε μόνο το αποτέλεσμα της κίνησης, την εικόνα και την κατάληξή της ενώ σπάνια στεκόμαστε στην στιγμή που γεννιέται αυτή, στην αφετηρία, σε εκείνη την λεπτή εσωτερική παρόρμηση που προηγείται της πράξης. Σε αυτόν τον ενδιάμεσο χώρο ξεκίνησε η δημιουργία της συγκεκριμένης σκηνοθετικής ιδέας, πριν από περίπου ένα χρόνο. Σχεδόν οργανικά γεννήθηκε η ανάγκη να δούμε το σώμα όχι μόνο ως φορέα κίνησης αλλά και ως μια επιφάνεια μνήμης και μεταμόρφωσης. Έτσι, προέκυψε η συνάντηση του προτζέκτορα, της ζωγραφικής που δημιουργείται εκείνη τη στιγμή και των σωμάτων που κινούνται μέσα σε μια ζωντανή συνομιλία επί σκηνής.

Καμιά φoρά, σκέφτομαι ότι το σώμα θυμάται πράγματα που συχνά η λογική προσπαθεί να τακτοποιήσει ή να ξεχάσει. Κουβαλάει ιστορίες, εμπειρίες, στιγμές ασήμαντες και ταυτόχρονα πολύ σημαντικές που ενδεχομένως κάποιες από αυτές να μην τις έχει καν επιλέξει. Ό,τι ζούμε γράφεται πάνω μας και μέσα μας και όταν αποφασίσουμε να εκτεθούμε μπροστά σε άλλους ανθρώπους, κάπως όλες αυτές οι ιστορίες γίνονται ορατές. Οπότε ναι, μάλλον τα σώματα μας καθρεφτίζουν με κάποιον τρόπο τις ζωές μας.

‘Πεταλούδες στο στομάχι’, περίεργη συνθήκη, αλλά αγαπημένη μου. Ένα μείγμα άγχους και ενθουσιασμού, μια αίσθηση ότι τίποτα δεν είναι ελεγχόμενο, μια φούσκα που από στιγμή σε στιγμή μπορεί να σκάσει, μάλλον όμως δεν θα έμενα εκτός. Είναι η στιγμή λίγο πριν την συνάντηση με έναν άνθρωπο, με το κοινό, με μια ιδέα. Είναι η στιγμή πριν γεννηθεί κάτι που δεν ξέρεις πώς ακριβώς θα εξελιχθεί, αλλά ανυπομονείς να γίνεις κομμάτι του.

Μέσα σε έναν κόσμο που δοκιμάζεται τόσο έντονα — κάθε μέρα, σε κάθε γειτονιά, σε τόσα μέρη ταυτόχρονα, χρόνια τώρα — αναρωτιέμαι ποια είναι η θέση της τέχνης. Ίσως, ακόμα, να μπορεί να δημιουργεί χώρους, όπου οι άνθρωποι συναντιούνται, σκέφτονται, ανασαίνουν και θυμούνται ότι υπάρχει ακόμη ‘κάτι’. Και ίσως αυτό, μέσα σε τόση βία, να είναι ήδη μια πράξη αντίστασης που σίγουρα την έχουμε ανάγκη, έστω και για μια ώρα.

Δεν μου αρέσει η λέξη προσδοκία, θεωρώ ότι με κάποιο τρόπο συνδέεται με την απαίτηση και τελικά με μια μορφή απογοήτευσης-δυστυχίας. Συχνά, όμως, με προβληματίζει τί μένει στον θεατή όταν φεύγει. Δεν είναι απαραίτητο όλα να εξηγηθούν. Μου είναι αρκετό, όμως, φεύγοντας να πάρει μαζί του μια εικόνα που κόλλησε στο το μυαλό του, ένα έντονο συναίσθημα, μια ερώτηση, μια απάντηση, κάτι μικρό που θα τον ακολουθεί στο δρόμο για το σπίτι. Θέλω σίγουρα με κάποιον τρόπο, για μια στιγμή, να συναντηθούμε. Φαντάζομαι ότι αυτού του είδος το θεάτρου, που μπλέκει σώμα, εικόνα και τεχνολογία, καμιά φορά μπορεί να φαίνεται λίγο παράξενο, τουλάχιστον στην αρχή, αλλά πιστεύω ότι ο κόσμος είναι πιο έτοιμος από όσο νομίζουμε να εμπιστευτεί κάτι νέο, τουλάχιστον να το δοκιμάσει, πόσο μάλλον όταν είναι κάτι ειλικρινές. Και αυτό μου αρκεί.

Η Θεσσαλονίκη, για μένα, είναι η πόλη που μεγάλωσα, που την έζησα και ως φοιτήτρια, οπότε ίσως να μην μπορώ να είμαι απολύτως αντικειμενική μαζί της. Μια πόλη γεμάτη αντιφάσεις και δυνατότητες. Δίνει χώρο στον πειραματισμό, στις συναντήσεις, στο διαφορετικό. Και όμως καμιά φορά νιώθω πως είμαστε ακόμη αρκετά ‘μεταξύ μας’. Έχει μια δικιά της, πολύ χαρακτηριστική ενέργεια, πολύ ζωντανή, θέλω να επιστρέφω σε αυτήν. Ίσως τελικά η Θεσσαλονίκη να είναι ακριβώς αυτό : ένα μέρος που με όλες του τις αντιφάσεις, συνεχίζει να με τραβάει πίσω.

Στο μυαλό μου παίζει ο στοίχος της Κατερίνας Γώγου, ‘ο έρωτας είναι τέχνη επαναστατική’, μάλλον δεν γίνεται να  αποφύγουμε τις ρωγμές του, κάπως μοιάζουν με αποτυπώματα, από εκείνα που εκφράστηκαν και τα άλλα που έμειναν πίσω, σίγουρα όμως δεν παύουν να υπάρχουν.

* η Δήμητρα Στεργίου σκηνοθετεί μαζί με τον Κωνσταντίνο Γοργολίτσα, τις “Πεταλούδες στο στομάχι” της Αλεξάνδρας Καλτσογιάννη, στο θέατρο Τ της Θεσσαλονίκης, έως και 29 Μαρτίου.