at a glance
Top

Λένα Παπαληγούρα

Prima Femina

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | ελίνα γιουνανλή*/* επιμέλεια | γιώργος παπανικολάου

“To “Prima Facie” είναι μια παράσταση που μου έχει δώσει πολλά. Καταρχάς, οι άνθρωποι που γνώρισα σε αυτή τη παράσταση και θα σταθώ, στη συγγραφέα του έργου που είναι μια ευφυής και ταλαντούχα γυναίκα, από αυτές που χαίρεσαι που συναντάς στη ζωή σου, όπως και στην Αυστραλή παραγωγό μας, που δούλεψαν μαζί και κατόπιν συνεργαστήκαμε όλοι μαζί. Δεν γίνεται να μην αναφέρω τον Γιώργο Οικονόμου, αλλά και το ίδιο το υλικό του κειμένου. Το “Prima Facie” ήρθε σε μια στιγμή της ζωής μου, που είχα αμφιβολίες για το κατά πόσο το θέατρο μένει στις ψυχές μας, παραπάνω “από κάποια stories στο instagram”. Και ήρθε αυτό το έργο για να μου αποδείξει, ότι το θέατρο μπορεί να μετακινήσει – όχι μόνο τις ψυχές των θεατών- αλλά και την όλη πρακτική της καθημερινότητα μας. Φανταστείτε, ότι το έργο στην Αγγλία το είδαν κάποιοι δικαστικοί και άλλαξαν ένα νόμο. Υπάρχει μεγαλύτερη απόδειξη, ότι το θέατρο μετακινεί έμπρακτα μια ολόκληρη κοινωνία;” ….Η Λένα Παπαληγούρα είναι στο rejected….

“Το “Prima Facie” είναι ένα “δώρο” για τον ηθοποιό, γιατί του δίνει την δυνατότητα να κάνει μία μεγάλη “καταβύθιση” και ταυτόχρονα να αναμετρηθεί με τα όρια αυτού που καλείται να δημιουργήσει. Είναι υπέροχο το υλικό του έργου που διαχειρίζεσαι…Θα μπορούσα να σου μιλάω ώρες για το “Prima Facie”. Αυτή η παράσταση, είναι μια πολύτιμη εμπειρία για μένα και σκέψου ότι ξεκίνησα- λέγοντας ότι δεν θα ξανακάνω μονόλογο- μετά την “Κατερίνα”, θεωρούσα ότι δεν μπορεί να συγκριθεί με το οτιδήποτε άλλο. Μόλις αποφάσισα, μέσα μου, ότι δεν θα συγκρίνω και θα ξεκινήσω κάτι εκ νέου, από το μηδέν, με τελείως διαφορετικό τρόπο, όλα λειτούργησαν εξαιρετικά. Στο τέλος, όταν ανέβηκε το “Prima Facie” κατάλαβα ότι το μοναδικό κοινό που είχε με την “Κατερίνα” ήταν η κατηγορία “μονόλογος” και τίποτα άλλο!”

You know, she makes trouble seem so soft
She can turn a hardship, and she makes it so easy to cross
She brings life into the world, over and over again
No man in the world could ever bear those pains
She'll never let you know when she feels bad
And she smiles when she feels sad
And once you, and when you feel blue
She knows her place, right beside you, right beside you

“Ποιό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αισθάνομαι ότι αντιμετωπίζει η γυναίκα, στις μέρες μας; ….Πιστεύω ότι έχουν γίνει βήματα στην κοινωνία, μα θεωρώ πως χρειάζεται να γίνουν και πολλά ακόμα! Μπορεί κάτι να έχει “μετακινηθεί”, μα είναι ελάχιστο μπροστά σε αυτό το δρόμο που χρειάζεται- ακόμα- να διανύσουμε. Για μένα, το πρώτο βήμα που έχει γίνει είναι πως, οι γυναίκες είμαστε πιο έτοιμες να μιλήσουμε. Είμαστε πιο έτοιμες- ενδεχομένως- να φύγουμε από καταστάσεις, αλλά δεν είμαστε προστατευμένες από την Πολιτεία, για να έχουμε που να πάμε. Συνεπώς, δεν μπορούμε να μιλάμε για την ασφάλεια της γυναίκας, όταν μπορεί και αποφασίζει να φύγει, διότι αισθάνεται πιο “δυνατή”, αλλά δίχως μέριμνα, το επόμενο στάδιο ζωής είναι θολό, από το ίδιο το σύστημα που δεν την βοηθά.

Εντωμεταξύ, δεν είναι ότι μαθαίνουμε περισσότερα βίαια περιστατικά που αφορούν τη γυναίκα λόγω της αύξησης της πληροφορίας μέσω internet, αλλά είναι αδιανόητο πως έχουν πολλαπλασιαστεί, αυτού του είδους τα περιστατικά. Τα τελευταία χρόνια, ζούμε σε μια χώρα με ραγδαία αύξηση γυναικοκτονιών. Η γυναίκα επιβιώνει σε μια εποχή όπου ο “θυμός” και η βία είναι πολύ έντονα στοιχεία καθημερινότητας  και- πάντα- στοχοποιείται, ένα “ασθενές” φύλο, που – όμως, κάνουμε τα στραβά μάτια πως- είναι ισοδύναμο και με ίδια δικαιώματα με κάθε άνδρα.

Προσωπικά, θα αισθανόμουν μεγάλη ανακούφιση, αν στη χώρα μας είχε αναγνωριστεί ουσιαστικά και έμπρακτα, ο όρος “γυναικοκτονία”. Μόνο έτσι, θα βλέπαμε κατάματα το πρόβλημα. Διότι, το πρόβλημα υπάρχει, είναι “εκεί” και η απειλή δεν έχει σιγάσει ποτέ. Και βέβαια, πριν φτάσουμε στην αναγνώριση της γυναικοκτονίας, ας ασχοληθούμε πιο επισταμένα και με όχι τόσο ακραίες καταστάσεις, μα εξίσου άγριες, όπως είναι η λεκτική κακοποίηση, η βιαιότητα που υπάρχει στην γυναίκα σε επαγγελματικούς χώρους και εγώ θα στο φτάσω, ως και στις αμοιβές των γυναικών που δεν είναι ισότιμες με ενός άνδρα. Στο δικό μου επάγγελμα, οι άντρες αμείβονται καλύτερα από τις γυναίκες. Έχουμε πολύ δρόμο να διανύσουμε ως την ουσιαστική ισότητα. Το καλό είναι πως- ίσως- η κοινωνία μας είναι πιο έτοιμη να “ακούσει” ιστορίες γυναικών. Ακόμα, και το κοινό είναι πιο έτοιμο να παρακολουθήσει παραστάσεις, όπως το “Prima Facie”, να προβληματιστεί και να συζητήσει επί του θέματος. Όλα αυτά, πριν λίγα χρόνια, όχι απλά δεν ήταν αυτονόητα, δεν ήταν καν θέματα προς δημόσια συζήτηση”.

The supreme being will always beat you in eye seeing
The supreme being will always beat you in eye seeing
Because He knows, He made you only
So He decided to make a woman, so you wouldn't be lonely
Say it again

“Ο εχθρός του λαού” οδεύει στις τελευταίες εβδομάδες παραστάσεων και θα θυμάμαι την γνωριμία με τον Όστερμάγιερ. Είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο, για όλο το θίασο, που τον γνωρίσαμε, είμασταν πολύ τυχεροί! Ο Όστερμάγιερ είναι ο κορυφαίος ευρωπαίος σκηνοθέτης. Δεν είναι ο τρόπος που οδηγεί την σκηνοθεσία στο όραμα του, αλλά και ο ίδιος με την διαδικασία που προσέρχεται στη μελέτη και αντιμετωπίζει τα έργα, στον τρόπο διασκευής αυτών. Ο Όστερμάγιερ έχει μια πολύ προσωπική ματιά στα έργα, με την έγκυρη σφραγίδα ενός- αδιαμφισβήτητα- διανοούμενου. Και η προσωπικότητα του συνάδει με την επαγγελματική του λειτουργία. Είναι σπουδαίο ότι δουλέψαμε μαζί του σε αυτό το κείμενο, που είναι τόσο αιχμηρό και ταυτόχρονα -τραγικά- σύγχρονο”.

And I wanna know
What makes man stop tiring?
And who's the only one can stop a baby from crying?

“Αν είναι εύκολο να κάνεις θέατρο και κάπου μακριά να σκάνε βόμβες; …..Καθόλου εύκολο. Όπως, καθόλου εύκολο δεν είναι να συνεχίζεις τη ζωή σου, σα να μην συμβαίνει τίποτα. Οι καλλιτέχνες είμαστε και εμείς άνθρωποι και για να αντέξουμε αυτό το φριχτό και αμείλικτο που συμβαίνει γύρω μας, οφείλουμε να βρούμε ένα τρόπο να συνεχίσουμε τις ζωές μας. Δεν μπορείς να κάνεις και διαφορετικά….Μακάρι να μπορούσαμε! Μακάρι, όλοι οι άνθρωποι να βρίσκαμε ένα τρόπο να οργανωθούμε συλλογικά, να σταματούσαμε το γρανάζι της καθημερινότητας και να κάναμε κάτι πιο έμπρακτο. Ίσως, έτσι να άλλαζαν τα πράγματα….Για μένα, το θέατρο είναι ένα “καταφύγιο”. Όσοι ασχολούμαστε με το θέατρο, λες και έχουμε δημιουργήσει έναν προστατευμένο χώρο που να μπορούμε να πιστεύουμε ακόμα και στο όραμα της δικαιοσύνης. Το θέατρο είναι ένας ασφαλής και προστατευμένος χώρος, για να μαχόμαστε για όλα αυτά τα κοινωνικά ζητήματα. Το θέατρο απαρτίζεται από ανθρώπους που- ως επί το πλείστον- αγαπούν τον άνθρωπο. Για παράδειγμα, φέτος, συμμετέχοντας στον “Εχθρό του λαού” που είναι μια αμιγώς πολιτική παράσταση, είναι και σα να εκφέρεις μια άποψη για την δυστοπία που ζούμε. Και είναι και φορές που σκέφτομαι πεζά και κυνικά, και νιώθω ότι ένας άνθρωπος δεν μπορεί να αλλάξει κάτι που συμβαίνει στο σύμπαν. Και παλινδρομώ, και πείθω τον εαυτό μου, πως- ίσως- και να μπορεί”…

I wanna stop right here
I wanna say a woman's prayer right here
Thank you for being such a bright shining star
And thank you for being as wonderful as you are
Oh, I'm so glad I got a good woman
Every man, every man not only needs, but he got to have a woman
My mother was a woman, and she still is as sweet as she is
Your mother's a woman, and I know you love her as she still is
Oh, supreme, I feel so good
I just wanna say thank you, thank you for being so nice

“Κάθε φορά που έρχομαι Θεσσαλονίκη, το χαίρομαι! Μπορώ να σου πω, ότι το “Prima Facie” θα μπορούσε να παίζεται και ολόκληρη σεζόν στη Θεσσαλονίκη. Μετά το ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΝ, θα παίξουμε τη παράσταση στη Πάτρα και στα Γιάννενα. Κάθε φορά που έρχομαι Θεσσαλονίκη, αισθάνομαι ότι έρχομαι στο σπίτι μου. Και τώρα ειδικά, που με πετυχαίνει – προσωπικά- σε πολύ δύσκολη περίοδο, αυτό το ταξίδι το περίμενα, για να με βοηθήσει ψυχολογικά”.

 

“Φέτος, το καλοκαίρι θα ανεβάσουμε για δεύτερη χρονιά την “Αντιγόνη” του Σοφοκλή, σε σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη. Ήταν μεγάλη η επιτυχία του περσινού καλοκαιριού και το οφείλουμε στο κόσμο να το ξαναπάμε επανάληψη στην επικράτεια. Είναι ένα έργο που το λατρεύω! Προχθές, βρεθήκαμε όλος ο θίασος να συζητήσουμε τα διαδικαστικά- πρακτικά των προβών και ένιωσα- σε μια περίοδο που δεν χαίρομαι- μεγάλη λαχτάρα. Περνάμε πολύ καλά όλος ο θίασος και ο Θέμης έκανε εξαιρετική δουλειά, οπότε ετοιμαζόμαστε να επικοινωνήσουμε ξανά με το κόσμο, μια αγαπημένη μας παράσταση”.

“Η εργασιοθεραπεία ενδυναμώνει ασυναίσθητα τον άνθρωπο. Η ενασχόληση με κάτι που σου αρέσει, νοηματοδοτεί την ύπαρξη σου. Αν αναλογισθούμε την ματαιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, μόνο ότι μας κινητοποιεί αξίζει της προσοχής μας. Και επειδή, δεν μου αρέσει να μιλάω γενικά, αλλά προσωπικά…Όταν βιώνεις μια απώλεια και ένα πένθος, κάπως επανεξετάζεις πολλά πράγματα στη ζωή σου. Για μένα, η εργασία είναι και “καταφύγιο”. Το θέατρο μου δίνει δύναμη, όπως και η ρουτίνα των παραστάσεων- που μπορεί και να κουράσει- είναι σωτήρια σε περιπτώσεις που έχεις δύσκολη καθημερινότητα. Το αμείλικτο του επαγγέλματος μου, είναι πως καλείσαι να κάνεις παραστάσεις σε πολύ δύσκολες μέρες. Και φέτος, εγώ το έκανα αυτό. Είναι η σκληρή πλευρά του επαγγέλματος μου, να πρέπει μετά από μια απώλεια, να πάω στο θέατρο. Και ξέρεις, εγώ δεν μπορώ να λειτουργήσω μηχανικά. Προέταξα τους συναδέλφους και το κόσμο που είχαν έρθει στο θέατρο και -κάπως- έπεισα τον εαυτό μου, να αναγκαστεί να το φέρει εις πέρας”.

“Με ρωτάς για τον πατέρα μου, για αυτό το στοιχείο προσωπικότητας που θα ήθελα να ξέρουν οι νεότεροι….Ο μπαμπάς μου ήταν ένας καθαρός άνθρωπος, με αρχές και ηθικές αξίες στο τρόπο που λειτουργούσε μέσα στη πολιτική. Η λεπτότητα του με ένα ουσιαστικό βλέμμα απέναντι στα κοινωνικά προβλήματα και η μεγάλη του αγάπη για τον άνθρωπο, ήταν τα πιο έντονα στοιχεία του. Είχε μία καθαρότητα και μια γενναιότητα, μέχρι τέλους”…

“Αυτό το “μαύρο” μου διάστημα στα προσωπικά, λόγω της απώλειας του μπαμπά μου, αφού με ρωτάς, χαρά βρίσκω με τα παιδιά μου. Ανακαλύπτω ξανά το κόσμο μαζί τους, μέσα από την οπτική τους αγνότητα. Μέσα από την αθωότητα τους, παίρνω χαρά και ελπίδα. Ο τρόπος που στέκεται όλη μου η οικογένεια, δίπλα μου, είναι η τονωτική μου ενέργεια. Κι επειδή, τα παιδιά τα καταλαβαίνουν όλα, είναι πολύ “παρόντα” και με στηρίζουν, είτε εκούσια, είτε ακούσια”…