at a glance
Top

Οι σημειώσεις του Κωνσταντίνου Μωραΐτη

κείμενο Ι κωνσταντίνος μωραΐτης  */* φωτογραφίες | karol jarek + πάτροκλος σκαφιδας + γκέλυ καλαμπάκα */* επιμέλεια | γιώργος παπανικολάου

δύο ή τρία πράγματα που (δεν) ξέρω γι' αυτόν....

Ανέστης, το ρίσκο της αλήθειας.

Με τον Ανέστη υπάρχει κάτι που σπανίζει… δεν σκηνοθετεί μόνο την παράσταση, σκηνοθετεί το βλέμμα σου πάνω στον εαυτό σου, εννοώ ότι δεν προσπαθεί να σε διορθώσει, αλλά να σε απογυμνώσει από ό,τι περιττό, μέχρι να μείνει κάτι αληθινό  κι αυτό είναι τρομακτικό και λυτρωτικό μαζί.

Έχει την ικανότητα να δημιουργεί έναν χώρο όπου η αβεβαιότητα δεν είναι αδυναμία, αλλά πρώτη ύλη. Δεν ψάχνει την ασφάλεια του έτοιμου αποτελέσματος, ψάχνει τη στιγμή που ο ηθοποιός χάνει για λίγο το έδαφος και τότε, ακριβώς τότε, εμφανίζεται η αλήθεια της σκηνής.

Έχουμε κάτι κοινό που το έχουμε αναγνωρίσει με τα χρόνια μεταξύ μας… είναι η εμμονή με το ρίσκο με την δουλειά στις πρόβες….  δηλαδή  χανόμαστε και οι δυο  σε έναν κόσμο που ζητά συνεχώς βεβαιότητες, εκείνος υπερασπίζεται την αμφιβολία και μέσα σε αυτήν γεννιέται το θέατρο που θυμάσαι το θέατρο που τουλάχιστον εμένα αφορά.

Πατέρας – σώμα σε κίνηση

Ο πατέρας μου είναι ηθοποιός, φανατικός Ολυμπιακός, άνθρωπος που δεν μπορεί να μείνει ακίνητος. Ασχολείται με το κτήμα, φυτεύει, ποτίζει, κουρεύει το γκαζόν, κόβει λαχανικά και μετά μπαίνει στην κουζίνα και μαγειρεύει με την ίδια φροντίδα. Είναι άνθρωπος της φύσης. Στα 78 του έγινε και χειμερινός κολυμβητής, σαν να δοκιμάζει ακόμα τα όριά του, σαν να δηλώνει ότι το σώμα πρέπει να μένει ζωντανό μέσα στον χρόνο.

Εφηβεία – αγάπη και σύγκρουση

Στην εφηβεία μας χωρούσε όλη η ένταση του κόσμου. Εγώ, επαναστάτης χωρίς αιτία, εκείνος να προσπαθεί να με χωρέσει χωρίς να με χάσει. Μια σχέση γεμάτη αγάπη και τριβή, σαν δυο άνθρωποι που δεν έχουν ακόμα μάθει τη γλώσσα ο ένας του άλλου.

Σήμερα – η άλλη γλώσσα της σχέσης

Με τα χρόνια όλα έγιναν πιο ήσυχα και πιο βαθιά. Μιλάμε κάθε μέρα. Λέμε νέα, πειραζόμαστε για ΠΑΟΚ και Ολυμπιακό, μιλάμε για θέατρο, για πολιτική, διαφωνούμε και  μέσα στις διαφωνίες υπάρχει μια τρυφερότητα που δεν χρειάζεται απόδειξη. Τα καλοκαίρια πίνουμε μπύρες, τσίπουρα, ψήνουμε, καμιά φορά μαλώνουμε πάλι σαν να επιστρέφουμε για λίγο στις παλιές ηλικίες. Η σχέση μας είναι βαλκανική θορυβώδης, συναισθηματική, γεμάτη ζωή.

Πατεράδες – όταν γίνονται άνθρωποι

Στην αρχή είναι νόμος. Μετά αντίπαλος. Και κάποια στιγμή, σχεδόν ανεπαίσθητα, γίνονται άνθρωποι. Τους βλέπεις να κουβαλούν ήττες, σιωπές, αγάπες που δεν έμαθαν να λένε εύκολα. Τότε, καταλαβαίνεις ότι η φροντίδα τους ήταν πράξεις: ένα πιάτο φαγητό, μια αυστηρή κουβέντα, μια παρουσία που δεν έφευγε. Η σχέση δεν τελειώνει ποτέ· απλώς αλλάζει γλώσσα.

Θεατές – η ταραχή που μένει

Οι θεατές συχνά λένε ότι φεύγουν με μια περίεργη ταραχή, σαν να είδαν κάτι δικό τους πάνω στη σκηνή, χωρίς να μπορούν να το ονομάσουν. Άλλοι μιλούν για την τρυφερότητα μέσα στη σκληρότητα, άλλοι για τη μοναξιά των χαρακτήρων. Ίσως τελικά αυτό μένει: ότι όλοι γνωρίζουμε δύο ή τρία πράγματα για τους άλλους, αλλά ποτέ ολόκληρη την αλήθεια.

Λίγο πριν τη σκηνή

Πριν βγω στη σκηνή χρειάζομαι επαφή με τους άλλους ηθοποιούς. Ένα βλέμμα, ένα αστείο, μια μικρή σιωπή. Το θέατρο για μένα είναι ομαδική πράξη. Δεν κλείνομαι ανοίγομαι. Η σκηνή δεν ανήκει σε κανέναν μόνο του· είναι κοινός χώρος εμπιστοσύνης.

Μετά την παράσταση

Σπάνια πάω σπίτι κατευθείαν. Μια μπύρα με την ομάδα, κουβέντες για την παράσταση, για ταινίες, για πολιτική, για ό,τι καίει εκείνη τη στιγμή. Εκεί ξεφουσκώνει η ένταση. Εκεί βρίσκεται η πιο ανθρώπινη συνέχεια της βραδιάς.

Σπίτι – η πράξη της αγάπης

Και μετά επιστρέφω στην Άλκηστη και στον Iggy. Εκεί καταλαβαίνω πως η αγάπη δεν είναι ιδέα, αλλά πράξη. Είναι να διαλέγεις τον ίδιο άνθρωπο και την ίδια ζωή ξανά και ξανά, ακόμα κι όταν δεν υπάρχουν βεβαιότητες. Μια αγκαλιά, μια βόλτα, μια κουβέντα αυτά μένουν.

ΠΑΟΚ – μνήμη σώματος

Και φυσικά, όποτε μπορώ λόγω παραστάσεων βλέπω ΠΑΟΚ, ξέρεις ο ΠΑΟΚ για μένα δεν είναι για εμένα απλώς μια ομάδα. Είναι μνήμη σώματος. Είναι προσφυγιά, ρίζα, ένστικτο. Κάτι που δεν το διαλέγεις, σε διαλέγει. Κουβαλάει μέσα του ανθρώπους που έφυγαν, που πάλεψαν, που έμαθαν να επιβιώνουν χωρίς να ζητάνε έγκριση.

Μικρός έφευγα κρυφά για εκδρομές. Ψέματα, φόβος, αδρεναλίνη. Όχι για να το παίξω μάγκας για να νιώσω ζωντανός. Στα λεωφορεία και στα πέταλα γνώρισα ανθρώπους ωμούς, αληθινούς, χωρίς φίλτρα. Εκεί έμαθα πιο πολλά για τον άνθρωπο απ’ ό,τι σε οποιαδήποτε βιβλιο. Είδα αγάπη και βία, αδελφικότητα και μοναξιά, όλα μαζί. Το γήπεδο δεν ωραιοποιεί τίποτα, σου δείχνει τι υπάρχει κάτω από τα ρούχα και τους ρόλους.

Ο ΠΑΟΚ ξέρεις με καθόρισε  σαν άνθρωπο, γιατί μου έμαθε πως η ταυτότητα δεν είναι διακόσμηση. Είναι στάση σώματος. Στέκεσαι, φωνάζεις, πονάς, συνεχίζεις. Δεν παριστάνεις τον ουδέτερο όταν μέσα σου βράζεις.

Μου λείπει το γήπεδο. Μου λείπει αυτή η ωμή ενέργεια που δεν μεταφράζεται. Και όποτε βρίσκω χρόνο, πάω Τούμπα και  μάλιστα στην 4 έχω πολλούς φίλους. Όχι για να ξεφύγω από τη ζωή, αλλά για να τη θυμηθώ. Εκεί όλα είναι άμεσα χαρά, απογοήτευση, ένταση. Καμία θεωρία, μόνο παλμός.

Πολλές φορές σοκάρονται όταν μιλάω έτσι για τον ΠΑΟΚ, ειδικά κάποιοι δήθεν άνθρωποι της τέχνης. Σαν να υπάρχει μια αόρατη σύμβαση ότι η τέχνη πρέπει να είναι αποστειρωμένη, αποκομμένη από το πάθος. Εμένα δεν με ενδιαφέρει αυτό. Η τέχνη χωρίς σώμα και ένστικτο, είναι απλώς διακόσμηση τοίχου. Ο ΠΑΟΚ μου θύμισε ότι ο άνθρωπος δεν είναι μόνο νους  είναι ένταση, επιθυμία, σύγκρουση.

Δεν ζητάω να το καταλάβουν όλοι. Ούτε να συμφωνήσουν. Για μένα είναι ένας τρόπος να υπάρχω χωρίς να λειαίνω τις γωνίες μου. Να μην χαϊδεύω αυτιά ούτε τα δικά μου.

 

Διδασκαλία – απέναντι στον κυνισμό

Έχω την τύχη φέτος να διδάσκω στην Δραματική Σχολή της Αγίας Βαρβάρας, που γίνεται μια σοβαρή δουλειά και έχουμε ένα πραγματικά εξαιρετικό υλικό  ανθρώπων,  αλλά και τα μαθήματα που κάνω μόνος με την μέθοδο μου το Animal Body. Έχω συνολικά 72 μαθητές.  Εβδομήντα δύο νέοι άνθρωποι που αποφασίζουν να μπουν σε μια τέχνη που κανείς δεν τους υπόσχεται ότι θα τους ανταμείψει.

Το μέλλον του θεάτρου μοιάζει συχνά θολό, δυσοίωνο, σχεδόν βίαιο. Ζούμε σε μια εποχή που ζητά ταχύτητα, ευκολία, κατανάλωση. Το θέατρο, αντίθετα, ζητά χρόνο, αμφιβολία, έκθεση. Ίσως, γι’ αυτό μοιάζει παράλογο που ακόμα υπάρχουν νέοι που το επιλέγουν. Κι όμως, υπάρχουν, και αυτό από μόνο του, είναι μια πράξη αντίστασης.

Αυτό που βλέπω μέσα στην αίθουσα δεν είναι αθωότητα είναι ανάγκη. Ανάγκη να καταλάβουν ποιοι είναι μέσα από το σώμα τους, τη φωνή τους, το ρίσκο. Να σταθούν μπροστά σε άλλους χωρίς πανοπλία. Και εκεί, μέσα σε αυτή την ευάλωτη στιγμή, θυμάμαι γιατί ξεκίνησα κι εγώ.

Σε μια χώρα που συχνά μοιάζει να διαλύεται, αυτοί οι 72 άνθρωποι μου θυμίζουν ότι η τέχνη δεν πεθαίνει όταν λείπουν οι πόροι, πεθαίνει όταν λείπει η επιθυμία. Κι εδώ η επιθυμία είναι παρούσα, πεισματική, σχεδόν άγρια.

Κάθε μάθημα είναι υπενθύμιση ότι το θέατρο δεν είναι ασφαλές καταφύγιο. Είναι πεδίο μάχης. Κι αυτοί οι νέοι άνθρωποι, χωρίς να το ξέρουν ίσως, επιλέγουν να μπουν μέσα του με ανοιχτά μάτια. Αυτό, για μένα, είναι η πιο καθαρή μορφή ρομαντισμού να συνεχίζεις να πιστεύεις στην τέχνη όταν όλα γύρω σου σε σπρώχνουν να γίνεις κυνικός.

 

Επόμενα

Επόμενο βήμα η περιοδεία με την παράσταση “Τα Σκυλιά” το καλοκαίρι ξανά Κωνσταντινούπολη. Μέχρι τότε μαθήματα, πρόβες, παραστάσεις.

*Ο Κωνσταντίνος Μωραΐτης πρωταγωνιστεί στην θεατρική παράσταση του Ανέστη Αζά “Δύο ή τρία πράγματα που ξέρω γι αυτόν”, στο θέατρο ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ, στο κέντρο της Αθήνας. Παραστάσεις, καθημερινά από Τετάρτη έως και Κυριακή, μέχρι και τις 5 Απριλίου.