at a glance
Top

Πασχάλης Αραμπατζής

αν μπορείς να το ονειρευτείς, μπορείς και να το κάνεις....

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | εύη μαυρομάτη + άγγελος χαριτάκης */* επιμέλεια | γιώργος παπανικολάου

Καλλιτεχνικός Διευθυντής στο Metropolitan Urban Theater, υποδειγματικός σκηνοθέτης θεατρικών παραστάσεων για παιδιά- μικρά και μεγάλα- και ο δημιουργός του “Δείπνου Ηλιθίων”- θεατρικής κωμωδίας που δρέπει δάφνες στην Θεσσαλονίκη, ταλαντούχος και ειλικρινής… Ο Πασχάλης Αραμπατζής είναι στο rejected

rejected: “Μεστωμένος” πλέον καλλιτεχνικός διευθυντής στο Metropolitan: The Urban Theater. Μέχρι στιγμής, σε όσα έκανες, για ποιο πράγμα είσαι πολύ περήφανος στο θεατρικό σου σπίτι και γιατί;

Π.Α.: Είμαι περήφανος, κυρίως, γιατί καταφέραμε να δημιουργήσουμε ένα ζωντανό καλλιτεχνικό σπίτι και όχι απλώς έναν χώρο παραστάσεων. Αν σήμερα μπορεί να πει κανείς ότι είμαι πιο «μεστωμένος», είναι γιατί έμαθα ότι ένα θέατρο δεν το ορίζει μόνο το ρεπερτόριο ή οι επιτυχίες του, αλλά οι άνθρωποί του. Είμαι βαθιά περήφανος για την ομάδα που εργάζεται εδώ. Καλλιτέχνες και συνεργάτες που δουλεύουν με συνέπεια, εμπιστοσύνη και κοινό όραμα. Μαζί χτίζουμε ένα θέατρο με ταυτότητα, τόλμη στις επιλογές και ουσιαστικό διάλογο με το κοινό και τους δημιουργούς, όπου κάθε παραγωγή αντιμετωπίζεται ως αναγκαία καλλιτεχνική πράξη και όχι ως υποχρέωση. Αυτό το αίσθημα συλλογικότητας και αλήθειας είναι, για μένα, το μεγαλύτερο επίτευγμα και ο λόγος που νιώθω πραγματικά περήφανος για το θεατρικό μας σπίτι.

 

 

rejected: Μέλημα σου, από εδώ και πέρα, για να επιτευχθεί στο Metropolitan, στο επόμενο διάστημα, ποιο είναι; Πώς το διαχειρίζεσαι, το όλον;

Π.Α.:Το βασικό μου μέλημα από εδώ και πέρα είναι να διατηρηθεί και να ενισχυθεί αυτή η ταυτότητα, χωρίς να παγιδευτεί στη συνήθεια. Να συνεχίσει το θέατρο να εξελίσσεται, να συνομιλεί με την εποχή του και να παραμένει ζωντανό καλλιτεχνικά, χωρίς να χάνει την ποιότητά του. Το «όλον» το διαχειρίζομαι με εμπιστοσύνη στους συνεργάτες και με συνεχή επαναξιολόγηση. Προσπαθώ να έχω καθαρό καλλιτεχνικό βλέμμα, αλλά και να αφήνω χώρο στους άλλους να προτείνουν. Πιστεύω ότι μόνο έτσι ένα θέατρο μπορεί να αντέξει στον χρόνο.

μεταξύ άλλων /// το 2016 υπήρξε βοηθός σκηνοθέτη σε ένα από τα ωραιότερα ανεβάσματα του έργου "Το ξύπνημα της Άνοιξης", με ένα επιτελείο ηθοποιών με έδρα την Θεσσαλονίκη, σε σκηνοθεσία Δ΄ήμητρας Λαρεντζάκη.

rejected: Τί σε κάνει χαρούμενο στo φετινό σας ρεπερτόριο για μικρά και “μεγάλα” παιδιά;

Π.Α.: Αυτό που με κάνει πραγματικά χαρούμενο είναι ότι συνεχίζει μια σχέση εμπιστοσύνης που έχει ήδη χτιστεί με το παιδικό και το οικογενειακό κοινό. Το γεγονός ότι «Η Παναγία των Παρισίων» διανύει την τρίτη της χρονιά και «Η Πεντάμορφη και το Τέρας» ανέβηκε για δεύτερη σεζόν, δύο δικές μας παραγωγές που πήγαν εξαιρετικά καλά, μας επιβεβαιώνει ότι τα παιδιά και οι γονείς τους ανταποκρίνονται όταν τους μιλάς με ειλικρίνεια και σεβασμό. Δεν προσεγγίζουμε το παιδικό θέατρο ως κάτι «ελαφρύ», αλλά ως μια ολοκληρωμένη καλλιτεχνική εμπειρία, με φαντασία, συγκίνηση και ουσία. Με χαροποιεί βαθιά το ότι αυτές οι παραστάσεις δεν καταναλώνονται απλώς, αλλά δημιουργούν μνήμη και διάλογο. Κι αυτό, για μένα, είναι το μεγαλύτερο στοίχημα του παιδικού θεάτρου.

 

rejected: Το παιδικό θέατρο στη Θεσσαλονίκη είναι πάντα καλό ή έχει και παγίδες “παιδιάστικου”;

Π.Α.:Το παιδικό θέατρο στη Θεσσαλονίκη, όπως παντού, δεν είναι αυτονόητα καλό. Έχει μεγάλες δυνατότητες, αλλά και παγίδες. Η πιο συνηθισμένη είναι το «παιδιάστικο». Δηλαδή η ευκολία, η υπεραπλούστευση, η λογική ότι στα παιδιά «όλα περνάνε». Διαφωνώ κάθετα με αυτό. Τα παιδιά είναι ίσως το πιο απαιτητικό κοινό, με οξυμένη αίσθηση αλήθειας και βαρεμάρας. Όταν τα υποτιμάς, το καταλαβαίνουν αμέσως. Πιστεύω ότι το καλό παιδικό θέατρο οφείλει να έχει την ίδια καλλιτεχνική ευθύνη και φροντίδα με το θέατρο για ενήλικες, ίσως και μεγαλύτερη. Όταν αυτό συμβαίνει, τότε το παιδικό θέατρο μπορεί να γίνει βαθιά ουσιαστικό και να αφήσει πραγματικό αποτύπωμα.

 

 

rejected: Ποιά είναι μια καλή παιδική παράσταση, για σένα; Πώς ορίζεται;

Π.Α.: Για μένα, μια καλή παιδική παράσταση ορίζεται πρώτα απ’ όλα από τον σεβασμό. Σεβασμό στη νοημοσύνη, στο συναίσθημα και στη φαντασία του παιδιού. Είναι μια παράσταση που δεν απλοποιεί πρόχειρα ούτε καταφεύγει σε εύκολα ευρήματα για να «κρατήσει» την προσοχή, αλλά χτίζει έναν ολοκληρωμένο θεατρικό κόσμο με καθαρή αφήγηση, αλήθεια και φροντίδα στη σκηνική γλώσσα. Μια καλή παιδική παράσταση μιλάει στα παιδιά, αλλά δεν αποκλείει τους ενήλικες. Αφήνει χώρο για συγκίνηση, σκέψη και συζήτηση μετά το τέλος της. Όταν τα παιδιά φεύγουν από το θέατρο με ερωτήσεις και όχι μόνο με εντυπώσεις, τότε πιστεύω ότι έχει επιτελέσει τον σκοπό της.

 

 

rejected: Γιατί η Μαριάννα Τόλη είναι το δικό σου σημείο αναφοράς;

Π.Α.: Η Μαριάννα Τόλη είναι για μένα ένα σημείο αναφοράς γιατί η παρουσία της ήταν μαγική  και γέμιζε τον χώρο. Πραγματικά σπάνιο. Ήταν μία εξαιρετική δημιουργός παραστάσεων για παιδιά, αλλά πάνω απ’ όλα ένας υπέροχος άνθρωπος και συνεργάτης. Σαν νεράιδα, κατάφερνε να μεταφέρει αυτή τη μαγεία στα έργα της και στους ανθρώπους γύρω της. Κάθε παράστασή της ήταν μοναδική. Όταν συνεργάστηκα μαζί της ως ηθοποιός για δύο χρόνια, ήταν μια εμπειρία που με σημάδεψε. Έμαθα πολλά, όχι μόνο για την τέχνη και την προσέγγιση στο παιδικό θέατρο, αλλά και για τον τρόπο που η αφοσίωση, η φροντίδα και η αγάπη για τη δουλειά μπορούν να εμπνεύσουν τους γύρω σου. Για μένα, αυτός ο συνδυασμός δημιουργικότητας και ανθρώπινης ζεστασιάς την καθιστά σημείο αναφοράς που δεν ξεχνιέται.

μεταξύ άλλων /// το 2016 σκηνοθέτησε την "Επιστροφή στο σπίτι" του Ματέι Βίσνιεκ. Μια θεατρική παράσταση, που το νεανικό κοινό της Θεσσαλονίκης θυμάται...

rejected: Πώς αποφάσισες και γιατί θέλησες να ανεβάσεις το “Δείπνο”; Γιατί αυτό το έργο;

Π.Α.: Αποφάσισα να αναμετρηθώ με το «Δείπνο Ηλιθίων» γιατί είναι μια κωμωδία που, πίσω από το γέλιο, έχει βαθιά ανθρώπινο και κοινωνικό μήνυμα. Με συγκίνησε η ιδέα ότι μέσα από έναν φαινομενικά «ελαφρύ» λόγο, το έργο δείχνει πόσο εύκολα οι άνθρωποι μπορούν να γίνουν θύτες ή θεατές της ανοησίας. Με την ομάδα του θεάτρου Metropolitan θελήσαμε να το παρουσιάσουμε γιατί είναι μια παράσταση που σπάει τις βεβαιότητες του κοινού, προκαλεί σκέψη και ταυτόχρονα διασκεδάζει, κι αυτός ο συνδυασμός είναι, για μένα, ο πυρήνας της καλής κωμωδίας και του καλού θεάτρου.

 

 

rejected:Ο θίασος- ως επί το πλείστον – αποτελείται από νέους ηθοποιούς. Φοβήθηκες καθόλου την επιλογή αυτή σε παράσταση ενηλίκων;

Π.Α.: Καλλιτεχνικά, πρόκειται για νέους ηθοποιούς με τεράστιο ταλέντο και όρεξη για δουλειά. Δεν είναι άνθρωποι που ανεβαίνουν για πρώτη φορά στο σανίδι. Έχουν ήδη εμπειρία και δουλειά στην πλάτη τους, απλώς δεν έχουν την τηλεοπτική φήμη για να μπορεί να τους γνωρίζει ο κόσμος. Πρακτικά επίσης, οι ηλικίες τους είναι κοντά σε αυτές των ηρώων, χωρίς μεγάλη απόκλιση, ενώ παράλληλα το έργο δεν είναι δεσμευτικό ως προς το όριο ηλικίας. Αισθάνθηκα πλήρη ασφάλεια δουλεύοντας μαζί τους. Τους έδινα ένα και έπαιρνα δέκα. Ήταν μια ιδανική συνθήκη συνεργασίας, που μου επέτρεψε να απολαύσω απόλυτα τη δουλειά, να πειραματιστώ, να εμπνευστώ και να δημιουργήσουμε μαζί κάτι ζωντανό και αληθινό. Νιώθω πραγματικά ευγνώμων που είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ μαζί τους.

 

 

rejected: Το ταμείο είναι σκηνοθετικός σου γνώμονας επιλογών;

Π.Α.: Το ταμείο δεν είναι ποτέ ο βασικός γνώμονας στις επιλογές μου. Αυτό που με ενδιαφέρει πρώτα είναι η καλλιτεχνική αξία, η ποιότητα της δουλειάς και η ουσιαστική σχέση με το κοινό. Φυσικά, η επιτυχία μιας παράστασης στο ταμείο είναι σημαντική, δείχνει ότι το κοινό ανταποκρίνεται και στηρίζει τη δουλειά μας. Πράγμα που μας αφορά όλους και πρέπει να το λάβουμε υπόψη αλλά δεν αποτελεί τον απόλυτο οδηγό για το τι ανεβάζουμε. Αν κάθε φορά κοιτάγαμε μόνο το ταμείο, θα χανόταν η τόλμη, η φρεσκάδα και η ουσία του θεάτρου. Για μένα, η αλήθεια και η ποιότητα πάνω στη σκηνή είναι που τελικά φέρνουν το κοινό κοντά μας.

μεταξύ άλλων /// το 2019 υπογράφει την σκηνοθεσία στο "Ay, Carmela", μια παράσταση με τον Δημήτρη Δάγκαλη και την Κορνηλία Προκοπίου, σε ένα αλησμόνητο θεατρικό ντουέτο...

rejected: Φέτος, στην Θεσσαλονίκη, δημιουργήθηκαν κι άλλα δύο θέατρα, ενώ υπάρχει αύξηση δημιουργίας παραστάσεων και σε χώρους πιο μικρούς – εναλλακτικούς, “art studio”. Μπορεί η Θεσσαλονίκη να απορροφήσει τόσους χώρους, τόσες παραστάσεις;

Π.Α.: Η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη με ζωντανή θεατρική σκηνή και κοινό που διψά για θέατρο, οπότε υπάρχει σίγουρα χώρος για δημιουργία και καινοτομία. Το γεγονός ότι ανοίγουν νέα θέατρα και μικροί, εναλλακτικοί χώροι δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για πειραματισμό και για να ακουστούν νέες φωνές, και αυτό είναι θετικό. Την ίδια στιγμή, όμως, δεν είναι καθόλου εύκολο να φέρεις το κοινό στις αίθουσες, ιδιαίτερα όταν στην πόλη έρχονται συχνά παραστάσεις από την Αθήνα με γνωστά, αναγνωρίσιμα πρόσωπα που απορροφούν μεγάλο μέρος της προσοχής του κοινού. Ο ανταγωνισμός είναι μεγάλος και το κοινό δεν μπορεί, αλλά ούτε και πρέπει, να ακολουθήσει τα πάντα. Γι’ αυτό χρειάζεται ποιότητα, συνέπεια και στρατηγική στη λειτουργία των χώρων. Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω ότι η Θεσσαλονίκη μπορεί να στηρίξει πολλαπλές παραγωγές, αρκεί οι δημιουργοί να είναι σοβαροί και οι παραστάσεις να γίνονται με ουσιαστικό μεράκι. Στο τέλος, μια πόλη που αγαπά πραγματικά το θέατρο πάντα βρίσκει τον τρόπο να το απορροφήσει.

 

rejected: Τί πιστεύεις;…Θα περιμένουμε πολλά χρόνια ακόμα, για να βιοπορίζεται πλήρως, ένας ηθοποιός στο ιδιωτικό θέατρο της Θεσσαλονίκης;

Π.Α.: Η αλήθεια είναι ότι στο ιδιωτικό θέατρο της Θεσσαλονίκης το βιοποριστικό κομμάτι για έναν ηθοποιό παραμένει πρόκληση. Υπάρχουν πολλοί ταλαντούχοι άνθρωποι που εργάζονται με πάθος, αλλά οι συνθήκες και τα οικονομικά μεγέθη της πόλης δεν επιτρέπουν ακόμα πλήρη σταθερότητα για όλους. Παρ’ όλα αυτά, βλέπουμε μια σταδιακή αύξηση παραγωγών και χώρων, κάτι που δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες και ανοίγει δρόμους. Δεν ξέρω αν θα γίνει γρήγορα, αλλά πιστεύω ότι με σωστή υποστήριξη (συμπεριλαμβανομένης της κρατικής), συνεργασία και επαγγελματισμό, μπορούμε να πλησιάσουμε μια κατάσταση όπου οι ηθοποιοί θα μπορούν να ζουν από τη δουλειά τους χωρίς να θυσιάζουν την ποιότητά της.

 

 

rejected: Γιατί στη θεατρική Θεσσαλονίκη, ο κόσμος της λειτουργεί σε “παρέες” και δεν ανοίγουν οι κύκλοι συνεργασιών, πιο ουσιαστικά; Τί πιστεύεις;

Π.Α.: Νομίζω ότι οι «παρέες» στη θεατρική Θεσσαλονίκη υπάρχουν γιατί ο χώρος είναι σχετικά μικρός και όλοι ψάχνουν να βρουν ανθρώπους που εμπιστεύονται και με τους οποίους νιώθουν ασφάλεια. Είναι φυσικό να σχηματίζονται στενοί κύκλοι συνεργασίας, αλλά δυστυχώς αυτό περιορίζει τις νέες συναντήσεις και τη δημιουργικότητα που προκύπτει όταν διαφορετικές φωνές ενώνονται. Αν το κοινό και οι επαγγελματίες ανοίξουν περισσότερο τους κύκλους τους, θα μπορούσε να γεννηθεί μια πιο ζωντανή, πιο πειραματική και πιο ουσιαστική σκηνή, με συνεργασίες που ξεφεύγουν από τα συνηθισμένα. Προσωπικά, έχω μεγάλη τύχη που στο Metropolitan συνεργάζομαι με ανθρώπους που εμπιστεύομαι αλλά και με νέους καλλιτέχνες, και η εμπειρία αυτή δείχνει ότι όταν ανοίγεις τους κύκλους σου, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι εκπληκτικό.

μεταξύ άλλων /// το παιδί του κέντρου, Βενιζέλου και Ίωνος Δραγούμη, χρόνια τώρα, είτε παίζοντας, είτε σκηνοθετώντας έργο για παιδιά, είναι επιλογή εμπιστοσύνης...

rejected: Όταν ξεκίνησες έχοντας την επιμέλεια επιλογών ενός θεάτρου, τα όνειρα σου σκόνταψαν στην πεζή οικονομική πραγματικότητα;

Π.Α.: Φυσικά, όταν ανέλαβα την επιμέλεια επιλογών ενός θεάτρου, συνάντησα την πεζή οικονομική πραγματικότητα. Είναι κάτι που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει. Αλλά τα όνειρα δεν σκόνταψαν. Απλώς χρειάστηκε να τα συνδέσω με τις δυνατότητες του χώρου και τις συνθήκες της πόλης. Η αλήθεια είναι ότι η τέχνη και η οικονομία σπάνια συμπορεύονται, αλλά αυτό με έκανε να γίνω πιο δημιουργικός και ευρηματικός. Στο τέλος, οι περιορισμοί δεν καταπνίγουν την έμπνευση. Πολλές φορές την αναγκάζουν να βρει νέους δρόμους, και για μένα αυτό ήταν ένα από τα πιο πολύτιμα μαθήματα ως καλλιτεχνικός διευθυντής.

 

rejected: Είσαι ένας άνθρωπος βουτηγμένος στο θέατρο, καθημερινά. ….. Αντέχεται; Ή κάποια στιγμή σφίγγει ο κλοιός του μικρόκοσμου, επί προσωπικού;

Π.Α.: Το θέατρο, όταν το ζεις καθημερινά, δεν είναι μόνο πάθος, είναι τρόπος ζωής. Μπορεί όλο αυτό να ακούγεται ρομαντικό, αλλά στην πράξη δεν είναι καθόλου. Αντέχεται γιατί το αγαπάς, όμως δεν είναι πάντα εύκολο. Υπάρχουν στιγμές που ο μικρόκοσμος σφίγγει, που οι εντάσεις, οι αγωνίες και οι ευθύνες γίνονται προσωπικές. Εκεί χρειάζεται απόσταση, αυτοπαρατήρηση και εμπιστοσύνη στον λόγο που ξεκίνησες. Για μένα, όσο θυμάμαι γιατί βρίσκομαι μέσα στο θέατρο (για τη συνάντηση με τους ανθρώπους, για τη σκηνή ως τόπο αλήθειας και επικοινωνίας) ο κλοιός χαλαρώνει. Το θέατρο μπορεί να σε κουράσει, αλλά αν είναι αληθινό, δεν σε φυλακίζει. Σε κρατά ζωντανό.

 

rejected: Ποιος είναι ο προσωπικός σου πήχης στόχευσης, από εδώ και πέρα; Τί θες να καταφέρεις;

Π.Α.: Ο προσωπικός μου πήχης, από εδώ και πέρα, δεν είναι να κάνω περισσότερα, αλλά να κάνω ουσιαστικότερα. Θέλω να συνεχίσω να υπηρετώ το θέατρο με συνέπεια, να δημιουργώ παραστάσεις που έχουν λόγο ύπαρξης και αφήνουν αποτύπωμα στους ανθρώπους που τις συναντούν. Να εξελίσσομαι χωρίς να χάνω την περιέργεια και τη χαρά της δημιουργίας, να δουλεύω με συνεργάτες που εμπιστεύομαι και με εμπνέουν και να συμβάλλω, όσο μπορώ, σε ένα θέατρο ανοιχτό, ζωντανό και ειλικρινές. Αν καταφέρω να παραμένω αληθινός απέναντι στη σκηνή και στους ανθρώπους της, τότε θα θεωρώ ότι έχω πετύχει τον στόχο μου.