at a glance
Top

Σταμάτης Φασουλής

"Σταμάτιος Φ." από τη Σαλαμίνα....

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | γιώργος καβαλλιεράκης */* επιμέλεια | γιώργος παπανικολάου

“Είχα να έρθω στην Θεσσαλονίκη, γύρω στα δέκα χρόνια. Τελευταία φορά ήταν με την παράσταση “Κόκκινο”. Τώρα, είμαστε στην Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών με το έργο των Σακελλάριου- Γιαννακόπουλου,  “Η δεξιά, η αριστερά και ο κυρ-Παντελής” με επιτυχία και πήραμε παράταση μέχρι και 15 Φεβρουαρίου. Ναι…μεσολάβησε μια δεκαετία στο να ξαναέρθω Θεσσαλονίκη, σα να λέμε μια ολόκληρη γενιά…. Οφείλω να πω, πως σε αυτή τη δεκαετία που μεσολάβησε, έγινα πιο επιλεκτικός σε ότι κάνω. Παλιά, μπορεί να έκανα και 3-4 σκηνοθεσίες, τώρα πια θα κάνω – το πολύ- δύο πράγματα, και αυτά, μετά από πίεση. Ουσιαστικά, πλέον, θέλω να κάνω ένα μόνο πράγμα. Δεν έχω τις αντοχές πια, να κάνω τέσσερεις πρόβες την ημέρα. Αυτά είναι για τα νέα παιδιά. Άσε που, θα αισθάνομαι ότι σπαταλιέμαι.Ένα πράγμα θέλω να κάνω και να το ευχαριστιέμαι. Παλιά, έκανα πολλά πράγματα και δεν τα ευχαριστήθηκα. Έκανα επιτυχίες- τέλειωναν-  και δεν τις απολάμβανα, γιατί  κατά την διάρκεια τους, ήμουν στην επόμενη πρόβα κάποιου άλλου έργου. Όχι, πια. Θέλω να το ευχαριστιέμαι ότι κάνω, ότι μένει. Φαντάσου, πως έχω κάνει παραστάσεις που δεν τις θυμάμαι. Τότε, δινόμουν ολοκληρωτικά και μου άρεσε που η μία παράσταση ήταν αντίθετου ύφους από την άλλη. Το πρωί έκανα πρόβα σε έργο του Τένεσι Ουίλιαμς, το απόγευμα πρόβα σε μια κωμωδία, ενώ το μεσημέρι το είχα περάσει επιβλέποντας μια μουσική παράσταση που θα ανέβαινε. Και τα έκανα και τα κατάφερνα. Όταν, όμως, οι παραστάσεις ανέβαιναν, δεν τις χαιρόμουν, λόγω πίεσης χρόνου. Από εκεί και πέρα, αν μία παράσταση δεν πετύχαινε το στόχο της, δεν το καταλάβαινα στις πρόβες. Την επιτυχία σε οτιδήποτε, στη δίνει το κοινό, όταν σηκωθεί η αυλαία. Κακά τα ψέματα, ο τελικός “σκηνοθέτης” είναι το κοινό”. Ο Σταμάτης Φασουλής είναι στο rejected….

“Πρώτη φορά που ήρθα θεατρικά στην Θεσσαλονίκη, ήταν στο θέατρο Χατζώκου, Σεπτέμβρη του 1973, όταν φέραμε το “Και ΄συ χτενίζεσαι”. Ήμασταν νέα παιδιά, ήταν η δεύτερη δουλειά με το “Ελεύθερο Θέατρο”. Βέβαια, στην πόλη ήρθα για πρώτη φορά, όταν ήμουν 7 χρονών. Ο πατέρας μου είχε ένα εμπορικό πλοίο και με έφερε στην Θεσσαλονίκη. Ερχόμασταν φορτωμένοι τσιμέντο, ξεφορτώναμε, πηγαίναμε στο Άγιο Όρος φορτώναμε ξύλα και γυρνούσαμε στον Πειραιά. Αυτό γινόταν συνέχεια! Ο παππούς μου είχε εφτά πλοία, είχε δώσει στον πατέρα μου ένα πλοίο που λεγόταν “Σταμάτιος Φ.”και εγώ νόμιζα πως ήταν για μένα, μα ήταν το όνομα του παππού. Ερχόμουν καβάλα στο “μπαστούνι” , εκεί μπροστά βλέποντας ένα “κολιέ” να ανάβει νύχτα, όπως πλησιάζαμε στην Θεσσαλονίκη και μια μυρωδιά που δεν ήξερα και με γοήτευε πάρα πολύ. Το παράπονο μου ήταν, ότι δεν θα μπορούσαμε να βγούμε έξω, γιατί πιάναμε λιμάνι τρεις το πρωί. Την επόμενη μέρα, βγήκα και όταν πρωτοείδα την Πλατεία Αριστοτέλους, μαγεύτηκα. Το βράδυ φάγαμε στου “Στρατή”, ήταν στη Παραλία, ένα από τα καλύτερα εστιατόρια και θυμάμαι τον πατέρα μου, να μου χαμογελάει, και τα μουστάκια του να είναι γεμάτα από τον αφρό της μπύρας που έπινε”…

“Και πλέον ενήλικας στην Θεσσαλονίκη, ηθοποιός στο “Και ΄συ χτενίζεσαι” κάναμε πολλές τρέλες με όλο το θίασο, εκτός θεάτρου- έλα, δεν ήταν σχεδόν καλά πράγματα αυτά που κάναμε! (γέλια). Ήταν και κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και θυμάμαι ένα βράδυ στου “Τόττη”…είμασταν μεγάλη παρέα, όλη νύχτα, έφυγαν κάποιοι και έμεινε ο Σκυλοδήμος, ο Μάνος Χατζιδάκις και εγώ. Ο Μάνος, μας είπε λεπτομέρειες από την ζωή του, που δεν ξέραμε. Πως έγραψε τα τραγούδια στον “Κύκλο με την κιμωλία”, την σχέση του με τον Μίκη Θεοδωράκη. Λεπτομέρειες και λόγια, συζητήσεις, μέχρι που ήρθε η αυγή. Αυτό που έλεγε η Αλίκη Βουγιουκλάκη, “ο ουρανός έγινε ουζάκι”… Αυτό το χρώμα, του νερωμένου ούζου δεν έχει ο ουρανός στο ξημέρωμα;! Ε…. Πριν γίνει η ροδοδάχτυλη Ηώς…βγει και τα κάνει όλα μαγικά….Να, αυτή ήταν μια από τις ωραιότερες νύχτες της ζωής μου”.

“Μεγάλο δώρο “ο κυρ-Παντελής”! Είχα χρόνια να παίξω κωμωδία, ούτε εγώ ξέρω πόσα! Το χάρηκα πολύ! Είδα την δύναμη που έχει η κωμωδία! Δεν την είχα ξεχάσει την δύναμη της, άλλα είχα καιρό να απολαύσω την “πυγμή” της κωμωδίας….Ξέρεις, πέρυσι, τον πρώτο μήνα που ανεβάσαμε το έργο, θαρρώ δεν ήμουν και τόσο καλός στον ρόλο μου- τον έφτιαξα από εκεί και πέρα. Και μπορώ να πω, ότι η δεύτερη χρονιά της παράστασης ήταν καλύτερη από την πρώτη. Όσο περνά ο καιρός, η παράσταση μεστώνει. Και εγώ ήμουν πολύ καλύτερος από πριν. Μπορεί να μην είμαι καλός, αλλά ήμουν καλύτερος από τις πρώτες μέρες. Στον δεύτερο μήνα παραστάσεων, αντιλήφθηκα ότι το κοινό δεν γελάει μόνο με τις κωμικές ατάκες, αλλά και με τις κινήσεις, ακόμη και με ατάκες που δεν είναι κωμικές….ένα “γιατί” ή ένα “πότε”, με τον τρόπο που λέγονταν, φανέρωνε ένα ελάττωμα ή προτέρημα του ήρωα και το κοινό ξέσπαγε σε γέλια ή χειροκροτήματα. Αυτή είναι η ύψιστη χαρά, για να μην βγάζει- η παράσταση- με τα αστεία μόνο γέλιο! Να βγάζεις γέλιο και με τον χαρακτήρα”.

“Κάθε φορά που επιλέγω να ανεβάσω ένα έργο, ποτέ δεν είμαι βέβαιος για την επιλογή μου. Τάκα- τούκα πάει η καρδιά μου, όλο το διάστημα των προβών. Αλλά, δεν είμαι και απαισιόδοξος. Έχω στο μυαλό μου ότι “θέλω να ανεβάσω το συγκεκριμένο έργο”. Αυτό προέχει. Το αν θα πετύχει ή όχι, είναι μια άλλη- επόμενη- συζήτηση. Αλλά, δεν πάω στους παραγωγούς με την λογική “θέλω να κάνω αυτό για να πετύχει”. Απλά, επιλέγω κάτι που θέλω να κάνω και θέλω να το κάνω πολύ ωραίο. Δεν πετυχαίνει πάντα, αλλά όταν πετυχαίνει, τότε “λάμπει””.

I don't drink coffee, I take tea, my dear
I like my toast done on one side
And you can hear it in my accent when I talk
I'm an Englishman in New York

“Γιατί δεν ανεβαίνουν στις μέρες μας, επιθεωρήσεις; Η ταχύτητα του χρόνου άλλαξε. Άλλαξαν και οι κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες. Ότι η τηλεόραση έχει αντικαταστήσει με πολλές εκπομπές, τα επιθεωρησιακά νούμερα, είναι-επίσης-  γεγονός! Και ύστερα έχουμε και το TikTok, όλα αυτά, με γέλια και χορούς….τους έχεις “στο χέρι σου”, στο κινητό σου, με όλα αυτά που γίνονται. Από την άλλη, είναι και όλη η woke ατζέντα των τελευταίων χρόνων,  που απαγορεύει τη λέξη “χοντρός”, “ψηλός”, “στραβός”…πρέπει όλα να είναι “απρόσωπα”…μα, και το πολιτικό γίγνεσθαι έχει αλλάξει. Εδώ και χρόνια, η επιθεώρηση όταν κάνει αντιπολίτευση, είναι “ύποπτη”. Και αυτό δεν μου αρέσει”….

“Οι νέοι ηθοποιοί δεν έχουν καμία σχέση με την επιθεώρηση. Σπάνια…πολύ λίγοι. Είναι ηθοποιοί της πρόζας που παίζουν και επιθεώρηση. Άλλωστε και εμείς, τότε, ηθοποιοί της πρόζας είμασταν που παίζαμε επιθεώρηση. Όλοι ήμασταν απόφοιτοι Εθνικού και δεν είχαμε ξαναπαίξει επιθεώρηση. Άσε που την βρήκαμε σε άθλια κατάσταση. Τώρα, να ασχοληθούν νέοι ηθοποιοί με το είδος- ναι- αλλά να ασχοληθούν βαθιά! Όχι με την λογική, να ασχοληθούν με την πεποίθηση του “έλα να κάνουμε μια επιτυχία””.

“Με ρωτάτε,ως θεατή,  μια καλή παράσταση πως ορίζεται….Δεν ορίζεται. Γίνεται. Υπάρχει. Μια καλή παράσταση ήταν ο “Οιδίποδας” στη Στέγη. Την είδα, ήταν ένα αριστούργημα. Επίσης, μια καλή παράσταση για μένα, ήταν το περασμένο καλοκαίρι του Μιχαήλ Μαρμαρινού, στην Επίδαυρο, ο “ζ-η-θ Ξένος”. Επρόκειτο για ένα “ποίημα”…Να! Με παραδείγματα, μπορώ να σας λέω μια καλή παράσταση. Να την ορίσω, δεν μπορώ. Η παράσταση είναι ένα άυλο ποιητικό γεγονός. Δεν μπορείς να το σταθμίσεις. Δεν υπάρχει ζυγαριά, για να μετρήσεις μια τέτοιου είδους “επιτυχία””.

“Τί; Δεν θυμάται ο κόσμος τις παραστάσεις που βλέπει; Τί, λες; Εγώ, τις θυμάμαι με κάθε λεπτομέρεια, όσες βλέπω. Τις θυμάμαι, γιατί δεν τις βλέπω, τις “ζω”. Όταν είναι καλές παραστάσεις. Καλέ, υπάρχουν θεατές που έρχονται στο καμαρίνι και μου διηγούνται λεπτομέρειες από παραστάσεις του παρελθόντος. Προχθές, ήρθε ένας κύριος στο καμαρίνι και μου είπε “σας θυμάμαι στο “Μπαμπάδες με ρούμι, που ξαπλώνατε στον τάφο του σκηνικού, ανάποδα”. Και τότε, το θυμήθηκα και εγώ. Όταν μια παράσταση σου κάνει εντύπωση, την θυμάσαι….Θες δεν θες, την κρατάει ο -αφάνταστα- σκληρός δίσκος της μνήμης. Αυτός ο δίσκος φορτώνει τα χρήσιμα, όχι τις άχρηστες αναμνήσεις”…

See me walking down Fifth Avenue
A walking cane here at my side
I take it everywhere I walk
I'm an Englishman in New York

“Αν μπορώ, χωρίς θέατρο; Όχι, παιδί μου! Πώς να μπορώ;! Αφού, αυτό μια ζωή, ήμουν….Ανάμεσα στις παραστάσεις της Αθήνας, μέχρι την πρεμιέρα της Θεσσαλονίκης, μεσολάβησε μια εβδομάδα off. Ε, δεν μπορούσα….Και δεν εννοώ, μόνο το βράδυ! Δεν μπορώ δίχως να σκηνοθετώ, να γράφω, να φτιάχνω θέατρο και σχέδια….Να παίζω, να φαντάζομαι, να οργανώνω. Αυτή είναι η δουλειά μου, μπορώ δίχως αυτήν;! Μπορώ δίχως τον προορισμό μου; Εγώ, πιστεύω, πως γι αυτό γεννήθηκα. Τί θα κάνω; Να κάθομαι να κοιτάω το ταβάνι και να μετράω πόσες αράχνες έχω;”

“Ζούμε σε μια μεταβατική εποχή. Τώρα πια, δεν υπάρχουν οι εποχές που θυμάμαι, που αναφέραμε τις παρέες μετά το θέατρο, τα γέλια και τις συζητήσεις….Δεν μου αρέσει η τωρινή εποχή μας. Είναι αυτό που λέει ο Διονύσης Σαββόπουλος “η ζωή αλλάζει, δίχως να κοιτάζει, την δική σου μελαγχολία””….

If "manners maketh man" as someone said
He's the hero of the day
It takes a man to suffer ignorance and smile
Be yourself no matter what they say

“Στα βραβεία ΧΟΡΝ έχουμε πετύχει διάνα, γιατί όσους επιλέξαμε να βραβεύσουμε, ήταν σχεδόν άγνωστοι και μετά την βράβευση, έγιναν πρωταγωνιστές. Ο Δημήτρης Ήμελλος, όταν βραβεύτηκε, είχε παίξει μόλις σε δύο έργα. Ή ο Χρήστος Λούλης, ο Χάρης Φραγκούλης….βραβεύονταν και έπειτα γίνονταν πρωταγωνιστές. Όσοι “στηρίζουν” το θέατρο σήμερα, είναι άντρες που πήραν βραβείο ΧΟΡΝ. Σε δύο ηθοποιούς δεν δώσαμε που άξιζαν και ήταν λάθος: στον Νίκο Κουρή και στον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο. Δεν προλάβαμε από χρονικές συγκυρίες παραστάσεων- κάποιος άλλος, την τάδε χρονιά ήταν σε μία παράσταση- και κάπως δεν έγινε”….

Modesty, propriety can lead to notoriety
You could end up as the only one
Gentleness, sobriety are rare in this society
At night a candle's brighter than the sun

“Ένας καλός ηθοποιός, πέρα από ταλέντο, πρέπει να μελετά, να δουλεύει, να έχει καλή ενέργεια και κάτι αστάθμητο και φοβερό: να έχει τύχη. Γιατί ο άνθρωπος που θα μπορούσε να βοηθήσει, μπορεί να μην ζούσε εκείνη την εποχή ή να ζούσε και να μην τον συνάντησε….Η τύχη είναι μεγάλο πράγμα! Ταλέντο, δουλειά, καλλιέργεια και τύχη. Είναι τέσσερα και ίσα στοιχεία, για να πορευθεί ένας καλός ηθοποιός. Εγώ, ήμουν πολύ τυχερός. Αλλά, πήρα και τα πράγματα στα χέρια μου. Δεν είχα και πολλές επιλογές”.

“Τί ονειρεύομαι από εδώ και πέρα; Δεν ονειρεύομαι πολλά, 2-3 πράγματα επιθυμώ. Θέλω του χρόνου να κάνω ένα μονόλογο με θέμα το θέατρο και τους θεατρίνους στην Ελλάδα, στον τόπο μας. Και μετά, θα ‘θελα να κάνω έναν Τσέχωφ. Είχα κάνει, πριν πολλά χρόνια, τον “Ιβάνοφ” με τον Γιώργο Κιμούλη, την Θέμιδα Μπαζάκα και την Πέγκυ Τρικαλιώτη στην δεύτερη εμφάνιση της, στο θέατρο. Το είχαμε κάνει το 1993-94 στο θέατρο Τζένη Καρέζη. Ναι…θέλω να ξανακάνω Τσέχωφ”.

Takes more than combat gear to make a man
Takes more than a license for a gun
Confront your enemies, avoid them when you can
A gentleman will walk but never run

“Γυρνώντας πίσω και κοιτώντας, είτε παίζοντας, είτε σκηνοθετώντας, ξεχωρίζω το “Και ΄συ χτενίζεσαι”, το “Σώσε”, το “Τρίτο Στεφάνι”, το “Βίρα τις άγκυρες”, το “Κλουβί με τις τρελές”, το “Στοίχημα” με την Πέμυ Ζούνη, τον Γρηγόρη Βαλτινό και το Σταύρο Ζαλμά. Τα χρόνια στην οδό Αμερικής, στο θέατρο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΡΝ, μου έδωσαν την μεγαλύτερη ευτυχία και δυστυχία μαζί, σε επίπεδο ρεπερτορίου. Με πόνεσε, η παράσταση “Ο μπαμπάς”… Να, αυτή ήταν μια παράσταση που ξεχωρίζω και αγαπώ. Στον ‘Μπαμπά”, αισθάνθηκα καλύτερος ηθοποιός παρά ποτέ και δεν πήγε καθόλου καλά. Αυτό, με πίκρανε πολύ. Έκανα δύο χρόνια να παίξω. Έλεγα, “δεν θέλω”… Αν δεν με έπαιρνε η Τζένη Ζούλια, γιατί με ήθελε ο Πέτρος Ζούλιας να ανεβάσουμε τον “Συμβολαιογράφο”, δεν θα ξαναγύρναγα. Με πόνεσε ο “Μπαμπάς”- δεν ήταν ότι δεν είχαμε εισιτήρια, αλλά έλεγα τον πιο βαθύ καημό μου και…δεν αφορούσε κανέναν. Οπότε, αισθάνεσαι σαν να σε παρατάνε μόνο σου. Σαν να σε “χωρίζουν”. Ήταν μεγάλος “χωρισμός””…

Oh, I'm an alien, I'm a legal alien
I'm an Englishman in New York

“Σε ποιά αυταπάτη, πίστεψα; Α…δεν είμαι έτοιμος να απαντήσω….. Με τί συγκινήθηκα, τελευταία; Να, με τον “Οιδίποδα” που σου είπα. Με το παίξιμο αυτής της τριάδας, Νίκος Κουρής, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Ράνια Οικονομίδου….εγώ δεν τους ξαναείδα τόσο καλούς και τόσο ευθύβολους. Τόσο “γεμάτους” και τόσο αποτελεσματικούς. Αυτή η παράσταση ήταν μια μαγεία….Ένα θαύμα που ποτέ δεν εξηγείται μαθηματικά….αυτό μπορεί να σου συμβεί στο θέατρο”…..