at a glance
Top

Οι σημειώσεις της Ανθούλας Χαιροπούλου

κείμενο Ι ανθούλα χαιροπούλου */* φωτογραφίες | αρχείο ανθούλας */* επιμέλεια | γιώργος παπανικολάου

Εγώ, η Ανθούλα...

Η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα και παρόλα αυτά, είναι η πόλη που έχω ζήσει λιγότερο. Έκανα πρωταθλητισμό, οπότε ήμουν σπίτι, σχολείο, γυμναστήριο και τούμπαλιν. Στη Θεσσαλονίκη, όμως, γεννήθηκε η ανάγκη μου για το θέατρο, η ανάγκη μου για ελευθερία, γιατί αυτό ήταν για μένα, ελευθερία από την κανονικότητα. Αργότερα στην Αθήνα, αυτή η ανάγκη μετουσιώθηκε. Το να επιστρέφω, όπως έγινε στο θέατρο Τ,  στη Θεσσαλονίκη με αυτή τη συγκεκριμένη δουλειά είναι μια στιγμή συμφιλίωσης με την προσωπική μου διαδρομή. Έχω ανάγκη να συστηθώ με τις ρίζες μου, ως αυτή που είμαι τώρα.

Διάλεξα το «Εγώ, μια δούλα» του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη, γιατί μου άρεσε η επινόηση του έργου. Με αφορμή έναν στίχο από την «Εκάβη» του Ευριπίδη (τον στίχο 890) στον οποίο η δούλα εμφανίζεται μόνο για να εκτελέσει μια εντολή, ο Χατζηγιαννίδης παίρνει αυτό το πρόσωπο που περνά απαρατήρητο και του δίνει φωνή, το κάνει κεντρικό ήρωα και του δημιουργεί τον χώρο να αφηγηθεί την ιστορία του. Αυτό με κέρδισε.

Μέσα από τη δούλα αναδύεται ένας κόσμος εξουσίας, ταξικών ανισοτήτων και βίας, και αυτό που με συγκινεί σε αυτό το έργο είναι το πώς ένας άνθρωπος που θεωρητικά δεν έχει φωνή καταφέρνει, σε μια κρίσιμη στιγμή, να υψωθεί ηθικά πάνω από όλους. Και όλα αυτά, μέσα από μια γραφή που ακροβατεί ανάμεσα στο τραγικό και το κωμικό, χωρίς να επισκιάζει το ένα το άλλο, και φωτίζοντας με έναν ιδιαίτερο τρόπο τον κύκλο της βίας που γεννά ο πόλεμος και το τίμημα που πληρώνουν πάντα οι φτωχοί και οι κατατρεγμένοι.

Αυτό που συμβαίνει τώρα στην Αλβανία είναι συγκινητικό. Οι άνθρωποι διεκδικούν το αναφαίρετο δικαίωμα τους να ορίζουν τον τόπο και το μέλλον τους. Η ελληνική κοινωνία χρωστάει μια συγγνώμη στους Αλβανούς εργάτες και μετανάστες για τον ρατσισμό και την εκμετάλλευση που υπέστησαν, η Αριστερά οφείλει να τους αναγνωρίσει ως ισότιμους συντρόφους στους κοινούς μας αγώνες και όχι ως ξένα, διακοσμητικά και απειλητικά στοιχεία που μας «κάνανε τη βρώμικη δουλειά».

Γαλλία και Αλβανία, αυτή την στιγμή, μας υπενθυμίζουν, πως οι κοινωνίες δεν έχουν παραιτηθεί οριστικά από τη δυνατότητα της συλλογικής διεκδίκησης, πως οι άνθρωποι εξακολουθούν να βγαίνουν στον δρόμο και να αμφισβητούν όσα παρουσιάζονται ως αναπόφευκτα. Εμείς, εδώ στην Ελλάδα, κάθε μέρα λαμβάνουμε στις κατάλληλες δόσεις, βία, καταστολή και οικονομική ασφυξία με το ανάλογο φυσικά αφήγημα, ώστε να συνηθίσουμε να επιβιώνουμε μέσα στον φόβο και την κανονικότητα που μας ορίζουν. Για μένα, η ελπίδα βρίσκεται στην εξέγερση, στη συνάντηση των αγώνων, στην αλληλεγγύη πέρα από σύνορα και αποκλεισμούς, στην οργανική σύνδεση της Αριστεράς με τους ανθρώπους και τις κοινότητες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της εκμετάλλευσης. Το ερώτημα δεν είναι απλώς αν θέλουμε ησυχία, αλλά αν είμαστε διατεθειμένοι να την ταράξουμε.

Αυτό που μου αρέσει στη Σύρο είναι ότι κουβαλά μια αίσθηση άλλης εποχής. Αναμετριέσαι με τη θάλασσα που καθημερινά αλλάζει πρόσωπο, τον αέρα που σε τρελαίνει, τις ίδιες διαδρομές που επαναλαμβάνονται, τους ανθρώπους που συναντάς ξανά και ξανά. Ωστόσο, αυτό που με συγκινεί στη Σύρο δεν είναι τα τοπία ή η θάλασσα, ούτε καν, η αδιαμφισβήτητα περίτεχνη αρχιτεκτονική της, ποτέ δεν συγκινήθηκα ιδιαίτερα από αυτά. Με συγκινεί ένας τόπος όταν οι άνθρωποί του, αγωνίζονται γι’ αυτόν. Όπως συνέβη με το κρουαζιερόπλοιο ισραηλινών συμφερόντων crown iris, που κινητοποίησε αντιπολεμικές διαδηλώσεις λόγω της άφιξης του στο νησί, με αποτέλεσμα την ακύρωση των επόμενων επισκέψεων του για το 2026. Εκεί βρίσκεται για μένα η ομορφιά ενός τόπου: όχι στην καρτ ποστάλ του, αλλά στους ανθρώπους που όντως τον κατοικούν…

Τρία πράγματα θέλω να κάνω ερχόμενη στη Θεσσαλονίκη. Να την περπατήσω μόνη μου, ξεκινώντας από την Κάτω Τούμπα, εκεί όπου μεγάλωσα, περνώντας από την ιστορική Υφανέτ, κατεβαίνοντας προς τα πανεπιστήμια και καταλήγοντας στη θάλασσα.

Η παραλία της Θεσσαλονίκης είναι για μένα συνδεδεμένη με την προσωπική μου διαφυγή, με εκείνη την αίσθηση ελευθερίας που μόνο κάποια μέρη μπορούν να σου προσφέρουν. Θέλω επίσης να φάω μπουγάτσα και δεν κάνω πλάκα, γιατί πουθενά αλλού δεν έχει την ίδια γεύση. Και, πάνω απ’ όλα, θέλω να αφουγκραστώ ξανά αυτόν τον τόπο, να τον συναντήσω με τα μάτια και την ψυχή του ανθρώπου που είμαι σήμερα, κουβαλώντας όλα όσα ήμουν τότε.

Το σύμπαν μου αυτή την περίοδο κατακλύζεται από την κόρη μου, που με τον δικό της τρόπο μού παραδίδει καθημερινά σπουδαία μαθήματα ζωής, με αναγκάζει να ξανακοιτάξω πράγματα που θεωρούσα δεδομένα και να ανακαλύψω νέες πτυχές του εαυτού μου. Χαρά μού δίνουν οι μαθητές μου, η συνάντηση και η συνύπαρξη με ανθρώπους μέσα από κοινούς αγώνες, συνελεύσεις και διεκδικήσεις, εκεί όπου η ατομική αγωνία συναντά τη συλλογική ελπίδα. Και, βέβαια, εκείνες οι ήσυχες στιγμές με την εαυτή μου, που είναι πολύτιμες ακριβώς επειδή είναι τόσο δυσεύρετες. Όσο για τα επόμενα σχέδια, θέλω να συνεχίσω να μαθαίνω, να συμμετέχω, να διεκδικώ και να αφήνω χώρο για όσα δεν έχω ακόμη φανταστεί. Να μπορώ να είμαι παρούσα σε όσα αγαπώ, χωρίς να χάνω την εαυτή μου μέσα σε αυτά.

*η Ανθούλα Χαιροπούλου πρωταγωνιστεί στο “Εγώ, μια δούλα” του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη, σε σκηνοθεσία Στέλλας Τσιροπινά, που παρουσιάστηκε στο θέατρο Τ της Θεσσαλονίκης και το Σαββατοκύριακο 31 Οκτώβρη- 1 Νοέμβρη θα πραγματοποιηθούν δύο παραστάσεις, στο θέατρο ΑΠΟΛΛΩΝ στη Σύρο, στις 20:30.