Το δεύτερο Σάββατο των παραστάσεων ήρθε και η Γλυκερία Μπασδέκη. Αγαπημένη μορφή, αγαπημένη ψυχή, επικοινωνούμε με τις λέξεις και όσα κρύβονται πίσω από τις λέξεις. Πόσο μοναδική αίσθηση η παρουσία σε παράσταση του ανθρώπου που έγραψε το κείμενο που καλείσαι να ερμηνεύσεις! Και αφού υπήρχαν και οι δικές μου προσθήκες κειμένων που συμπλήρωσαν το δικό της έργο, η αγωνία για το πώς θα της φανεί το τελικό αποτέλεσμα ήταν μεγάλη! Η παράσταση την ενθουσίασε κι αυτό ενθουσίασε εμένα, μαγική βραδιά!

Αυτή η παράσταση είναι, στον μεγαλύτερο βαθμό, γυναικεία υπόθεση. Η ηρωΐδα “Στέλλα”, καθρέφτης της κινηματογραφικής, αρχετυπικής «Στέλλας» της Μελίνας Μερκούρη, η συγγραφέας Γλυκερία, εγώ στις προσθήκες κειμένου και την ερμηνεία, η Ευανθία και εγώ στην δραματουργική επεξεργασία και την σκηνοθεσία, η Αθηνά στον σχεδιασμό φωτισμών, η Ελένη στην κατασκευή των κοστουμιών, η Αδριανή ως βοηθός σκηνοθέτη και η Αναστασία στην κονσόλα, στον ήχο και στα φώτα, σε κάθε παράσταση. Δεν αναφέρω εδώ τους άντρες συντελεστές που είναι εξίσου σημαντικοί, απλά και μόνο για να δείξω ότι έχουμε προχωρήσει πολύ εμείς οι γυναίκες και στην Ελλάδα, έχουμε αποδείξει πια ότι δεν είμαστε διακοσμητικές. Ναι μεν, αλλά. Σ’αυτό το “αλλά” υπάγονται όλες οι μάχες που πρέπει να δίνουν ακόμη οι γυναίκες για να έχουν ίσες επαγγελματικές ευκαιρίες, να αμείβονται εξίσου με τους άντρες συναδέλφους τους, να μην γνωρίζουν την απόρριψη επειδή οι εργοδότες φοβούνται τις άδειες εγκυμοσύνης και τα δικαιώματα της μητρότητας, να μην αντιμετωπίζουν ηλικιακές διακρίσεις. Και, πάνω απ’όλα, τις μάχες που πρέπει να δίνουν ακόμη και εν έτει 2025 οι γυναίκες για να μην κακοποιούνται και να μην δολοφονούνται όταν επιθυμούν να φύγουν από μία σχέση. Μάστιγα των τελευταίων χρόνων οι γυναικοκτονίες, που κάποτε ονομάζονταν “εγκλήματα πάθους”, αποτέλεσμα πολλών παραγόντων, τραγικές, εξοργιστικές και ανεπίτρεπτες. Αλλά και εδώ, όπως και σε τόσα άλλα, το κράτος είναι συντριπτικά απόν…

Πλησιάζουν οι τρεις προτελευταίες παραστάσεις. Στις τελευταίες θα έρθει και η Ευανθία, προς το παρόν παίζει στην παράσταση “Έγκλημα και τιμωρία” του ΚΘΒΕ. Γνωριζόμαστε πολλά χρόνια, υπήρξαμε συμμαθήτριες στην Δραματική Σχολή του Κρατικού Θεάτρου αλλά, πέρα απ’αυτό, μιλάμε την ίδια καλλιτεχνική γλώσσα. Προσεγγίσαμε το κείμενο της Γλυκερίας σε πρώτο βαθμό με σεβασμό, προσοχή και αγάπη για να το επεξεργαστούμε δραματουργικά, ώστε να συνδεθεί περισσότερο με το σήμερα και τα βίντεο που έγιναν μέρος της παράστασης. Και σε δεύτερο βαθμό, σε σκηνοθετικό επίπεδο, πόσο μεγαλύτερη ροή υπάρχει όταν βλέπεις τα πράγματα με την ίδια ματιά, με όσες μικρές διαφωνίες μπορεί να υπάρξουν. Η εκτίμηση και ο αλληλοσεβασμός για την καλλιτεχνική πορεία της κάθε μίας και ο δημιουργικός διάλογος έγιναν τα θεμέλια της συνεργασίας μας.

Πριν από κάθε παράσταση υπάρχει μια δόση άγχους. Μονόλογος γαρ, και μάλιστα ιδιαίτερα απαιτητικός μονόλογος, ενεργειακά εξαντλητικός, με πολλά συναισθηματικά σκαμπανεβάσματα, συν τα τραγούδια, συν την εναρμόνιση με τα βίντεο. “Κι αν μας αντέξει η σκηνή, θα φανεί στο χειροκρότημα”, λένε οι στίχοι της Λίνας Νικολακοπούλου κι αυτό είναι πάντα η αλήθεια στο θέατρο. Στις προηγούμενες παραστάσεις υπήρξαν θεατές που συγκινήθηκαν, κάποια γυναίκα μου είπε ότι “ανατρίχιασε”. Πιο πολύ, όμως, και από το ερμηνευτικό κομμάτι, μου άρεσε ότι 3 διαφορικοί θεατές μου ανέφεραν ότι, παρακολουθώντας τα βίντεο της παράστασης με εικόνες από την πορεία της χώρας τις τελευταίες δεκαετίες, αναρωτήθηκαν “τι έχουμε ζήσει”. Κι αυτό για μένα είναι πολύ σημαντικό, αφού ένας από τους στόχους της παράστασης είναι ακριβώς αυτός, οι θεατές να να σκεφτούν και να αναρωτηθούν, για το πριν και το τώρα, για όσα ζήσαμε και όσα συνεχίζουμε να ζούμε σ’αυτόν τον τόπο.

Το θέατρο είναι ένας μικρόκοσμος που συνεχίζεις να εμπεριέχεις εκτός του χρόνου των προβών και παραστάσεων. Καιρό τώρα, η Στελλίτσα με συντροφεύει όταν περπατάω παρατηρώντας τους ανθρώπους, όταν οδηγάω ακούγοντας πάντα μουσική στη διαπασών, πολλές φορές τραγουδώντας. Μουσική όλων των ειδών, ελληνική και ξένη, ορχηστρική μινιμαλιστική, ροκ, ποπ, κινηματογραφικά σάουντρακ, τα απαραίτητα λαϊκά που θα αγαπούσε η Στέλλα. Δεν υπάρχει ζωή χωρίς μουσική, το πιστεύω αυτό. Μαζί με την Στελλίτσα, λοιπόν, συνεχίζω να περπατάω και να αγαπώ πιο πολύ τα μικρά δρομάκια του κέντρου, και όχι μόνο, της Θεσσαλονίκης, συνεχίζω να κοιτάζω ψηλά, στα τελευταία πατώματα των πολυκατοικιών και στον ουρανό, πάντα τελευταία διαφυγή είναι ο ουρανός, συνεχίζω να κοιτάζω και να λατρεύω την θάλασσα. Δεν έχω πια πολύ χρόνο για εξόδους, είμαι και μητέρα ενός 13χρονου αγοριού, αλλά όταν βγαίνω έξω μ’αρέσει να πηγαίνω σε μέρη που μπορείς να πιεις τον καφέ σου μεσημέρι και το ποτό σου το βράδυ, όπως είναι η «Laika» στην παλιά Ανθέων ή η «Τρελή Μαϊμού» στην Πυλαία όπου μένω. Το κέντρο της πόλης ήταν πάντα βέβαια η αδυναμία μου, αλλά δεν έχω πια κάποιο στέκι εκεί, απολαμβάνω να κάθομαι κάθε φορά και σε άλλο μαγαζί. Κι όταν πίνω έναν καφέ ή ένα ποτό με κάποιον φίλο, με κάποια φίλη, μιλάω πάλι για την Στέλλα, είναι γιατί έχω συμβάλει κι εγώ στο να γίνει ένα ολοκληρωμένο δημιούργημα και είναι πια αναπόσπαστο κομμάτι μου. Και μαζί της ετοιμάζομαι να βυθιστώ στην ανάγνωση του “Κατά βάθος νησιά”, του νέου βιβλίου του φίλου Θράσου Καμινάκη. Είναι ωραίο να διαβάζεις τα βιβλία ανθρώπων που γνωρίζεις, είναι ωραίο γιατί καταλαβαίνεις πόσα περισσότερα είναι ο κάθε άνθρωπος από αυτό που εσύ νομίζεις. Κάθε άνθρωπος είναι ένας ολόκληρος κόσμος, κάθε ρόλος είναι ένας ολόκληρος κόσμος. Κι όπως έγραψε κάποτε ο Shakespeare: “Όλος ο κόσμος είναι μια σκηνή, και όλοι οι άνδρες και οι γυναίκες απλώς οι ηθοποιοί”.

Σ’ αυτήν την σκηνή, λοιπόν, θα συναντηθούμε ξανά. Είμαστε όλοι ηθοποιοί στο ίδιο έργο.

*η EVI EVAN PROJECT παρουσιάζει το έργο της Γλυκερίας Μπασδέκη «stΕΛΛΑΣ travel», σε σκηνοθεσία Ευανθίας Σωφρονίδου και Εύης Τζώρτζη, με την Εύη Τζώρτζη. Έως 30 Νοεμβρίου 2025, κάθε Παρασκευή, Σάββατο στις 21:15 και την Κυριακή στις 19:15, στον Πολυχώρο Τέχνης Alte Fablon, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.