Πέθανε, μάνα, σου λέω πέθανε.

Όχι, αγάπη μου.

Πέθανε, σου λέω.

Πάλι τα ίδια…

Σου λέω πάει πέθανε. Έφυγε, έπεσε, πέθανε και πάει. Δεν το μπορώ, βρε μάνα, τούτο. Δεν την μπορώ την ώρα αυτή. Σα να χωρίζει η ψυχή απ’ το σώμα. Πώς τα ‘κανε έτσι ο θεός! Πέθανε και πάει… Στης άγριας νύχτας τα δόντια θα βρεθούμε. Λείπει και ο μπαμπάς, βρε μάνα. Κι εκείνος ο αφιλότιμος, βράδυ μάς άφησε για πάντα, όπως στην ώρα του μας κρύβεται ο ήλιος. Που φεύγει, που πέφτει πίσω απ’ το βουνό και που πεθαίνει.

Θα έρθει πάλι στην ώρα του αύριο, καλό μου. Θα κάνει τον κύκλο του και θα μάς έρθει πάλι. Κι αν θέλεις την αλήθεια, εμείς του φεύγουμε. Εκείνος είναι σταθερός. Έτσι μας είπανε, έτσι κι εγώ σου λέγω. Μα θα ‘ρθει. Ή, αν θες, θα πάμε να τον βρούμε εμείς σε λίγες ώρες μόνο. Θα ξημερώσει και θα μερώσει η ψυχούλα σου ξανά. Να δεις, έτσι θα γίνει. Πιες και το γάλα σου ζεστό για να γενούνε όλα πιο γρήγορα. Ο ύπνος να μαλακώσει τον χρόνο και να διώξει πιο γρήγορα τη νύχτα. Τούτο δε θες;

Ένα τετράγωνο μόνο απόσταση από το πατρικό της σπίτι ήταν που αντάμωσαν -δεκαεφτάρικα και τα δυο- κι ενώθηκαν για πρώτη τους φορά. Οξυγονοκόλληση. Ένωμα, σύνδεση, φλόγα που λιώνει σίδερα και μόλις φύγει η κάψα, η ραφή δε λέει να ξανανοίξει. Όρθια, στον βουβό μεσότοιχο, κάτω από την μουριά που είχε γεμίσει φύλλα και άγουρους καρπούς. Όρθια, σα να μη προλάβαιναν από χρόνο. Όρθια, σα να μη θέλανε να τον ξαπλώσουνε, να τον λυγίσουνε τον έρωτά τους. Όρθια, για να μην υπάρχει νικητής και νικημένος, να είναι όλα ισάξια, όλα στο ίδιο μπόι. Στα όρθια όλα. Όρθιο πάθος, όρθια αγάπη, όρθιο ένωμα. Το πρώτο τους. Στο δειλινό εκείνου του Ιούνη. Στη μουριά της κυρίας Πέρσας -εκεί τους έτυχε- από κάτω. Ευλογημένο δέντρο, κι ας έπνιξε κάποτε στο αίμα, τους μυθικούς, Πύραμο και Θίσβη. Αυτούς τους δυο τους ένωσε. Τους έκανε να κλάψουν από μια ευτυχία που χάνει κάθε όριο λογικής. Την ευτυχία εκείνη που όλα τα σκεπάζει και ας μην κρατάει για πάντα. Ποιος τα γνωρίζει όλα αυτά εκ προοιμίου, ποιος έχει τη δύναμη να τα ορίσει και ποιον μπορείς να πείσεις ότι όλα όπως στους άλλους θα συμβούν. Πήρε και τον σουγιά του εκείνος, την άλλη μέρα στο φως το πρώτο της ανατολής, και σκάλισε πάνω στον κορμό της αδιάφορης μουριάς τα ονόματά τους. Ολόκληρα. Κι έπειτα φίλησε το όνομα το δικό της καθώς εκείνο δάκρυζε τους χυμούς του πληγωμένο.

Περάσανε τα χρόνια. Όπως περνάν για όλους. Αργά και βιαστικά. Καθημερινότητες στο ένα χέρι και μεγάλες στιγμές στο άλλο. Χαρές και στεναγμοί παντρεύονται και πάντα κάτι περισσεύει. Πού να το βρεις το ζύγι! Είτε από εδώ, είτε απ’ την άλλη θα ’σαι.

Έκανε ο καθένας τη ζωή του. Τη δική του αυτόνομη ζωή. Με άλλους συντρόφους, με άλλες αγάπες, με άλλες άνω τελείες· διότι τελεία είναι μία. ‘Κείνη που σε ορίζει στο κλείσιμό σου. Κάνανε ο καθένας τα παιδιά του, τα χάρηκαν, τα φίλησαν, τα πόνεσαν όσο τίποτα σε όλο τον ντουνιά. Και πώς τα φέρνει έτσι, η βρώμα, η ζωή, ε; Απρόβλεπτη, ανεξέλεγκτη και σαγηνευτική συνάμα. Όπως να την πετάξεις -γάτα σωστή- στα τέσσερα  ποδάρια θα σταθεί.

Γκρεμίστηκε το σπιτικό της κυρά Πέρσας, μα η μουριά που έπαιζε το ρόλο του συνόρου έμεινε εκεί. Στα δεκαπέντε μέτρα από τη γη. Από εκεί, που πριν από χρόνια πατούσανε το θάνατο στα μούτρα, τα δύο τους, παθιασμένα. Γιατί όταν δυο κορμιά ενώνονται, λένε, ότι το θάνατο νικάνε. Στα δεκαπέντε μέτρα τώρα η μουριά! Και πήγε και αγόρασε στον πρώτο όροφο διαμέρισμα εκείνος, που ‘βλεπε πίσω στον ακάλυπτο προς στην αγαπημένη τους μουριά. Εκεί που όρθια σταθήκανε τα δυο τους, όρθια πάρθηκαν, όρθια γίνανε ένα. Και ας τους λύγισε η ζωή στα παραπέρα χρόνια. Καμία αυτοκρατορία δεν κρατάει για πάντα. Πάντοτε θα έχει στο δισάκι της -χωρίς να το γνωρίζει- τους νέους αυτοκράτορες.

Μόνο που, να! Τον παίρνουνε και σήμερα -κοντά εξήντα- τα δάκρυα κάθε που φεύγει, που χάνεται πίσω από το βουνό, που πάει και πεθαίνει ο ήλιος του τα δειλινά. Μία από πίκρα για τον χαμένο του πατέρα, μια από χαρμολύπη για εκείνη την ξεχωριστή την πρώτη τη φορά, και σήμερα, για όσα χάθηκαν και χάνονται ακόμη. Μπρος στη μουριά. Που ξέρει να φυλάει μυστικά, σταυρό σου κάνω. Που είναι χαραγμένη ακόμη, μα ψήλωσε και κανένας πλέον δεν παρατηρεί τέτοιες λεπτομέρειες και ασημαντότητες και ρομαντισμούς. Τρέχει η ζωή… σε facebook και σε Instagram  και σ’ άλλα τόσα και χαράζει ονόματα μόνο εκεί μέσα πλέον· και η Μυρτώ του, πού και πού, περνάει από τη μουριά, χαϊδεύει τ’ όνομά του, ρίχνει κλεφτές ματιές στον πρώτο όροφο και φεύγοντας -στις τελευταίες πνοές του Ιούνη- κλέβει δυο άσπρα μούρα. Ένα για τον καθένα τους. Κι ας έφτασε κοντά στα εξήντα. Τ’ αφήνει, που λες, στο περβάζι του παραθύρου της δίπλα δίπλα, όρθια και αντικρυστά. Τα στηρίζει το ένα πάνω στ’ άλλο και τα καμαρώνει, με μια θλίψη αλλόκοτη, την ώρα που εκείνα ανταλλάσσουν τις πιο θεοπάλαβες κουβέντες τους. Σχεδόν βουβά. Σχεδόν αθόρυβα. Σχεδόν ερωτικά. Τ’ αφήνει να συνομιλούν σα δύο άνθρωποι που είχανε ζωές ολόκληρες να κοιταχτούν στα μάτια, χρόνια να τα πούνε, χρόνια να αγγιχτούνε. Κι έπειτα, τα βλέπει να τα συρρικνώνει ο ήλιος και ο χρόνος ανελέητα. Προτού προλάβουν να ολοκληρώσουν όσα ποτέ δεν ειπωθήκανε. Να χάνουνε άσκοπα τον κόσμο τον υγρό τους μέσα σε τάσι απλοϊκό. Να αφυδατώνονται βασανιστικά, να εξατμίζονται, να εξαϋλώνονται. Να απομένει μονάχα λίγη από τη σάρκα τους κι από ένα ξέχωρο κοτσάνι που θα μαρτυρά πως κάποτε υπήρξαν… Και τούτο για λίγο δε μετρά. Υπήρξανε. Υπήρξαμε, θα λένε. Όρθιοι. Σε ‘κείνο το κάποτε που χρόνο δε λογά.

Πολλά από τα έργα τέχνης που συναντάμε στη διάρκεια της ζωής μας έχουν χρώμα. Παρατηρούμε τα χρώματα ως κομμάτι των έργων. Ίσως, μερικές φορές, σκεφτόμαστε ότι επηρεάζουν τα συναισθήματα που μας προκαλεί το έργο. Ίσως, ακόμα, καμιά φορά, αναρωτιόμαστε γιατί ο/η/το καλλιτέχνης/ιδα/ο επέλεξε τα συγκεκριμένα χρώματα. Αυτό ακριβώς το ερώτημα απαντάει η συλλογική έκθεση «Colourful lands// Emotions through Colour» που λαμβάνει χώρα στην Gallerie Mikrou, με επιμέλεια της Άννας Μαργαριτίδου.

Με μια πρώτη ματιά στον χώρο, αντικρίζουμε μια πανδαισία χρωμάτων. Ζεστά, έντονα, τολμηρά, απαλά, συνυπάρχουν με άλλα ή κυριαρχούν στο χαρτί, στον καμβά, στον πηλό ή στο ύφασμα. Μύγες, νερό, γκλίτερ, πλάσματα του δάσους, σώματα, πλήθη, γραμμές γεμίζουν το οπτικό μας πεδίο. Πλησιάζοντας πιο κοντά σε κάθε έργο, ανακαλύπτουμε τα γράμματα, τα σημειώματα που έχουν αφήσει για εμάς οι δημιουργοί. Είναι ο τρόπος τους να μας αφήσουν να «δούμε» μέσα στις σκέψεις τους, στη φαντασία τους και την καρδιά τους.

Μέσα από τα λόγια των καλλιτεχνών, ανακαλύπτουμε ξανά το χρώμα ως φορέα μνήμης, ως πράξη αντίστασης και φεμινιστικής διεκδίκησης, ως μοίρασμα χαράς, ως κεντρικό αφηγητή και φορέα ισορροπίας, ως αποτύπωμα των μικρών στιγμών, ως χώρο εσωτερικής σιωπής και ενδοσκόπησης, ως καταφύγιο και χώρο αναμέτρησης με το «εγώ», ως δήλωση συναισθημάτων, ως καθησυχαστικά safe spaces, ως μηχανισμό επαναπροσδιορισμού, ως δύναμη, ως πύλη προς το μεταφυσικό και το υπερβατικό, ως συνομιλία μεταξύ του υλικού και του άυλου, του παραδοσιακού και του ψηφιακού, ως αισιοδοξία που ανατέλλει.

Η έκθεση αποτελεί έναν ύμνο στις χρωματικές παλέτες καλλιτεχνών από διαφορετικά backgrounds, που εκφράζονται με ποικίλα μέσα, και στους λόγους που τους οδηγούν να χρησιμοποιούν τα συγκεκριμένα χρώματα. Είναι ένα ταξίδι στον κόσμο του χρώματος και στους κόσμους των δημιουργών. Οι συμμετέχοντες δημιουργοί είναι οι: Orestis Ntelmas, Maria Kynhgou, Mimoza, Leko, Άμπι Τσιγάρα, Tanya Dim, Markos Karpouzis, Thano, Angie Ntokou, Anna Speleta, Lloxy, Vasarte.

Αν ψάχνατε έναν τρόπο να υποδεχτείτε την άνοιξη που έρχεται, αυτός είναι μια επίσκεψη στην έκθεση “Colourful lands// Emotions through Colour” στη Gallerie Mikrou. Η έκθεση λειτουργεί καθημερινά 18:00-22:00 (εκτός Δευτέρας) ως τις 4 Μαρτίου 2026, στην οδό Αρριανού 11, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.

« Γεια σου; Τί κάνεις;
Δεν ξέρω αν θα λάβεις ποτέ αυτό το μήνυμα.
Άραγε είναι ακόμη αυτός ο αριθμός σου;
Πέρασε κιόλας ένας χρόνος. Ίσως και δύο. Δεν θυμάμαι.
Τα πάντα μοιάζουν τόσο ίδια και στάσιμα τελευταία.
Πώς είναι οι γονείς σου; Πήρες το πτυχίο σου;

Ήθελα να σου πω ότι ελπίζω να βρήκες αυτό που αναζητούσες.
Λυπάμαι που δεν κατάφερα να γίνω όσα ήθελες.
Που όσο κι αν τσαλακώθηκα, δεν χώρεσα.
Που όσο κι αν άλλαζα, δεν έμοιασα.

Ήθελα ακόμα να ξέρεις ότι δεν κράτησα κανένα από τα δώρα σου.
Τα πέταξα όλα μαζί με τη γεύση από το πρώτο μας φιλί, τη μελωδία από το αγαπημένο μας τραγούδι και τη ζεστασιά του κορμιού σου κάτω από εκείνο το αυγουστιάτικο φεγγάρι.

Μου είπες πως θα είμαι καλύτερα μακριά σου,
Όμως ποτέ δεν προσπάθησες για το κοντά.
Μου είπες πως θα με θυμάσαι για πάντα,
Όμως, το μόνο που ήθελα ήταν να με αγαπήσεις πολύ, προτού με ξεχάσεις.
Και με ξέχασες.
Και σε ξέχασα.

Και σαν θεία δίκη, μετά τα σώματα, ούτε οι αναμνήσεις βρίσκουν πια αγκαλιά.

Δεν ξέρω αν θα λάβεις ποτέ αυτό το μήνυμα,
Αλλά, είμαι καλά.»

Θεσσαλονίκη, βόρεια Ελλάδα, Βαλκάνια, παράνοια. Balkanoia. Δύο καλλιτέχνες που μεταφέρουν στις σελίδες ενός zine, τις εμπειρίες τους, από την πόλη της Θεσσαλονίκης, όπως την έζησαν στα φοιτητικά τους χρόνια και συνεχίζουν να τη ζουν, μέχρι σήμερα. Αστυνομική βία, μοναξιά, φασαρία, κάπου -κάπου λίγη ομορφιά, συνεχώς παράνοια. Άσπρο, μάυρο, ξέσπασμα χρώματος, επανάληψη. Μόνο με ασύνδετα σχήματα μπορεί να περιγραφεί η Θεσσαλονίκη, αυτό το κράμα πολιτισμών, ανθρώπων, καταστάσεων και συναισθημάτων που τις συνοδεύουν.

Το βράδυ της Παρασκευής βρεθήκαμε στα εγκαίνια της έκθεσης «Balkanoia» στην Gallerie Mikrou, που βασίζεται στο ομώνυμο zine των Θωμά Κεφαλά και Σάββα Αμπατζίδη (The Pack). Τα αναλογικά ασπρόμαυρα σχέδια του Θωμά διαδέχονταν στους τοίχους,  τα ψηφιακά σχέδια του Σάββα, που χαρακτηρίζονται από την αντίθεση των φωτεινών χρωμάτων τους και των «σκοτεινών» θεματικών τους.

Για τον Θωμά «Balkanoia» σημαίνει παρακμή, σύγκρουση Δύσης και Ανατολής, σχέση με την παράδοση, εργατιά, λούμπεν αλλά και ζεστασιά. Για τον Σάββα νεύρα, βία, πάθος και, κατά καιρούς, λίγη ηρεμία. Σκέφτεται ότι τα Βαλκάνια δεν είναι μόδα, έχουν πολύ σκληρές πλευρές που μόνο αν τις βιώσεις τις καταλαβαίνεις. Παρά τα πολύ διαφορετικά σχεδιαστικά στυλ τους, τους δύο καλλιτέχνες ενώνουν οι κοινές τους αναφορές από τη ζωή στη Θεσσαλονίκη. Ανακάλυψαν ότι πολλές φορές είχαν βρεθεί στους ίδιους χώρους χωρίς να γνωρίζονται, η μια συζήτηση έφερε την άλλη, γεννήθηκε το λογοπαίγνιο «Balkanoia» και το 2021 βρέθηκε στα χέρια του κοινού ο πρώτος τόμος του zine, του οποίου ο τρίτος τόμος κυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό. Η επιμελήτρια της έκθεσης, Άννα Μαργαριτίδου, στάθηκε στην προσεχτική επιλογή των επίπλων. Ένας παλιός υπολογιστής, βάζα και περίτεχνα κάδρα που μπορείς να βρεις στα σπίτια των γιαγιάδων ή ξεχασμένα σε ανακαινισμένα φοιτητικά σπίτια της πόλης.

Η «Balkanoia» αποτελεί μια έκθεση που φέρνει στο προσκήνιο τις μεγάλες αντιθέσεις της Θεσσαλονίκης, θέτει προβληματισμούς και συγκινεί όποιο άτομο έχει βιώσει αυτή την πόλη στο πετσί του, έστω και για μικρό χρονικό διάστημα. Μη χάσετε την ευκαιρία να την επισκεφτείτε μέχρι και την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου, 18:00-21:00, στην Gallerie Mikrou, Αρριανού 11, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Εχέδωρος. Αυτός που έχει δώρα. Ο Εχέδωρος ποταμός, ο Γαλλικός ποταμός, οι εκβολές του οποίου μαζί με τη λιμνοθάλασσα του Καλοχωρίου αποτελούν προστατευόμενη περιοχή. Τον καμβά αυτής της περιοχής που είναι γεμάτη δώρα λοιπόν αποτύπωσε ο Ιωάννης Σεμιτσόγλου στην έκθεση αεροφωτογραφίας του, που φιλοξενείται στον ζεστό χώρο της Αυλής στο Φάληρο.

Παρατηρώντας τους καμβάδες, είναι δύσκολο να πιστέψεις ότι πρόκειται για φωτογραφίες και όχι για πίνακες ζωγραφικής. Φωτογραφίες τραβηγμένες σε διαφορετικές εποχές, διαφορετικές ώρες της ημέρας και από διαφορετική απόσταση, που αποκαλύπτουν τη μαγεία της τέχνης της αεροφωτογραφίας. Ύστερα, τα μάτια και το μυαλό χάνονται μέσα στις εικόνες που μοιάζουν με γαλαξίες, με προϊστορικά απολιθώματα, με παρατήρηση σε μικροσκόπιο. Απορροφώνται από αυτό το ταξίδι στην απεραντοσύνη της φύσης, σε έναν χωροχρόνο που τα νερά δεν κινδυνεύουν συνεχώς να μολυνθούν από χημικά απόβλητα, που τα φυτά μεγαλώνουν και ανθίζουν ασφαλή και τα πουλιά πετούν ελεύθερα. Η έκθεση αφήνει τη φαντασία να ταξιδέψει πολύ μακριά, ωθώντας ταυτόχρονα τη σκέψη να συνειδητοποιήσει τη σημασία διατήρησης και φροντίδας του φυσικού περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων του.

Η έκθεση «Εχεδώρου καμβάς» αποτελεί μια πολύ ξεχωριστή ματιά σε ένα μέρος τόσο κοντά στον αστικό ιστό της Θεσσαλονίκης, τη λιμνοθάλασσα του Καλοχωρίου. Με αυτή την καλλιτεχνική έκθεση εγκαινιάζεται μια συνθήκη που περιλαμβάνεται στους πρωταρχικούς σκοπούς της “Αυλής στο Φάληρο”. Να είναι, ένα μαγαζί με ανοιχτές τις πόρτες του στην Τέχνη. Εξάλλου, φιλοξενεί ήδη μουσικά live κάθε εβδομάδα, καθώς και βιβλιοπαρουσιάσεις, παράλληλα με τη λειτουργία του ως καφέ-μεζεδοπωλείο.

Η έκθεση έχει διάρκεια μέχρι την Κυριακή 12 Οκτωβρίου και είναι ανοιχτή προς το κοινό τις ώρες λειτουργίας της Αυλής στο Φάληρο (Ζαλοκώστα 3-5), Τρίτη έως Κυριακή, 10:00-01:00.

Πέμπτη πρωί κάλεσε το ταξί -μα τι της ήρθε μεσοβδόμαδα;- και την κατέβασε μπρος ακριβώς από το μανάβικο του Στράτου. Το πιο μεγάλο, το πιο περιποιημένο, το πιο φρέσκο μανάβικο της μικρής επαρχιακής πόλης. Της πόλης που γεννήθηκε, παντρεύτηκε, έζησε.

Διάλεξε τα καλούδια της με περισσό μεράκι. Δυο πράγματα από το ένα, δυο από το άλλο. Μια ψυχή ήτανε πόσο να φάει! Της άρεσε, όμως, και το μαγείρεμα και το αποτέλεσμά του. Α, να τα λέμε αυτά, να τα λέμε! Κάποτε έτρωγε με τέτοια όρεξη που την ζήλευες και την χαιρόσουνα. Πλέον περιορισμένα όλα. Το γήρας σέρνει μαζί του κι ένα σωρό βαρίδια κι αν θέλεις κι αγαπάς τη ζωή είσαι αναγκασμένος να κάνεις τις θυσίες σου. Και τις έκανε.

Διάλεξε έξι πιπεριές για γέμισμα -ίσο μπόι ίσο βάρος- δύο ντομάτες μεγάλες κι ώριμες, ένα ματσάκι μαϊδανά, λίγα μικρά κόκκινα κρεμμύδια και ένα μικρό τσαμπί σταφύλια που πιάσανε τιμή στο Θεό φέτος. Α, κι ένα σκόρδο, δήθεν για την πίεση. Της άρεσε πολύ, μωρέ. Το ‘χωνε παντού. Όταν ζούσε ο άντρας της την πείραζε, εσύ είσαι ικανή να το βάλεις και στο κέικ. Μη μου βάζεις ιδέες, απαντούσε μειδιώντας.

Πλήρωσε τον Στράτο με μετρητά, 8 ευρώ και 20 λεπτά – τα σταφύλια κάνανε τη διαφορά, αλλά χαλάλι τους- μπήκε στο ταξί που την περίμενε με υπομονή και γύρισε στο καταφύγιό της. Στον μόνο τόπο που ηρεμούσε. Στις εικόνες της, στις αναμνήσεις της. Εκεί που ήξερε ακριβώς από ποιο σημείο του ταβανιού θα στάξει, σα βρέξει έντονα, για να προλάβει να βάλει τη λεκανίτσα από κάτω ώστε να μη γίνει χάλια το σαλόνι της, εκεί που γνώριζε ότι στο δεξί πρώτο συρτάρι της κουζίνας υπάρχει το μπλε μαχαίρι που κόβει καλύτερα απ’ όλα τα μαχαίρια του κόσμου, εκεί που μετρώντας δώδεκα βήματα -κάποιες φορές τα βράδια και λίγα παραπάνω, δε βαριέσαι- θα βρισκότανε από το κρεβάτι της στην απότομη σκάλα της εξόδου. Εκεί, όπου συχνά πυκνά άκουγε τα βήματα των παιδιών της να φέρνουν βόλτες πάνω στους μουσαμάδες που ‘χε στα πατώματα ‘κείνα τα χρόνια. Δε λέγεται τυχαία η φράση σαν στο σπίτι μου δεν έχει! Άτιμα γηρατειά που τη στέλνανε να ξεχειμωνιάζει στη Σαλονίκη τα τελευταία χρόνια. Καλά – χρυσά τα παιδιά της. Καλά – χρυσά, γαμπροί, νυφαδιές και εγγόνια και από χρυσά ακόμη πιο χρυσά. Μα έλα που της έλειπαν οι γλάστρες της -ειδικά εκείνες οι μολόχες της στο τζαμωτό μπαλκόνι της, κόκκινες κόκκινες- οι φωτογραφίες στα κάδρα της, η μυρωδιά από την υγρασία στον τοίχο. Ναι μωρέ, κι αυτή η μυρωδιά της έλειπε, τι να κάνουμε; Και το στρώμα της, φυσικά. Που είχε πάρει το σχήμα από το σουλούπι της και θαρρείς είχε φτιαχτεί γι’ αυτήν. Η γειτονιά της, έπειτα! Κάθε σπιθαμή της γειτονιάς της. Όλα της έλειπαν και με όλα συμβιβάστηκε. Κι εκείνο, εκείνο, εκείνο… το φλιτζανάκι του καφέ. Κι εκείνο της έλειπε, μα ντρέπονταν να το πάρει μαζί της μη και τυχόν την παρεξηγήσουνε. Ήτανε του αντρός της, βλέπεις. Του μπαμπά τους. Και από τότε που έφυγε εκείνος τής άρεσε να πίνει από εκεί μέσα τον καφέ της. Έτσι. Εις μνήμην του. Κάθε μέρα τού το ‘φτιαχνε το μνημόσυνο και αντάμωναν τα χείλη τους στου φλιτζανιού το χείλος.

Καλημέρα – μου λείπεις – πώς περνάς; – σ’ αγαπώ.

Κάθε ημέρα, εκτός από την περίοδο της χειμέριας νάρκης της στη Σαλονίκη. Συμβιβασμός και αυτός.

Ρύζι είχε, κιμά είχε έτοιμο από χτες. Έπλυνε πιπεριές και ντοματούλες, έβαλε την τηλεόραση να παίζει και ας μη γύρισε στιγμή το βλέμμα πάνω της και βάλθηκε, με τους δικούς της ρυθμούς, βέβαια, να ετοιμάζει το φαγητό της. Ένα φαγητό που θα την έβγαζε άνετα τρεις μέρες. Μερακλού ήτανε, όρεξη είχε, αλλά ήτανε και εγκρατής. Ήτανε και μόνη, το βασικότερο.

Μοσχοβόλησε η κουζίνα της σαν έβγαλε από τον φούρνο της το μικρό στρογγυλό ταψί με τα καλοψημένα γεμιστά της. Αραδιασμένα με μαεστρία και υψηλή αισθητική. Στο κέντρο οι δυο ντομάτες να δεσπόζουν, κλεισμένες με καπάκι το πάνω μέρος της ίδιας της ντομάτας και οι έξι πιπεριές να τις πλαισιώνουν έχοντας την ίδια φορά. Τελειότητα! Να γλύφεις τα δάχτυλά σου πριν τα γευτείς. Είχε φτάσει μεσημέρι. Σε λίγο θα έστρωνε πάνω στη φορμάικα. Μια πιπεριά, μια ντομάτα, λίγο κατσικίσιο τυρί και μία λεπτή φέτα ψωμάκι. Μπερκιέτ! Κι όσο ετοιμαζότανε και τα έβαζε όλα σε μια σειρά, ντριν, το κουδούνι της. Η συννυφάδα της! Και, ξάφνου, μια πίτα με μυζήθρα, σπανάκι και πράσο ν’ αχνίζει μπρος στα μάτια της. Τέσσερα ολόκληρα κομμάτια τής έδωσε.

Κοίταξε τα γεμιστά της, γύρισε στην πίτα. Ξανακοίταξε τα γεμιστά της, επέστρεψε το βλέμμα της στην πίτα. Γεμιστά ή πίτα, πίτα ή γεμιστά; Πίτα, γεμιστά – γεμιστά, πίτα… Νίκησε η πίτα· σημειώσατε δύο. Και έτσι έγινε.

Για την επόμενη ημέρα ήξερε ακριβώς τι θα φάει δίχως ερωτήματα. Τα έβαλε στο ψυγείο κι έδωσαν ραντεβού για το μεσημέρι της Παρασκευής. Θα συναντιόντουσαν όπως και να ‘χε. Και έτσι έγινε.

Έφαγε μια πιπεριά και μια ντομάτα. Πω πω νοστιμιές. Τα γεμιστά όταν κάτσουν στο ψυγείο, θαρρείς ότι γίνονται ακόμη πιο νόστιμα. Σαν τη φασολάδα ένα πράμα.

Κι έπειτα ήρθε η νύχτα. Κι έκανε η ίδια το τηλεφώνημα στη συννυφάδα της. Κι έπειτα ήρθε το ασθενοφόρο. Κι έπειτα  έφυγε η ψυχή της  δίχως να προετοιμάσει κανέναν. Μ’ ένα φου, έτσι ακριβώς όπως θα ‘θελε. Όπως ήθελε! Σα βραδινό αγέρι του Αυγούστου. Πού να πρωτοπηγαίνουν άραγε οι ψυχές σαν είναι καλοκαίρι, ποιον πρωτοσυναντούν…

Μάθανε τα μαντάτα τα παιδιά της, πήραν τους δρόμους και το μεσημέρι γύρισαν κλειδί στο άδειο και ορφανεμένο σπίτι τους.

Τα ‘πανε μεταξύ τους, κλάψανε, γέλασαν, ξανακλάψανε, θυμήθηκαν… Έτσι είναι αυτά.

–Να σας φέρω κάτι να φάτε, ρώτησε δειλά η θεία τους.

– Όχι, βρε θεία, να ‘σαι καλά. Μας μαγείρεψε η μάνα γεμιστά, μη της χαλάσουμε το χατίρι, της είπανε και στρώσανε πάνω στη φορμάικα τραπεζομάντηλο, μοιράζοντας ακριβοδίκαια το τελευταίο γεύμα από τα χέρια της. Το τελευταίο αν αγαπάς και πώς να το πιστέψεις.

Για τον μπαμπά

Είμαι πλέον σχεδόν σίγουρη, πως ο άνθρωπος όταν γίνεται μπαμπάς, αποκτάει μια υπερδύναμη, αυτήν του να βρίσκει λύσεις σε όλα. Για να καταλήξω σε αυτή τη σκέψη, έφερα στο μυαλό μου όλα εκείνα τα «θα πάρω τον μπαμπά να μου πει», «ο μπαμπάς θα ξέρει», «κάτσε να ρωτήσω τον μπαμπά», που έχω ακούσει και έχω πει. Επιπλέον, με έναν περίεργο τρόπο ακόμα κι όταν είσαι μακριά και τον παίρνεις τηλέφωνο για κάτι είναι σαν να είναι εκεί μαζί σου! Ναι, όσο το επεξεργάζομαι καταλήγω στο ότι οι μπαμπάδες έχουν πάρει κάποιο χρίσμα από τον Σούπερμαν. Απλά, δεν φοράνε μπέρτα. Μεταξύ μας δεν βολεύει κιόλας.

Έτσι και ο δικός μου ο μπαμπάς. Ό,τι πρόβλημα και να έχω ξέρει τη λύση ή ξέρει πως να με βοηθήσει. Όπου κι αν είμαι με ένα τηλεφώνημα είναι σαν να είναι μαζί μου, ό,τι ώρα και να ‘ναι. Είναι παρών ακόμα κι όταν δεν είναι. Άγρυπνος φρουρός και προστάτης. Έχει τρέξει, έχει ξενυχτήσει, έχει πάρει τα τηλέφωνα που δεν θέλω να πάρω, έχει κουβαλήσει, έχει πει δύσκολα «όχι» και δύσκολα «ναι», έχει πει «όχι» και «ναι» όταν έπρεπε, έχει συζητήσει, έχει θυμώσει, έχει αγκαλιάσει, μου είπε «θα στέκεσαι στα πόδια σου» και έχει φροντίσει να νιώθω ασφαλής. Ο ίδιος δεν ξέρω αν είναι πάντα ήρεμος μέσα του, φαντάζομαι πως όχι, το έχουν αυτό οι γονείς (δεν ξέρω, υποθέτω). Αν η φράση «πριν από ’σας για ’σας» είχε πρόσωπο, αυτό θα ήταν του μπαμπά μου και αυτό μου έρχεται στο μυαλό πάντα με αυτή την φράση είναι  που όταν είμαι στο σπίτι, θα φέρει εκείνο το γλυκό που μ’ αρέσει, αλλά και το άλλο, που δεν το έχω πάρει ποτέ για δοκιμή.

Έτσι κάνει ο μπαμπάς μου, για όλους μας. Παλιά, απορούσα πώς δεν κουράζεται. Στη πορεία όμως κατάλαβα, πως όταν κάνεις πράγματα γι’ αυτούς που αγαπάς, δεν κουράζεσαι. Γι’ αυτό και μερικά χρόνια αργότερα, θέλω να του πω ένα μεγάλο «ευχαριστώ»  που ήταν πάντα εκεί, που είναι σταθερός και ακέραιος, που μας στηρίζει με όσους τρόπους μπορεί, που μας αγαπάει και μας φροντίζει με όλο του το είναι, που μας εμπνέει και μας έμαθε να ονειρευόμαστε το καλύτερο για εμάς!

Μπαμπά μου, χρόνια πολλά! Είσαι ο καλύτερος μπαμπάς που θα μπορούσαμε να έχουμε. Είσαι σε κάθε μου ζωγραφιά, σε κάθε φωτογραφία, σε κάθε συλλογή, σε κάθε φυτολόγιο και σε κάθε μερακλίδικο τραπέζι!

Σ’ αγαπώ ως τον ουρανό

η κόρη σου

Ζω μια μεγάλη αγάπη τελευταία και ήθελα να την μοιραστώ. Βασικά δεν είναι τώρα τελευταία είναι εδώ και πολύ καιρό, αλλά τώρα είμαι σε θέση να την εκτιμήσω, να την κάνω embrace και να νιώσω τόση ευγνωμοσύνη  που να θέλω να την εκφράσω.

Η αγάπη αυτή δεν μοιάζει με καμία άλλη, είναι μοναδική.

Έχει φροντίδα, τρυφερότητα και μια αγνότητα τόσο ευαίσθητη και όμορφη όσο οι πρώτες μαργαρίτες της άνοιξης. Μέσα της νιώθεις πάντα άνετα, δεν χρειάζεται να κάνεις κάτι, πολλές φορές ούτε καν να μιλήσεις, σε καταλαβαίνει ούτως ή άλλως. Έχει σφιχτές αγκαλιές, χέρια ενωμένα κι ένα χάδι στην πλάτη και στα μαλλιά. Έχει βλέμμα καθαρό και αστραφτερό γεμάτο δίψα για ζωή. Έχει λόγια αληθινά, χωρίς κριτική που αγκαλιάζουν την ψυχή και την κάνουν πιο δυνατή.

Η αγάπη αυτή γελάει, κλαίει χωρίς ντροπή, δημιουργεί και εξερευνεί. Λέει «συγγνώμη», «μπράβο», «είμαι περήφανη για ‘σένα», «είσαι πολύ όμορφη», «να έχεις μια όμορφη μέρα», «σ’ αγαπώ». Σε πάει μπροστά, βρίσκει λύσεις όταν νομίζεις πως δεν θα καταφέρεις να τα βγάλεις πέρα, σε σηκώνει, σου θυμίζει ποια είσαι και τι έχεις καταφέρει μέχρι τώρα, σε κινεί και σε γεμίζει ζωή και φως. Ξέρεις χωρίς να στο πει πως ό,τι και να γίνει «θα έχεις εμένα».

Φυσικά και κάνει διαλείμματα. Είναι η φύση της τέτοια: αλλάζει, παίρνει άλλες μορφές, μεγαλώνει και ωριμάζει. Για να γίνουν όλα αυτά καμιά φορά περνάει κρίσεις, αλλά πάντα γίνεται όλο και πιο μαγική. Είναι πάντα εκεί με τρόπους που δεν είχα φανταστεί: όπως στην πλεκτή μου κουβέρτα και στα κεντημένα μου μαξιλάρια, στις πίτες, στους λαχανοντολμάδες και στα φρύδια μου.

Μαμά, γιαγιάδες, νονά, αδερφές, φίλες, συναδέλφισσες, γειτόνισσες. Όλες.

Μόλις καταλάβεις πόσο απελευθερωτική είναι η αγάπη της γυναίκας και αφεθείς σε αυτήν, σε περιμένουν μαγικά πράγματα. Δεν θα ξανασχολιάσεις κανένα σώμα, καμία κοντή φούστα, καμία ηλικία, καμία ραγάδα, καμία κοιλιά, καμία βλεφαρίδα και κανένα μαλλί.  Γυναίκα σημαίνει ελευθερία. Το μόνο που σε εμποδίζει από το να τη ζήσεις είσαι εσύ ∙ εσύ που καταπιέζεσαι και νιώθεις ότι θέλεις να κάνεις τόσα πράγματα και έχεις εγκλωβιστεί στα «πρέπει» που σου φόρτωσαν. «Είναι σχεδόν αδύνατον να είσαι γυναίκα», η America Ferrera τα είπε εκπληκτικά στην ταινία «Barbie». Προσπαθούμε τόσο πολύ για όλα και σε όλα που ακόμα και  «σωστά» να τα κάνουμε, πάλι «λάθος» είναι. Η γυναίκα δίπλα σου σε καταλαβαίνει πολύ περισσότερο απ’ όσο νομίζεις, καν’ την φίλη σου, θαύμασέ την, κατάλαβέ την, δεν είναι εχθρός σου, απλά έχει να επιβιώσει σε μια πατριαρχική κοινωνία.

Σε ’σένα που με διαβάζεις: μπορείς να βγεις έξω όποτε θέλεις, να χορέψεις, να τρέξεις, να μιλήσεις δυνατά, να παραιτηθείς, να υψώσεις ανάστημα, να απαιτήσεις αυτά που σου οφείλουν, να είσαι ντυμένη στην τρίχα και την επόμενη μέρα να είσαι με τις φόρμες και το μαλλί κότσο, να λερωθείς, να έχεις μια μέρα μόνο για ‘σένα, να σε φροντίσεις, να κάνεις το σώμα σου ό,τι θέλεις, να είσαι σοβαρή, να μην είσαι σοβαρή, να πίνεις, να τρως, να τραγουδάς, να ταξιδεύεις, να μην θέλεις παιδιά, να θέλεις παιδιά, να θέλεις καριέρα, να μην θέλεις καριέρα, να κλαις, να γελάς δυνατά, να κάθεσαι με τα πόδια ανοιχτά, να μην φοράς το γαμημένο σουτιέν που σε σφίγγει, ούτε το παλιό σου τζιν που κουμπώνει με το ζόρι. ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΑΠΟΛΑΜΒΑΝΕΙΣ ΤΗ ΖΩΗ.

Σε ’σένα που με διαβάζεις, σε καλώ να αγκαλιάσεις τη φύση σου και τη δύναμή σου. Είσαι δημιουργός, μην το ξεχνάς. Είσαι η ζωή η ίδια. Η ομορφιά ζει μέσα σου, στο σώμα σου, που σε φροντίζει, που σε στηρίζει, που αντέχει στον πόνο και σε κινεί. Είσαι η θάλασσα, η σελήνη, η γη, η φωτιά και η αυγή. Όλη η σοφία του κόσμου ζει μέσα σου.

Άκουσέ την.

Αφέσου.

Και στο υπόσχομαι, ότι μαγικά πράγματα θα συμβούν.

Σε ευχαριστώ.

 

 

Με πολλή αγάπη σε όλες.

Μα λίγο παραπάνω στις δικές μου:

στη μαμά μου,

στις γιαγιάδες μου,

στη νονά μου,

στην κουμπάρα μου,

στα κορίτσια μου Νίκη, Δώρα, Λουκία, Διονυσία,

στη Νικούλα μου,

στις δασκάλες μου,

στις παιδικές μου φίλες,

στα φοιτητικά μου κορίτσια Χριστίνα, Δήμητρα, Χρυσούλα, Μαρίνα, Βαρβάρα,

στην αγαπημένη μου ομάδα «μικρό επιστημονικό»,

στην Ματίνα,

στις βιόλες μου,

στην Άννα,

στις απανταχού συναδέλφισσές μου,

στην Έφη

και συνεχίζεται

 

 

 

Girls on the run. Μια έκθεση για κορίτσια σε φυγή από τη Μαρίνα Τζιάρα (tziarart) στη Gallerie Mikrou. Μπαίνοντας στον χώρο ένα γλυπτό σε έντονο ροζ χρώμα που θυμίζει γυναικείο εσώρουχο κρέμεται από το ταβάνι. Στους τοίχους κρέμονται καμβάδες με ζωντανά χρώματα και υφές. Το στοιχείο των χεριών να κυριαρχεί σε πολλούς από αυτούς ενώ και το σχήμα του αιδοίου κάνει μερικές φορές την εμφάνιση του, τονίζοντας τον φεμινιστικό χαρακτήρα της έκθεσης. Όλοι οι πίνακες συνοδεύονται από μικρά κείμενα, είτε της ίδιας της καλλιτέχνιδος, είτε άλλων γυναικών καλλιτέχνιδων, όπως η Sarah Kane και η Toni Morrison, είτε του John Ashberry, σε έργο του οποίου ανήκει ο τίτλος της έκθεσης.

Ούσα επιζήσασα μιας απόπειρας γυναικοκτονίας από τον σύζυγό της, η Μαρίνα μετακόμισε από την Ισπανία στη Γαλλία. Τότε ξεκίνησε πιο οργανωμένα να περιστρέφει τα καλλιτεχνικά της projects γύρω από τον φεμινισμό, καθώς στη διαδικασία του να βρει ξανά τον εαυτό της άρχισε να συναναστρέφεται με πάρα πολλές γυναίκες.

Ένα ποίημα που είχε διαβάσει όταν ήταν ακόμη παιδί, το “Girls on the run” του John Ashberry, αποτέλεσε την αφετηρία για το καινούργιο της project. Το ποίημα αφορά μια ομάδα κοριτσιών, τις Βίβιαν, που προσπαθούν να δημιουργήσουν τον ιδανικό κόσμο για τον εαυτό τους.

Θέλοντας να συνδεθεί και να αγγίξει το παρελθόν της, αποφάσισε να καταστρέψει παλιούς της πίνακες και να χρησιμοποιήσει τους καμβάδες με τα χρώματα και τις υφές τους ως βάση για τους καινούργιους της πίνακες, ξεκινώντας από έναν μεγάλο πίνακα που αποτύπωνε το δαχτυλίδι των αρραβώνων της.

Λίγο καιρό μετά, έγινε δεκτή με υποτροφία σε ένα φεμινιστικό residency στη Βόρεια Γαλλία. Εκεί, ήρθε σε επαφή με τις ιστορίες των γυναικών που έμεναν και δημιουργούσαν μαζί της. Ευχάριστες και λυπητερές, οδήγησαν τη Μαρίνα στην τελική ιδέα του project. Ιστορίες γυναικών που μπλέκονται με τα προσωπικά της βιώματα και την παιδική της ηλικία. Ιστορίες γυναικών που, ακόμη και σε φυγή, δημιουργούν κόσμους.

Για πρώτη φορά σε αυτή την έκθεση, η καλλιτέχνις περιλαμβάνει γραπτά της. Σουρεαλιστικά άχρονα διηγήματα εμπνευσμένα από τις γυναίκες και την παιδική ηλικία. Το project συμπληρώνεται με  wearable γλυπτά, που η Μαρίνα αποκαλεί κουφάρια, καθώς συμβολίζουν τον χρόνο μεταξύ της γέννησης και του θανάτου μιας γυναίκας, που πολλές φορές αντιμετωπίζεται σαν κενός, σαν νεκρός.

Σε όλη τη διάρκεια της, η έκθεση πλαισιώνεται με εκδηλώσεις. Την Παρασκευή 21 Μαρτίου θα γίνει ανάγνωση σύντομων ιστοριών από τη Μαρίνα και στη συνέχεια θα δοθεί χώρος σε όποιο θέλει να μοιραστεί το δικό του γραπτό. Επίσης το Σάββατο 22 Μαρτίου, θα πραγματοποιηθεί τρίωρο εργαστήρι με τίτλο «Το ακουστικό κέρας» (απαραίτητη η κράτηση θέσης). Και οι δύο εκδηλώσεις αποτελούν μια πολύ όμορφη ευκαιρία για συζήτηση και αλληλεπίδραση ατόμων με φεμινιστικούς προβληματισμούς στο ζεστό περιβάλλον που έχει δημιουργηθεί από την καλλιτέχνιδα στη Gallerie Mikrou.

Η έκθεση είναι επισκέψιμη καθημερινά, εκτός της Δευτέρας, από τις 18:00 ως τις 22:00 και θα διαρκέσει ως τις 27 Μαρτίου.

Γεννήθηκα σε μια πόλη της επαρχίας. Την “εξωτική” Κατερίνη. Αγάπησα τις Τέχνες, από γέννα και πάντα το δρομολόγιο Κατερίνη- Αθήνα, από τα “μικράτα” μου, ήταν η χαρά μου. Κάποια στιγμή, οι γονείς μου στο Γυμνάσιο, βαρέθηκαν να με πηγαίνουν Αθήνα- κάθε τρεις και λίγο- που το ήθελα, να βλέπω θεατρικές παραστάσεις, να κόβω εισιτήρια σε συναυλίες, και ξέροντας πως στην Αθήνα, έχω θείους με σπίτι προς φιλοξενία, μου έδωσαν το “ελεύθερο”.

Ακόμη, θυμάμαι το πρώτο μου ταξίδι, μοναχός, κάπου στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Ο πατέρας μου, έκοψε το εισιτήριο- εκείνο το καφέ- μικρό ορθογώνιο- χαρτόνι και μου το έδωσε, καθώς το τρένο ερχόταν από Θεσσαλονίκη και πήγαινε Αθήνα. Το πρώτο μου ταξίδι, κράτησε γύρω στις οχτώ ώρες.

Θες, η καθυστέρηση- ανταπόκριση;

Θες που ήταν “καρβουνιάρης”;

Θες, που και τότε- πάλι Μητσοτάκη είχαμε- και στην επιστροφή ale retour, με έβρισκε ένας Παπανδρέου;

Εγώ, πάντα το τραίνο επέλεγα. Και Γυμνάσιο, και Λύκειο, έβρισκα τριήμερα, σκάρωνα κοπάνες- βαριόμουν τα καλοκαίρια; Έκλεινα εισιτήριο με τραίνο και άλλαζε η διάθεση μου. Η απόδραση των γραμμών….

Και φοιτητής, όταν έγινα, πάλι το τραίνο επέλεγα. Κάπως, ο πατέρας, μου είχε εμφυσήσει την ιδέα- από παιδί- πως το τραίνο είναι το πιο ασφαλές μέσο συγκοινωνίας. “Τα ΚΤΕΛ, στους -τότε- δρόμους διπλής κατεύθυνσης, ποτέ δεν ξέρεις αγόρι μου;- βγαίνει ο άλλος από τη πορεία του και σε βρίσκει στο “Δόξα Πατρί”. Τα αεροπλάνα, για να πάω, θέλανε και ένα ηρεμιστικούλι, χώρια την οικονομική ευρωστία που απαιτούνταν…τώρα, να έπαιρνα πλοίο για να πάω από Κατερίνη, Αθήνα, λίγο χλωμό! Ήταν και εξακολουθεί να παραμένει “out of the blue”. Τραίνο μου, τραινάκι, λοιπόν. Μια ζωή….

Αγάπησα έφηβος έτσι, πολλά τραγούδια…”Το τραίνο φεύγει στις οχτώ, ταξίδι για τη Κατερίνη”, “τα τραίνα που ΄φυγαν”, “σε ένα εξπρές”…ένας εσαεί ερωτευμένος με τα βαγόνια των άγνωστων συνταξιδιωτών. Ποιός πήγε φαντάρος, και πρώτη φορά δεν ανέβηκε στο τραίνο, το νυχτερινό; Το “τραίνο για να παρουσιαστείς”.

Το τραίνο το αγαπώ. Το επέλεξα και -κάπως αόρατα- με επέλεξε και εκείνο, σε όλη μου τη διαδρομή στη ζωή. Μέσα σε τραίνα γνώρισα πολύ κόσμο, συνάντησα πολλούς γνωστούς και βγάλαμε αμέτρητα εφτάωρα “Αθήνα- Θεσσαλονίκη”. Μεγάλωσα, βλέποντας σπουδαίες προσωπικότητες της Θεσσαλονίκης, να παίρνουν τη βαλίτσα και να ανεβαίνουν τα “τρία σκαλιά”. “Τα νιάτα μας, διάδρομοι Αθήνα- Σαλονίκη”, έλεγε ο Μητροπάνος. Ο συγγραφέας Θωμάς Κοροβίνης, ο Γιώργος Κορδομενίδης, σκηνοθέτες, καθηγητές Δραματικών Σχολών, ηθοποιοί των οντισιόν και της ελπίδας, μουσικοί για ένα καλύτερο όνειρο. Πάνω από τη θέση στοιβαγμένη η βαλίτσα, κάτω στο διθέσιο τα ονειρά μας- δίπλα-δίπλα.

Και ύστερα, ήρθε η τσιγαροαπαγόρευση. Ξέρεις, πόσοι τη βγάλαμε σε μια τουαλέτα του βαγονιού, ρουφώντας τσιγάρο, λες και κάνουμε παράνομο σεξ; Ή μήπως, εκείνες, οι δεκαπεντάλεπτες στάσεις, για να αλλάξει η μηχανή, στο Λειανοκλάδι. Τυχαίες συναντήσεις, προσεγγίσεις που κατέληγαν σε φλογοβόλες συναναστροφές,  σε νύχτες στον “κοσμοπολίτικο” προορισμό της μεγαλούπολης. Όλα τα έζησα, όλα τα γεύτηκα, όλα τα έκανα.

Για μένα, το τραίνο είναι δεκάδες βιβλία που ολοκλήρωσα με χαρά. Στοίβα τα βιβλία πάντα, τα διαβασμένα και εκείνα τα αδιάβαστα βιβλία, για το επόμενο ταξίδι. Άυπνος στο “πήγαινε και στο γύρνα”, να κουρνιάζω δίπλα στο παράθυρο και το κεφάλι να χτυπά στο τζάμι. Ντουκ- ντουκ, ντουκ-ντουκ, ντουκ-ντούκ…

Στο τραίνο μέσα, ήπια τους πιο ενδιαφέροντες ξενέρωτους καφέδες, με αγνώστους. Ανθρώπους, που ήξερα, πως -ίσως- δεν θα ξανασυναντήσω. Στο σταθμό ενός τραίνου, στήθηκα ένα βράδυ Μεγάλης Παρασκευής, στη Κατερίνη, να δω την αγάπη μου, για μισό λεπτό- που έφευγε από Θεσσαλονίκη για Αθήνα. Εμένα που με διαβάζεις, το ξέρω απέξω και ανακατωτά “το τραίνο” της Άννας Βίσση. Το έχω ζήσει στο πετσί μου. Το ‘χω “ερμηνεύσει”. Και ήθελα και άλλα να σου πω, μα το “σ΄αγαπώ”  το κρατώ για τη Παρασκευή.

Τα χρόνια πέρασαν, τα μαλλιά άσπρισαν, η φθορά του χρόνου μου χαμογελά σαδιστικά μπροστά στο καθρέφτη, ένα πράγμα δεν άλλαξε ποτέ. Το ταξίδι Αθήνα- Θεσσαλονίκη.

Ουουου, ειδικά τις Απόκριες, “του ΄δινα και καταλάβαινε”! Είτε Πάτρα- πήγα  πέρασα υπέροχα, χρόνια και χρόνια με “μπουρμπούλια”, με μια Αchaia Clauss στο χέρι, από το πρωί έως το (άλλο)πρωί, τριημεράκι καρναβαλιών, ξεφάντωμα, ξενύχτι, “ξεσαλουά”.

Και ύστερα, πάντα, Καθαρά Δευτέρα που η Πάτρα, λες και γινόταν “μια σιωπηρή ξεφόρτιστη” πόλη, έφευγα για Αθήνα. Στάση για μια νύχτα, να ψυχαγωγηθώ, κούλουμα, Σόδομα, Γόμορα, Μεταξουργείο και “Καθαρά Τρίτη” απόγευμα φευγιό για Θεσσαλονίκη. Πάντα, έφευγα Καθαρά Τρίτη με το απογευματινό τραίνο. Καταρχάς, στους γονείς είχα πάντα τη τρανταχτή δικαιολογία, ότι δεν βρήκα εισιτήριο επιστροφής τη Καθαρά Δευτέρα. Εκείνα τα χρόνια, τα εισιτήρια γίνονταν ανάρπαστα, ένα μήνα πριν.

Οπότε, έχω ταξιδέψει πολλές “Καθαρές Τρίτες” με το τελευταίο απογευματινό, σε αμαξοστοιχία. Με καθυστερήσεις, έξω από το Μπράλο, πριν τη Λάρισα, μετά τη Λάρισα… και όση και αν ήταν -πάντα- η ταλαιπώρια, μετά από εξοντωτικά ταξίδια της νιότης, ήξερα πως αυτό το τραίνο θα με φτάσει με ασφάλεια στο σπίτι μου και στο μαξιλάρι μου.

Το πίστευα και ακόμη το εμπιστεύομαι. Ναι- γεια σας- εγώ είμαι ένας ακόμα αθεράπευτα ρομαντικός, που και μετά το έγκλημα των Τεμπών, παίρνω το σακίδιο και κάνω χρήση τραίνου και προαστιακών.

Όλα αυτά τα χρόνια, γνωρίζω φυσιογνωμικά κόσμο και ντουνιά από το προσωπικό του ΟΣΕ, από Αθήνα ως Θεσσαλονίκης. Έχεις δει ξημέρωμα στο Σταθμό Λαρίσης; Εγώ, το ΄χω “λιώσει”….

Ταμίες, ελεγκτές, οδηγούς….είμαι σίγουρος πως και αυτοί με αναγνωρίζουν στη κοψιά- στα χρόνια. Από εκεί, λοιπόν, που νεαρός έμπαινα στο βαγόνι και έσφυζε από φοιτητές, οικογενειάρχες, υπερήλικες, καταντήσαμε και γίναμε οι επιβάτες λιγότεροι από το προσωπικό. Και σταδιακά, γίναμε στο βαγόνι “επτά νομά σε ένα δωμά”. Και εκεί, παραμείναμε.

Ξέρετε, γιατί; Χάθηκε η εμπιστοσύνη. Πρυτάνευσε το “πάμε και όπου βγει”. Από το “σε ένα εξπρές είσαι και εσύ” που τραγούδαγε η Βικάρα στη “Ταχεία”, περάσαμε στο “εδώ είναι ο παράδεισος και η κόλαση μαζί”. Γιατί, αυτό το ταξίδι, αυτή η αμαξοστοιχία ήταν “παράδεισος” επιστροφής για 57 παιδιά και έγινε άξαφνα κόλαση. Ναι, φταίει ο σταθμάρχης, φταίνε και τα σουβλάκια του, φταίει και ο μετασχηματιστής, φταίει και ο Χατζηπετρής. Φταίνε μόνο αυτοί;

Εγώ, όταν λέω στη μάνα μου, ότι “φεύγω με τραίνο”, δεν θέλω να βάζει “μαύρες σκέψεις” με το νου. Έχω φίλους, κάτι 25χρονους, που όταν τους λέω ότι “πήρα το τραίνο και έφτασα” με κοιτάνε με απορία, με τρόμο, λες και πολέμησα το Χάνιμπαλ και βρέθηκα νικητής, μπροστά τους.

Εγώ, είχα φίλους φίλων, σε αυτό το τραίνο του “εθνικού μας πένθους”. Και οι φίλοι μου, αυτοί, τις Κυριακές πηγαίνουν μπροστά σε μάρμαρα παγερά και ανάβουν το καντηλάκι. Εγώ, σε αυτή την αμαξοστοιχία, έχω και άλλους γνωστούς, που σώθηκαν από θαύμα. Που δεν θέλουν να μιλάνε, δεν θέλουν να το συζητάνε, το τραύμα τους το πηγαινοφέρνουν σε συνεδρίες ψυχολόγων και στο μαξιλάρι τους, το βράδυ, όταν σβήνει το φως από το πορτατίφ.

Αλήθεια, τώρα; Υπάρχουν οι πολιτικοί, όλων των κομμάτων εξουσίας,  που ευθύνονται για την κατάσταση των σιδηροδρόμων, από την εποχή της μεταπολίτευσης έως και τα Τέμπη. Και οι υπάρχουν και οι κυβερνητικοί πολιτικοί που ευθύνονται για την εποχή “από τα Τέμπη και μετά”. Τί άλλαξε, σε αυτά τα δύο χρόνια στον ΟΣΕ, ΤΡΑΙΝΟΣΕ, Hellenic Train, franchize της συμφορά, Ιταλίας επένδυση και όπως σκατά τη λέτε;

Φρόντισε η κυβέρνηση για την καλυτέρευση του ΟΣΕ; “Σήκωσε ο πρωθυπουργός το τηλέφωνο”, να ασχοληθεί επισταμένα, ο ίδιος προσωπικά, με το θέμα, εδώ και δύο χρόνια; Ή μήπως απαξίωσε πλήρως τον ΟΣΕ; Ακόμα, περισσότερο. “Πέταξε τον, στα σκουπίδια”…ε, δεν είμαστε και ευρωπαϊκό κράτος να έχουμε 7 γραμμές με δύο υπόγεια σταθμών- γραμμών. Δύο γραμμούλες ήταν. Μια ολόκληρη χώρα απέκτησε μια μέρα εθνικού πένθους και μια ζωή, μαύρου ψυχοπλακώματος, γιατί τόσες κυβερνήσεις όλων των κομμάτων, τόσοι φορείς, τόσες συμβάσεις, τόσα και τόσα διαδικαστικά- πρωτόκολλα και κωλόχαρτα, δεν κατάφεραν ποτέ να ορθοποδήσουν με αξιοπρέπεια, δύο μοναχά, γραμμές τραίνων. Δυο τοσοδούλες γραμμές. Μια δεξιά και μια αριστερά, όπως ο πόλος που “φαγωνόσαστε”και ακόμα δεν καταλάβατε, “υπνωτισμένοι της καρέκλας των 300”, πως, αλλού είναι το θέμα. Γιατί, πανεύκολα, ότι έγινε πριν δύο χρόνια, “τυχαία” μπορεί να ξαναγίνει και αύριο. Καμία υπόληψη, μπροστά στο φάγωμα χρημάτων και το ένδοξο βιογραφικό του βουλευτή, οποιασδήποτε παράταξης. Γιατί, βαρέθηκα να συλλογίζομαι πως “από τύχη, ζούμε”…

Όχι, ρε φίλε..εμένα, αυτή την εμπιστοσύνη στα τραίνα δεν θα μου την “ρημάξετε”. Δεν μπορώ να ακούω τα ηχητικά “με σκισμένα τζιν” στη φωνή, να λένε “δεν έχω οξυγόνο”. Δεν το ανέχομαι. Δεν το επιτρέπω. Ο πατέρας μου, με έμαθε να ζω σε ένα ευνομούμενο κράτος. Κράτος Δικαίου και Πρόνοιας. Πού είναι η Πρόνοια, δύο χρόνια τώρα; Νοιάστηκε κάποιος γι αυτούς τους γονείς; Πήρε το φακό, από το δικό του μετερίζι, να φωτίσει τα σκοτεινά σημεία; Μου κλυδωνίζεις την εμπιστοσύνη στη ζωή και στους θεσμούς και αυτό δεν στο επιτρέπω. Αυτό, ο δικός μου αξιακός κώδικας δεν μου το επιτρέπει και γι αυτό πολεμάω.

Γιατί στο μέλλον μας, δεν πρέπει να είναι ο φόβος μας.

Γι αυτό, εδώ και πέντε μέρες, όλοι μου λένε με ένα πικρό μειδίαμα πληγωμένης περηφάνιας: “τα λέμε στους δρόμους”. “Ραντεβού στις πλατείες”.  Μου το λένε, με βλέμματα κατεβασμένα και συνάμα μια επιθυμία να πολεμήσουν το άδικο. Δεν είναι ανέφικτο. Είναι πόλεμος για το άδικο. Καμία συγκάλυψη. Σχόλασε η εποχή των βολεμένων, ανεπιστρεπτί- και από χαμπάρι, δεν παίρνετε ούτε ένα δράμι.

“Τίποτα δεν πάει χαμένο, στη χαμένη σου ζωή”, έγραφε ο Μανώλης Ρασούλης…”σκυφτός στα καφενεία, στους δρόμους σκεφτικός. Μα χθες, μες την πορεία, περνούσες γελαστός”…

Γελαστός να είσαι και με το κεφάλι ψηλά, να κοιτάς τον ουρανό. Θα έχει μια λιακάδα τη Παρασκευή, το είδα στο meteo- αν βγει και αυτό αληθινό, για να σε βλέπουν και οι “άγγελοι” που κάθονται δίπλα στον ήλιο τον καθάριο. Γιατί, μαζί σου, που θα βγεις, και θα πας ειρηνικά και σιωπηρά, θα χαίρονται και άλλοι 57. Εκείνοι οι 57 άγγελοι που “δεν βλέπονται”, “δεν ακούγονται”, μα είσαι- εσύ “η δύναμη τους”…..

Χθες βράδυ, περπατούσα έξω από ένα πάρκο, και υπήρχε ένα μαύρο πλακάτ , με λευκά γράμματα, που- δίχως υπογραφή- έλεγε: “Αν ήσουν εσύ;”…