R

e

j

e

c

t

e

d

p

e

r

s

o

n

a

s

image

Σίγκμουντ Φρόιντ

Ο 'κυνηγός' του Νου

Ο Σίγκμουντ Φρόιντ γεννήθηκε στις 6 Μαΐου του 1856, στην πόλη του Freiberg κοντά στα σύνορα της Πρωσίας και της Πολωνίας. Ο πατέρας του, ένας αρκετά φτωχός έμπορος μαλλιού, ήταν παντρεμένος με την κατά πολύ νεότερή του Amalie Nathansoh. Απέκτησαν πολλά παιδιά και πρωτότοκος τους ήταν ο Σίγκμουντ.

Ο πατέρας δούλευε κάθε μέρα μέχρι αργά το βραδύ μην μπορώντας να τα βγάλει πέρα και έτσι μετά από χρόνια μες τη φτώχεια και την ανέχεια μετακόμισαν στη Βιέννη.

single photo

Εκεί ο Σίγκμουντ διέπρεψε στο Λύκειο με ιδιαίτερη κλίση στις γλώσσες, τη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία και καθώς οι δάσκαλοί του έδειχναν συμπάθεια στο πρόσωπό του, η κοροϊδία των συμμαθητών του τον έσπρωχνε πολλές φορές στην κατάθλιψη.

Μεγαλώνοντας έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την πολιτική, την νομική και αργότερα τη φιλοσοφία. Σύντομα όμως ενέδωσε στις πιέσεις των γονιών του να γίνει γιατρός παρότι ήταν αντιφατικός και επιφανειακός στα ενδιαφέροντά του και αποζητούσε γρήγορα φήμη και δόξα.

Έτσι με πολλές δυσκολίες αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή της Βιέννης και έκανε την πρακτική του για 6 χρόνια στο Ινστιτούτο Φυσιολογίας.

Στα 22 του ο Φρόιντ ξεκίνησε να αφήνει μούσι για να γίνει πιο αρρενωπός και θελκτικός, όντας προβληματικός με τις γυναίκες, καθότι παρθένος μέχρι τα 30, αδυνατούσε να μείνει μόνος με γυναικεία συντροφιά και έτσι αποτελούσε τον περίγελο των τριγύρω του.

Γνώρισε τη γυναίκα του, την Martha Bernays, μια κοντή και αδύνατη γυναίκα 21 χρονών στις διακοπές τους, όταν τον σαγήνεψε, όπως είπε ο ίδιος μετά από χρόνια, με τους ευγενικούς τρόπους της όπου και για πρώτη φορά στη ζωή του κατάφερε να ξεπεράσει τους φόβους του. Πάραυτα η σχέση τους δεν ήταν καθόλου ήρεμη. Ο Φρόιντ έτρεφε μεγάλη ζήλεια για την Martha με αποτέλεσμα να της κάνει συχνά σκηνές και οι καυγάδες.

single photo

Δυο χρόνια αργότερα παρουσιάστηκε μια ευκαιρία για να γίνει αρκετά πλούσιος και γνωστός. Αγοράζοντας την τότε άγνωστη κοκαΐνη, ήλπιζε πως θα είναι ο πρώτος που θα ανέλυε τη σύσταση και τις ιδιότητές της. Προέτρεψε δυο φίλους του να γίνουν συνεργάτες και να ξεκινήσουν την έρευνα για την κοκαΐνη μέχρι εκείνος και η αρραβωνιαστικιά του γυρίσουν απ’ τις διακοπές. Όταν επέστρεψε όμως βρήκε τους συνεργάτες του να έχουν ήδη τελειώσει την έρευνα όπου και αποδείχθηκε η αναλγητική ιδιότητα της ουσίας.

Όταν αργότερα έχασε και τη δεύτερη του ευκαιρία να γίνει πλούσιος και γνωστός αναγκάστηκε να στραφεί στην ιδιωτική πρακτική. Δημοσίευσε αγγελίες ισχυριζόμενος ότι μπορεί να θεραπεύσει βαρύτατες διαταραχές και έτσι οι πελάτες αρχίσαν να εμφανίζονται.

Ανίκανος να ακολουθήσει τους κανόνες της ψυχιατρικής και να κοιτάει τους ασθενείς τους στα μάτια καθόλη τη διάρκεια της θεραπείας, προτίμησε να τους ξαπλώνει στον καναπέ και ο ίδιος να κοιτάει τον τοίχο καθισμένος στην καρέκλα του, κρατώντας σημειώσεις. Η εικόνα αυτή ανάμεσα σε ψυχαναλυτή και ασθενή υιοθετήθηκε σε πάρα πολλές κινηματογραφικές σκηνές.

single photo

Ο ίδιος για πρώτη φορά χρησιμοποίησε τον όρο «ψυχανάλυση» και καθώς οι νέες του μέθοδοι, η αποστασιοποίηση και πλήρης αδιαφορία για συναισθηματική σύνδεση με τους ασθενείς αποδείχθηκαν άκρως αποτελεσματικές.

Εκείνη ήταν και η καθοριστικότερη εποχή για τις θεωρίες του Φρόιντ. Λαμβάνοντας υπόψιν και θεωρήματα άλλων επιστημόνων της εποχής μπόρεσε να ξεχωρίσει με τις δικές του ιδέες για την κατασκευή και την μελέτη του Νου. Μερικές από τις θεωρίες του ήταν η ερμηνεία των ονείρων ως καθρέφτης του υποσυνειδήτου, η ενδόμυχη σεξουαλικότητα και οι παράγοντες που την επηρεάζουν, καθώς και η ουσιαστική δομή του Μυαλού ως φορέας συνείδησης. Θέλοντας και μη, η συνδρομή του στην ανάπτυξη της ψυχολογίας/ψυχανάλυσης τον κατέστησε άξιο μαθητή του καθηγητή του Carl Young και μπήκε και ο ίδιος στο πάνθεον των επιστημόνων που παρέδωσαν μια σαφέστερη ανάλυση και ιδέα αυτού που αποκαλούμε Ψυχή.

Καθώς όμως τα πλούτη και η φήμη του είχαν ήδη εκτοξευθεί η μοίρα φάνηκε για ακόμη μια φορά άδικη μαζί του όταν διαγνώστηκε με καρκίνο του στόματος λόγο του χρόνιου μανιακού καπνίσματος. Τον Απρίλιο του 1923 χειρουργήθηκε και οι γιατροί τοποθέτησαν ένα προσθετικό σαγόνι με το οποίο μετά βίας έτρωγε και μιλούσε.

Σύντομα οι Ναζί κατέλαβαν την Αυστρία και η ζωή για τον φημισμένο Εβραίο γιατρό φάνταζε αβάσταχτη και αφού η Γκεστάπο συνέλαβε την κόρη του αποφάσισε πως ήταν ώρα να εγκαταλείψει τη χώρα.

single photo

Δυστυχώς όμως οι αξιωματικοί δεν του έκαναν το χατίρι. Αναγκάστηκε να πληρώσει ένα εξωφρενικά μεγάλο ποσό μόνο και μόνο για να μπορέσει η οικογένεια του να μεταναστεύσει στο Λονδίνο. Ο ίδιος αναγκάστηκε να παραμείνει πίσω.
Το γεγονός αυτό ήταν ο λόγος που η υγεία του επιδεινώθηκε ανεπανόρθωτα και τότε αποφάσισε να τερματίσει τη ζωή του.
Στις 23 Σεπτέμβρη 1939 ζήτησε από τον γιατρό του να του χορηγήσει θανατηφόρα δόση μορφίνης.

Ήταν ο πρώτος που έδωσε το παράδειγμα για την κατανόηση των διαταραχών με ουσιαστική και επιστημονική προσέγγιση, προσφέροντας λύση σε εκατομμύρια ασθενείς. Παραμένοντας έτσι μια αυθεντία, ακόμα και μετά τον θάνατό του.

κείμενο | γιάννης κατάκης
επιμέλεια | νίκη ζερβού + ιάκωβος καγκελίδης