R

e

j

e

c

t

e

d

p

e

r

s

o

n

a

s

image

Χέλμουτ Νιούτον

'Δεν έχω οργιώδη φαντασία, τα πάντα που φωτογραφίζω είναι αληθινά'

Share:

Ο κόσμος έχει μια τάση να φοράει με ευκολία ταμπέλες σε οτιδήποτε πρωτοποριακό και έξω από τα συνηθισμένα καλούπια.

Στις 23/01/2004 φεύγει από την ζωή ο -για κάποιους- "ηδονοβλεψίας", έκφυλος, εκκεντρικός φωτογράφος Helmut Newton. Κατ' εμέ ήταν ένας από τους σπουδαιότερους φωτογράφους που ήρθαν να ταράξουν τα λιμνάζοντα νερά της ανύπαρκτης μέχρι τότε 'καλλιτεχνίας' στην φωτογραφία μόδας. Παρά τους χαρακτηρισμούς και τα πυρά που δέχθηκε, όλοι θελαν να κοιτάξουν μέσα από την κλειδαρότρυπα του στούντιο αυτού του επαναστατικού και τολμηρού καλλιτέχνη.

single photo

"Δεν έχω οργιώδη φαντασία, τα πάντα που φωτογραφίζω είναι αληθινά. Κάθε σκηνή που στήνω ανήκει στη σκληρή πραγματικότητα των πλουσίων".

Γεννήθηκε το 1920 στο Βερολίνο μέσα σε αστική οικογένεια εβραϊκής καταγωγής. Το πραγματικό επίθετο ήταν Neustädter. Πήγε σε ιδιωτικά σχολεία, αλλά δεν φάνηκε να τον ενδιαφέρουν τα γράμματα. Ήταν 12 ετών όταν έπιασε την πρώτη του φωτογραφική μηχανή και εκείνη ήταν η στιγμή που αποφάσισε να γίνει φωτογράφος. Εγκαταλείπει το σχολείο και το 1936 βρίσκεται στο ατελιέ της φωτογράφου Else Simon (γνωστή ως Yva, επίσης εβραϊκής καταγωγής). Δύο χρόνια δίπλα της μαθαίνει τα μυστικά της τέχνης, όμως τότε ήταν που ξεκινάει το κυνηγητό των Εβραίων από τις ναζιστικές δυνάμεις. Το 1938 ο πατέρας του κλείνεται σε στρατόπεδο συγκέντρωσης και η Yva δολοφονείται.

single photo

Με τις 2 φωτογραφικές του μηχανές ως αποσκευές ακολουθεί τα καραβάνια των προσφύγων που εγκατέλειπαν την χώρα για να σωθούν και κάπως έτσι φτάνει στη Σιγκαπούρη. Μαγεμένος από το εξωτικό τοπίο αποφασίζει να μην συνεχίσει για Λατινική Αμερική, όπου είχαν καταφύγει συγγενείς του και μένει εκεί βρίσκοντας δουλειά ως φωτορεπόρτερ στην εφημερίδα 'Singapore Straits Times'. Δύο βδομάδες μετά θα τον διώξουν και ανοίγει δικό του στούντιο, όμως η προσφυγική του φύση επανήλθε στην επιφάνεια. Το 1940 οι βρετανικές αποικιοκρατικές δυνάμεις το νησιού τον χαρακτηρίζουν ως "επικίνδυνο μετανάστη", λόγω καταγωγής και τον στέλνουν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στην Αυστραλία. Το μοναδικό εισιτήριο "εξόδου" ήταν να καταταγεί στον αυστραλιανό στρατό, το οποίο και κάνει μέχρι και το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου όπου υπηρετεί ως οδηγός φορτηγού.

Παίρνει αυστραλιακή υπηκοότητα και τότε άλλαξε το επίθετό του σε 'Newton'. Το 1946 ανοίγει φωτογραφικό ατελιέ στην Μελβούρνη με σκοπό να εργαστεί στον χώρο της μόδας. To 1948 παντρεύεται την αυστραλή ηθοποιό και μοντέλο June Brunell, η οποία εξελίσσεται σε μια αξιόλογη φωτογράφο. Η ίδια γίνεται γνωστή με το ψευδώνυμο 'Alice Springs' και μαζί κάνουν αρκετές φωτογραφίσεις.

Χέλμουτ Νιούτον
Χέλμουτ Νιούτον

"Ορισμένοι φωτογράφοι κάνουν τέχνη. Εγώ δεν ανήκω σ' αυτούς. Εγώ είμαι απλώς ένας μισθωμένος εκτελεστής",

Το 1953 παίρνει μέρος στην ομαδική έκθεση 'New Visions in Photography' μέσω της οποίας θα γίνει γνωστός. Την ίδια χρονιά γνωρίζεται με τον εβραιογερμανό Henry Tablot, συνεργάζονται και το ατελιέ μετονομάζεται σε "Helmut Newton-Henry Talbot". To 1956 οι πρωτοποριακές φωτογραφίες του μόδας θα φιλοξενηθούν στο αυστραλέζικο ένθετο της Βρετανικής Vogue. Τότε ανοίγουν οι πύλες του περιοδικού και ο Newton βρίσκεται στην Αγγλία με αποκλειστικό συμβόλαιο με την Vogue. Διακόπτει όμως τη συνεργασία του και μετακομίζει στο Παρίσι, από όπου συνεργάζεται με γαλλικά και γερμανικά περιοδικά μόδας.

Μετά από χρόνια επιστρέφει στην Μελβούρνη και συνεργάζεται με την αυστραλιανή Vogue. Τα κλικ του πλέον κάνουν τον γύρω του κόσμου και εκείνος γίνεται περιζήτητος. Συνεργάζεται με περιοδικά όπως το Vanity Fair, Elle, Marie-Claire, Playboy. Παράλληλα κάνει ατομικές εκθέσεις και εκδίδει λευκώματα, με το 'White women' (1976) και το 'Big nudes' (1981) να ξεχωρίζουν. Μάλιστα έφερε την επανάσταση με το δεύτερο γιατί πολλές από τις γυμνές, αισθησιακές πόζες έγιναν για πρώτη φορά έξω στον δρόμο και όχι σε στούντιο.

single photo

Το 1970 υπέστη το πρώτο έμφραγμα που ήταν ο κώδωνας κινδύνου για να ρίξει τους ρυθμούς του και να περιορίσει τις μετακινήσεις του. Στις 23 Γενάρη το 2014 παθαίνει το δεύτερο την ώρα που οδηγούσε την Κάντιλάκ του και προσκρούει στον τοίχο του ξενοδοχείου που έμενε. Η τέφρα του μεταφέρθηκε στην γενέτειρα του το Βερολίνο. Βραβεύτηκε καθόλη τη διάρκεια της καριέρας του με αρκετά βραβεία και ακόμη και σήμερα γίνονται εκθέσεις φωτογραφίας προς τιμήν του.

Το ίδρυμα Χέλμουτ Νιούτον άνοιξε τις πύλες του στο Βερολίνο 6 μήνες μετά τον θάνατό του. Να αναφέρω πως ο ίδιος έπασχε από αχρωματοψία και για αυτό ήταν έντονο το κοντράστ στις μαυρόασπρες φωτογραφίες του και η ζωηρότητα των χρωμάτων στις έγχρωμες. Πολλοί χαρακτηρίζουν τα προχωρημένα του και μη πουριτανικά του κάδρα ως πορνογραφικά ή ακόμη και σαδομαζοχιστικά. Πίσω από κάθε του κλικ υποβόσκει μια μικρή ιστορία λίγο αμφιλεγόμενη, λίγο βίαιη, λίγο ειρωνική, λίγο σεξουαλική... λίγο από όλα τελοσπάντων.

single photo

Εξάλλου και ο ίδιος ο Νιούτον ήταν λίγο από όλα απ' όσα τον 'βάφτισαν'. Ήταν όμως αναμφισβήτητα ένας μοναδικός φωτογράφος με έντονη φαντασία κα δημιουργικότητα, που άλλαξε την ροή στην ιστορία της φωτογραφίας μόδας και έδειξε πως υπάρχει πάντα και κάτι άλλο, πέρα από την πεπατημένη οδό.

κείμενο | χάιντι σεραφειμίδου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + τάσος θώμογλου