R

e

j

e

c

t

e

d

m

u

s

i

c

image

Ο... ιπτάμενος Tom Waits!

Μια ωδή στο μεγαλείο του

Πέρασαν σχεδόν είκοσι χρόνια από τότε που είδα κατά τύχη την ταινία “Down by Law” του τεράστιου Jim Jarmusch. Roberto Bennini, John Lurie και ο Τom Waits.

Η ιστορία απλή: δυο θύματα, ένας μαστροπός που του πασάρουν μια ανήλικη και τον καρφώνουν στην αστυνομία κι ένας αποτυχημένος dj που ένα βράδυ, όντας μεθυσμένος πέφτει θύμα σκευωρίας καθώς του «φυτεύουν» ένα πτώμα στο πορτμπαγκάζ. Στη φυλακή συναντούν τον τρελό Ιταλό, που σε σχέση με τους άλλους δυο ήταν πραγματικά κακοποιός. Έχει σκοτώσει σε έναν καυγά κάποιον με μια μπάλα του μπιλιάρδου. Η ταινία ασπρόμαυρη και σκοτεινή κι εγώ για κάποιον ανεξιχνίαστο ακόμα λόγο, μαγεύτηκα από την ερμηνεία του θείου Τom, αν και αργότερα κατάλαβα ότι δεν υποκρινόταν και ότι ήταν απλώς ο εαυτός του.

single photo Κάπως έτσι, ανάμεσα στους Nirvana, τους Screaming Trees, τον Neil Young και τους Sonic Youth, αρχίζω να δίνω χώρο και χρόνο στον θείο Tom. Το πρώτο cd του που έπεσε στα χέρια μου ήταν το “The heart of Saturday night”, που ήταν από εκείνους τους δίσκους που σε κάνουν να ανάψεις το τζάκι -αν έχεις- να βάλεις ένα ποτό και να ταξιδέψεις κοιτώντας τη φωτιά.

’Well I hope that I don't fall in love with you
'Cause falling in love just makes me blue,
Well the music plays and you display your heart for me to see,
I had a beer and now I hear you calling out for me
And I hope that I don't fall in love with you.’’

Γεννήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου του 1949 στην California, από γονείς εκπαιδευτικούς. Αφού χωρίσουν οι γονείς του θα βρεθεί να ζει με τις δυο του αδελφές και την μητέρα του στο San Diego του 1960. Λέει σε μια συνέντευξη για τους γονείς του: «Οι ψυχοπαθείς και οι αλκοολικοί ήταν από την πλευρά του πατέρα μου. Από την πλευρά της μητέρας μου είχαμε όλους τους πάστορες». Ξεκινά από μικρός να ασχολείται με τη μουσική, μαθαίνοντας κιθάρα και πιάνο και αρχίζει σταδιακά τις δικές του συνθέσεις. Ταυτόχρονα, κάνει δουλειές του ποδαριού για τα προς το ζην: παγωτατζής, υπάλληλος σε βενζινάδικο, λαντζιέρης και ψήστης σε πιτσαρία, οδηγός φορτηγού.

Στα 22 του, ξεκινά να ανοίγει τα live άλλων καλλιτεχνών, παίζοντας συνήθως σε άδεια μπαρ και αρχίζει να ζει σε Motel, ανάμεσα σε μπουκάλια ουίσκι και γεμάτα τασάκια. Ο πρώτος που πίστεψε στο ταλέντο του ήταν o Herb Cohen, μάνατζερ του Frank Zappa, με τη βοήθεια του οποίου θα υπογράψει με τη δισκογραφική εταιρία “Asylum” τον πρώτο του δίσκο, το “Closing Time” (1973). Οι στίχοι του ποιητικοί, με πρωταγωνιστές τους ανθρώπους του περιθωρίου, ενώ άλλες φορές παρουσιάζει καθημερινές ιστορίες από τη ζωή του, ντυμένες μουσικά απ’ το «μεθυσμένο» πιάνο του.

‘’The piano has been drinking, my necktie is asleep
And the combo went back to New York, the jukebox has to take a leak
And the carpet needs a haircut, and the spotlight looks like a prison break
And the telephone's out of cigarettes, and the balcony is on the make
And the piano has been drinking, the piano has been drinking...’’

single photo

Πέρασαν πέντε χρόνια και μεσολάβησαν πέντε δίσκοι μέχρι να αλλάξει δισκογραφική εταιρία. Μέσα σε αυτό το διάστημα θα καταφέρει να αποκτήσει το δικό του φανατικό ακροατήριο, που τον ακολουθεί στις ζωντανές του εμφανίσεις. Κάπου εκεί θα γνωρίσει τον Sylvester Stallone, ο οποίος θα του προτείνει να γράψει τη μουσική της ταινίας “Paradise Alley” και να πάρει μέρος στην ταινία με έναν μικρό ρόλο, υποδυόμενος –φυσικά- έναν μεθυσμένο πιανίστα. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 αρχίζει να αλλάζει το στυλ της μουσικής του και να πειραματίζεται με διαφορετικά είδη μουσικής, προσθέτοντας και άλλα όργανα πέρα απ’ το πιάνο στις συνθέσεις του. Θα δημιουργήσει ακόμα έξι δίσκους, ακροβατώντας από την τζαζ στην μπλουζ, ενσωματώνοντας τάνγκο και βαλς ρυθμούς, δημιουργώντας ένα καθαρά δικό του μοναδικό και ιδιόμορφο στυλ.

single photo

Επίσης, θα αρχίσει να παίρνει μέρος σε περισσότερες ταινίες γράφοντας μουσική και συμμετέχοντας με μικρούς συνήθως ρόλους. Το 1980 θα ξεκινήσει τη συνεργασία του με τον Francis Ford Coppola στην ταινία One from the Heart (1982), η οπoία προτάθηκε για Oscar και στις The Outsiders (1983), Rumble Fish (1983), The Cotton Club (1984), και Dracula (1992). Επίσης, η μουσική του Frank’s Wild Years γράφτηκε για το ομώνυμο μιούζικαλ, που ανέβηκε στο Σικάγο, με τον ίδιο να αναλαμβάνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο.

‘’Edna Million in a drop dead suit
Dutch Pink on a downtown train
Two dollar pistol but the gun won't shoot
I'm in the corner on the pouring rain
16 men on a dead man’s chest
And I've been drinking from a broken cup
2 pairs of pants and a mohair vest
I'm full of bourbon, I can't stand up.’’

Κάπου εκεί στα 80’s, ανάμεσα στα γυρίσματα της ταινίας “One Day One Love” θα γνωρίσει και τη μετέπειτα σύζυγό του Kathleen Brennan, επιμελήτρια σεναρίου στη Zoetrope, την εταιρεία παραγωγής του Francis Ford Coppola. Κατάλαβε αμέσως ότι ήταν το άλλο του μισό. Το πώς και το γιατί, το εξηγεί ο ίδιος με τρόπο μοναδικό σε μια συνέντευξη του:
«Μπορεί να ξαπλώσει επάνω σε καρφιά, να καρφώσει μια βελόνα πλεξίματος στα χείλη της και ταυτόχρονα να πίνει καφέ, να πώς το ήξερα! Με έσωσε. Οι πιο σημαντικές αλλαγές στη ζωή μου και στη μουσική μου συνέβησαν όταν τη γνώρισα. Αυτή είναι το πρόσωπο με βάση το οποίο μετράω όλους τους υπόλοιπους. Αν δεν υπήρχε στη ζωή μου, σήμερα θα έπαιζα σε κάποιο μπριζολάδικο. Ή μάλλον θα το καθάριζα».

single photo

Τη δεκαετία του ’90 κόβει το ποτό και το τσιγάρο, αφιερώνεται στην οικογένειά του και κάνει λιγοστές live εμφανίσεις, κυρίως στην Αμερική. Επαναπροσδιορίζει τη σχέση του με τη μουσική του έμπνευση και επανατοποθετεί την εικόνα του απέναντι στο ακροατήριό του. Σε όλα αυτά καθοριστικό ρόλο έπαιξε η επίδραση που ασκούσε πάνω του η σύζυγός του. Λέει σε μια συνέντευξη: «Πρέπει να είσαι ξεκάθαρος για το ποιος είσαι και τι προβάλλεις ως εικόνα στους άλλους, γιατί μπορεί να μπερδευτείς. Συνειδητοποίησα ότι αν ένας τύπος γράφει ιστορίες με φόνους δε χρειάζεται να είναι δολοφόνος».

‘’So please call me, baby
Wherever you are
It's too cold to be out walking in the streets
We do crazy things when we're wounded
Everyone's a bit insane
I don't want you catching your death of cold
Out walking in the rain’’

single photo

Έχει κερδίσει δυο βραβεία Grammy, ένα με το δίσκο ‘’Bone Machine’’ το 1992 ως ο καλύτερος εναλλακτικός δίσκος και ένα με τον το δίσκο ‘’Mule Variations ‘’ το 1999 ως ο καλύτερος σύγχρονος φολκ δίσκος. Τη δεκαετία των 00’s ξεκινά να συνεργάζεται με τη σύζυγό του σε θεατρικές παραστάσεις. Εκείνη γράφει και επιμελείται τα σενάρια των έργων κι αυτός γράφει τη μουσική των παραστάσεων. Επίσης, αρχίζει να κάνει μουσική για διαφημίσεις, αλλά και να επιδίδεται συχνά σε δικαστικές διαμάχες με εταιρίες που χρησιμοποίησαν τη μουσική του στις διαφημίσεις τους, χωρίς τη συγκατάθεσή του, κάτι το οποίο τον έκανε πλουσιότερο κατά αρκετά εκατομμύρια δολάρια.

Έχει κερδίσει δυο βραβεία Grammy, ένα με το δίσκο ‘’Bone Machine’’ το 1992 ως ο καλύτερος εναλλακτικός δίσκος και ένα με τον το δίσκο ‘’Mule Variations ‘’ το 1999 ως ο καλύτερος σύγχρονος φολκ δίσκος. Τη δεκαετία των 00’s ξεκινά να συνεργάζεται με τη σύζυγό του σε θεατρικές παραστάσεις. Εκείνη γράφει και επιμελείται τα σενάρια των έργων κι αυτός γράφει τη μουσική των παραστάσεων. Επίσης, αρχίζει να κάνει μουσική για διαφημίσεις, αλλά και να επιδίδεται συχνά σε δικαστικές διαμάχες με εταιρίες που χρησιμοποίησαν τη μουσική του στις διαφημίσεις τους, χωρίς τη συγκατάθεσή του, κάτι το οποίο τον έκανε πλουσιότερο κατά αρκετά εκατομμύρια δολάρια.

‘’She sends me blue valentines all the way from Philadelphia
to mark the anniversary
of someone that I used to be and it feels just like there's
a warrant out for my arrest
got me checking' in my rearview mirror
and I'm always on the run
that’s why I change my name
and I didn't think you'd ever find me here’’

single photo

Ο Tom Waits κατέχει πλέον τη δική του, ξεχωριστή θέση στον πάνθεον της μουσικής και μας έχει συντροφεύσει πολλά χρόνια, ταξιδεύοντάς μας με τις νότες του στα μυστικιστικά, σχεδόν απόκοσμα μονοπάτια του δημιουργικού του έργου. Είναι ένας καλλιτέχνης που άφησε το δικό του στίγμα, με το δικό του ξεχωριστό τρόπο, χωρίς ποτέ να επαναπαυτεί σε μανιέρες και δοκιμασμένους δρόμους. Προσπαθούσε πάντα να μας εκπλήξει με κάτι καινούργιο. Κάτι ανεξερεύνητο.

single photo Thank you for the trip, your majesty!

κείμενο | χρήστος βενίδης
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + τάσος θώμογλου