R

e

j

e

c

t

e

d

m

u

s

i

c

image

Μαρία Κάλλας, μια ντίβα με ονοματεπώνυμο.

Viva Maria!

Λένε πως πίσω από έναν σπουδαίο άντρα, κρύβεται μια ακόμα σπουδαιότερη γυναίκα ή κάτι τέτοιο τέλος πάντων, δεν τα πάω καλά με αυτά τα σεξιστικά αποφθέγματα.

Η αλήθεια είναι πως ως φραπεδοαναθρεμμένος Ελληνάρας, τη Μαρία Κάλλας την άκουσα πρώτη φορά ελέω Αριστοτέλη Ωνάση. Τη γνώρισα ως μια ακόμα γυναίκα-τρόπαιο στη συλλογή του πιο μάτσο αρσενικού του 20ου αιώνα. Λες και ήταν κάρτες σούπερ ατού, από τις 3 γυναίκες- ορόσημο στη ζωή του Ωνάση, η Κάλλας ήταν η μόνη που μου προκαλούσε τα μεγαλύτερα ερωτηματικά. Η Τίνα Λιβανού ήταν πανέμορφη και πάμπλουτη, η Τζάκι ήταν χήρα πλανητάρχη, και στη μέση η Μαρία… μια μορφή βυζαντινή, με εντονότατα χαρακτηριστικά, αλλά μέχρι εκεί. Είπαμε, μιλάμε για την εποχή που αν μου έλεγες Κάλλας, θα σε διόρθωνα και θα έλεγα ΚΑΛΑΣ. Τουλάχιστον αυτό το χρησιμοποιούσα καθημερινά, ενώ από όπερα ήξερα όσα σκαμπάζω τώρα από υπερπεπερασμένους αριθμούς.

single photo Μαρία Άννα Σοφία Καικιλία Καλογεροπούλου το είπαν εκείνο το κορίτσι που γεννήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου του 1923, στη Νέα Υόρκη. Είναι ακριβώς η χρονιά της εγκατάστασης της οικογένειας Καλογεροπούλου στην Αμερική, όπου και ο πατέρας της θα ανοίξει φαρμακείο στο Μανχάταν και θα πάρει τη συνηθισμένη απόφαση να κάνει πιο ελκυστικό το επίθετό του, επιλέγοντας τελικά το Κάλλας. Ο έρωτας, ο βήχας και το ταλέντο δεν κρύβονται και η μικρή και υγιέστατη Μαρία θα αποκαλύψει πράγματι ένα σπουδαίο μουσικό ταλέντο ήδη από τα 8 της χρόνια, στα πρώτα της μαθήματα πιάνου και σολφέζ.

Στην αρχή της εφηβείας της η Μαρία ξαναγίνεται… Καλογεροπούλου και εγκαθίσταται στην Ελλάδα ύστερα από το οριστικό διαζύγιο των γονιών της. Μετά το Εθνικό Ωδείο θα συνεχίσει τις σπουδές της στο Ωδείο Αθηνών και θα γνωρίσει τον μέντορά της, την Elvira de Hidalgo, που θα εστιάσει ώρες ατελείωτες στη διαμόρφωση αυτού του αστείρευτου ταλέντου. Έχει ήδη πάρει τη στροφή εκείνη, μετά την οποία βλέπει να ανοίγεται μπροστά της ένας κατάφωτος δρόμος, στρωμένος με ροδοπέταλα και ανθοδέσμες, που χάνεται στο βάθος του ορίζοντα.

Αυτή η μαγική πορεία της δεν υπάρχει λόγος να παρουσιαστεί λεπτομερώς. Φτάνει που έγινε, φτάνει που όλοι θυμούνται τη Μαρία Κάλλας ως τη σπουδαιότερη λυρική ερμηνεύτρια, ως μια εξαιρετικά δυναμική προσωπικότητα, μια «τίγρη» που στο πέρασμά της και κυρίως στο άκουσμά της προκαλούσε δέος, ρίγος, εξαγνισμό. Ήδη το 1947 εμφανίζεται στην Αρένα της Βερόνα με την "La Gioconda" του Ponchielli και ερμηνεύει την Ιζόλδη στη Βενετία. Turandot, Norma στο Theatro Collon του Μπουένος Άιρες, Leonora στο "Il Trovatore", Fiorila στο "Il Turco in Italia" της Ρώμης, Traviata και Ελένη στο Communale της Φλωρεντίας, Ευρυδίκη στο «Ορφέας και Ευρυδίκη» και μια ακόμη σειρά εμφανίσεων και εξαιρετικών ερμηνειών στη Φλωρεντία, στη Σκάλα και το Μεξικό. Την εξαετία 1954-1960 κυριαρχεί στη Σκάλα του Μιλάνο και το 1962 θα συγκλονίσει ως Μήδεια το κοινό της Επιδαύρου, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, ρόλο που θα ερμηνεύσει και κινηματογραφικά το 1970 σε σκηνοθεσία Πιερ Πάολο Παζολίνι.

single photo

Σε μια ερμηνεύτρια ολόφωτη, σε μια καριέρα περίλαμπρη, το κοινό επεφύλαξε μια πανηγυρική τελετή αποχαιρετισμού κατά τη διάρκεια της τελευταίας εμφάνισής της επί σκηνής στις 8 Δεκεμβρίου 1983 όταν τραγούδησε άριες στην Όπερα του Παρισιού. Όχι μία, όχι δύο, αλλά δέκα φορές κάλεσε το κοινό στη σκηνή τη Μαρία Κάλλας, με την ιαχή “Viva Maria” να δονεί το χώρο, και τη σκηνή να μοιάζει με πίστα μπουζουξίδικου από τις ανθοδέσμες που έπεφταν από παντού. Ε, το τραβάει ο Έλληνας το λουλουδικό του, όπου κι αν βρίσκεται.

single photo

Μπορεί οι γιατροί να σημείωσαν θάνατο από καρδιακή προσβολή στις 16 Σεπτεμβρίου 1977, αλλά μεταξύ μας, για ποιο θάνατο μιλάμε; Η Μαρία Κάλλας, η ντίβα, η γυναίκα που έκανε τα πάντα να υποτάσσονται παραδωμένα στη φωνή της, έχει κερδίσει την αιωνιότητα. Το Αιγαίο πέλαγος φιλοξενεί τις στάχτες της και την ταξιδεύει ακόμα στους αγαπημένους της μεσογειακούς προορισμούς. Ανήκει στην τέχνη, στη μουσική, ανήκει στην Ελλάδα. Δε θα ρωτάς ποτέ πότε πέθανε μια ντίβα…

κείμενο | αλέξανδρος κόγκας
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου

ΥΓ. Από το 2012 λειτουργεί στη χώρα μας ο «Ελληνικός Σύλλογος Μαρία Κάλλας», μια αξιέπαινη προσπάθεια θαυμαστών του έργου της Μαρίας Κάλλας, σημαντικότερος στόχος του οποίου είναι η λειτουργία και ο εμπλουτισμός του Μουσείου «Μαρία Κάλλας» στην Αθήνα και η δημιουργία συνθηκών συνεργασίας καλλιτεχνών για την παρουσίαση μουσικών εκδηλώσεων αφιερωμένων στη μνήμη της.