_μουσική

Mανώλης Ρασούλης

Ο ευαίσθητος επαναστάτης που έφυγε πλήρης ιδεών

"To πρώτο που θυμάμαι είμαι εγώ, τουλάχιστον δύο χρονών, με γεμάτο το βρακί να αιωρείται πέρα δώθε. Η πρώτη μνήμη μου. Δε θυμάμαι πριν.".

Η δική μας ανάμνηση από εκείνον έχει παγώσει στην εικόνα με τη μαύρη ρεπούμπλικα πάνω απ' τη σγουρή λευκή γενειάδα του. Ίσως απ' τις πιο εμβληματικές φυσιογνωμίες της σύγχρονης μουσικής μας ιστορίας, ο Μανώλης Ρασούλης "έσβησε" στις 5 Μαρτίου το 2011 αφήνοντας πίσω του ένα καλλιτεχνικό και συγγραφικό έργο εξαιρετικά μεγάλο και πολυσχιδές. Κατά πολλούς υπήρξε σίγουρα ο σημαντικότερος στιχουργός της τελευταίας τριακονταετίας, η ζωντανή ψυχή του ελληνικού τραγουδιού. Ο στιχουργός και συγγραφέας γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης το 1945, ανέβηκε στην Αθήνα το 1964 για να "αυτοεξοριστεί" το 1990 στη Θεσσαλονίκη, όπου έζησε ως το τέλος της ζωής του.

Ήταν ο δημιουργός που ξαναέδωσε στο στίχο την απλότητα της μεγάλης λαϊκής μαστοριάς. Ήταν αυτός που ξαναέπιασε το νήμα από εκεί που το είχαν αφήσει οι μεγάλοι λαϊκοί του ρεμπέτικου. Είχε συμπληρώσει πάνω από 30 χρόνια στο χώρο της δισκογραφίας, με δίσκους που άφησαν εποχή, όπως τα "Νέγρικα", "Δήθεν", την κομβική για την ελληνική μουσική ιστορία "Εκδίκηση της Γυφτιάς" και έχει γράψει περισσότερα από 300 τραγούδια. Ο Ρασούλης είναι απόλυτα ταυτισμένος με την παρέα του Νίκου Ξυδάκη, του Νίκου Παπάζογλου και του Διονύση Σαββόπουλου αλλά ήταν και εκείνος που συνεργάστηκε με τον ανεπανάληπτο Μάνο Λοΐζο για τα περίφημα "Τραγούδια της Χαρούλας", ο ευαίσθητος δημιουργός που με τα "Όλα σε θυμίζουν" ή "Ο φαντάρος" απενοχοποίησε την τρυφερότητα στο λαϊκό τραγούδι.

Ο λόγος του υπήρξε πάντα αιχμηρός και επώδυνος. Ποτέ του άλλωστε δεν έκρυψε τον "ομφάλιο λώρο" που τον συνέδεε από έφηβο με την Αριστερά. Από μικρός είχε το "μικρόβιο της πολιτικής" και αναμείχθηκε σε κινήματα, ενώ κάποια στιγμή τον κατηγόρησαν ακόμη και για εγκέφαλο της 17 Νοέμβρη. Ο ίδιος θεωρούσε ότι είχε αποστολή σ' αυτόν τον κόσμο και χρέος του ήταν να τον σώσει , αν σώζεται. Ονειρευόταν το πώς η Ελλάδα θα παίξει πρωτοποριακό ρόλο στο παγκόσμιο γίγνεσθαι. Ταξίδεψε πολύ. Βρέθηκε στο Παρίσι όπου γνώρισε ποιος είναι ο Τρότσκι. Αργότερα στο Λονδίνο. Εκεί απέκτησε και την κόρη του Ναταλία, το όνομα της οποίας αποτελεί φόρο τιμής στο γυναίκα του Τρότσκι. Μια αντισυμβατική, απρόβλεπτη και αιρετική προσωπικότητα λοιπόν υπήρξε ο Ρασούλης, που αναθεωρούσε, "αυτοεξοριζόταν", χανόταν, επέστρεφε και με το ίδιο πάθος μπορούσε να είναι "Πότε Βούδας, Πότε Κούδας, Πότε Ιησούς κι Ιούδας".

Ταυτόχρονα, ο Ρασούλης υπήρξε ένα άτομο με έντονες φιλοσοφικές και μεταφυσικές ανησυχίες. Διψούσε για εξερεύνηση του αγνώστου και βρισκόταν σε μια διαρκή αναζήτηση των «κλειδιών» που ξεκλειδώνουν την ιστορία των λαών της Ανατολικής Μεσογείου. "Κατά βάθος ήθελα να γίνω φιλόσοφος. Να καταγίνομαι με τις μεγάλες ιδέες και τα μυστικά του κόσμου" είχε δηλώσει ο ίδιος. Είχε λατρεία με τον Καζαντζάκη και η φύση του υπήρξε εξίσου ανήσυχη και ιδιαίτερη. Όταν παραιτείται απ' το κόμμα μάλιστα, ρίχνεται με πάθος στη μελέτη των ανατολικών φιλοσοφιών. Ανακαλύπτει τον Ινδό μυστικιστή Όσσο και αναστατώνεται θετικά. Διαβάζει βιβλία του, γοητεύεται, πηγαίνει στην Ινδία και τον συναντά. Συνεχίζει λοιπόν τις καλλιτεχνικές του δραστηριότητες και τις εμπλουτίζει στο έπακρο με τη νέα του εμπειρία.

Ο Μανώλης Ρασούλης λοιπόν, όπως προκύπτει από την αντιφατική ζωή του, άλλοτε υπήρξε ευαίσθητος και απόλυτα συναισθηματικός και άλλοτε αυθόρμητος, χειμαρρώδης ως και παραληρηματικός. Σε κάθε περίπτωση όμως ήταν μια από τις πιο "εκκεντρικές" φυσιογνωμίες που έχουμε γνωρίσει στο καλλιτεχνικό μας στερέωμα. Οι Έλληνες τον λατρέψαμε και τον χιλιοτραγουδήσαμε. Από πολλούς όμως αμφισβητήθηκε, όπως συμβαίνει άλλωστε με όλα τα "φαινόμενα". Τον γνωρίσαμε ως περήφανο Κρητικό, αριστερό, λαϊκή ψυχή, πηγαίο και ασυμβίβαστο. Τα είχε όλα η πολύπλευρη προσωπικότητά του. "Είπα" έλεγε και ο ίδιος για τον εαυτό του "να μου βάλουν στην ταφόπετρα, όταν τα τινάξω ‘Έφυγε πλήρης ιδεών ‘!".