R

e

j

e

c

t

e

d

L

i

t

e

r

a

t

u

r

e

image

Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

Κρατώντας τα σκήπτρα της Λογοτεχνίας

Συγγνώμη, να σας ρωτήσω, εσάς δε σας λείπει κάτι σήμερα; Σ’ εμένα πάλι, αυτό το κενό, φανερώνεται κάθε βράδυ, αεροβατεί πάνω στο ταβάνι, εκεί που ξαποσταίνει το βλέμμα μου, πριν γυρίσει από την άλλη. Πλούτος, όχι το απότοκο του υλικού ευδαιμονισμού, αλλά αναζητώ αυτό το ατόφιο, το καθάριο χρυσάφι, που τέρπει την ψυχή. Ομιχλώδη άγρια δάση, μονοπάτια βουτηγμένα στην πάχνη, βιαστικά βήματα κολυμπούν μέσα σε λασπωμένες λακούβες και μπαλωμένα από χέρι ρούχα κρέμονται σε διψασμένα σώματα. Να συνεχίσω; Παλαιά χιλιοπατημένα σανίδια, σκονισμένοι πολυέλαιοι, μισοφαγωμένες κουρτίνες και ξεχαρβαλωμένα καθίσματα. Αλλά όλη η θεία χάρη ξεδιπλώνεται και υφαίνεται σ’ εκείνο το μπαλκόνι, « Ετούτη η πίκρα του χωρισμού, έχει μια γλύκα τόση, που καληνύχτα θα σου λέω, καληνύχτα μέχρι να ξημερώσει…».

Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

Όσον αφορά στην ημερομηνία γέννησης του άλλοι τη μεταθέτουν στις 23 και άλλοι στις 26 Απριλίου το 1564. Για το θάνατό του πάντως, μοιάζουν σίγουροι όλοι πως συνέβη στις στις 23 Απριλίου 1616 (3 Μαΐου με το Γρηγοριανό ημερολόγιο).
Περνάει τα παιδικά του χρόνια στο Στράτφορντ της Αγγλίας, οι αναμνήσεις του μένουν πίσω, δεν τις χρειάζεται για την μετέπειτα διαδρομή του. Όπως συμβαίνει σχεδόν με όλους τους καλλιτέχνες και πάσης φύσεως ογκώδεις δημιουργούς, η φτώχεια, η δυσκολία των καιρών, τα οικογενειακά προβλήματα, οι πολιτικές εξελίξεις και αναταραχές γίνονται ο βατήρας για να πηδήξει και να μεταβεί στη σφαίρα της δημιουργικότητας. Τα βήματα του Σαίξπηρ γίνονται ακουστά ορατά στη σκηνή θεάτρου του Λονδίνου το 1592. Ο ρόλος του ηθοποιού δεν τον γεμίζει, έτσι αναζητά χαρτί, μελάνι, εμπειρίες και φαντασία.

Στα δημιουργήματά του σμιλεύει και ενώνει το λεπτό προσεγμένο χιούμορ της υψηλής αριστοκρατικής κοινωνίας με τα χοντροκομμένα σχόλια της φτώχειας, του μέθυσου και της πόρνης. Δικαίως κατέχει το ρόλο του ψυχαναλυτή, καθώς μας εναποθέτει τα πιο βαθιά άγνωστα ένστικτα, ξεγυμνώνει επιθυμίες, όνειρα και βουλήσεις μιας ανθρώπινης ψυχής που ψάχνει ακόμη το εγώ της. Δίνει στους ήρωές του όλα όσα εκείνος ήθελε να δει πάνω στην αυλαία της βιοπάλης, να βιώσει αντιδράσεις και αντιρρήσεις του λαού, που ήξερε πως θα αντιδράσει αλλά στο τέλος θα χειροκροτήσει. Βαφτίζει το ρομαντισμό μέσα στην κολυμβήθρα της ωμής και βάναυσης καθημερινότητας. Ζωγραφίζει διχασμένα μίση, έρωτες, πάθη, τρέλα και παράλογο.

Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

Απεικονίζει με ρεαλισμό και νατουραλισμό τις επίκαιρες τότε καταστάσεις, τις κοινωνικές στασιμότητες και τις πολιτικές διαπλοκές. Βλέπει πώς ο λαός ανοίγει το στόμα απέναντι σε μια θεία κοινωνία του διψασμένου έρωτα, του χιούμορ και της κωμωδίας και σαν καλός καλλιτέχνης τρέχει να υπηρετήσει το κοινό καλό. Τα έργα του αποτελούν την πιο πλούσια παρακαταθήκη της Λογοτεχνίας, μιλώ για αυτήν την λογοτεχνία, όπου ο Λόγος θεοποιείται και δροσίζει τα παιδιά του με στάλες Τέχνης. Δωδέκατη Νύχτα, μάλλον σ’ ένα όνειρο καλοκαιρινής νύχτας, συναντήσαμε έναν έμπορο από την Βενετία. Κρυφακούσαμε την ερωτική στιχομυθία του Ρωμαίου και της Ιουλιέττας, την συνομιλία του Αντώνιου και της Κλεοπάτρας. Ο Άμλετ και ο Ιούλιος Καίσαρας κοιτάζουν απογοητευμένοι από το τζάμι, οι χαρούμενες 'κυρίες' του Ουίνδσορ μαθαίνουν το ημέρωμα της Στρίγγλας και φωνάζουν: “πολύ κακό για το τίποτε”. Μάκβεθ, Οθέλλος και βασιλιάς Ληρ υφαίνουν σε ένα χειμωνιάτικο παραμύθι μια Τρικυμία και δηλώνουν πως όλα είναι καλά, όταν τελειώνουν καλά.

Έγραψε τραγωδίες, ιστορικά δράματα, κωμωδίες, σονέτα, τραγωδίες και χαρακτηρίστηκε ο εθνικός ποιητής της Αγγλίας, ο «Βάρδος του Έιβον», ο μεγαλύτερος λυρικός και δραματικός ποιητής μετά τον Αισχύλο. Για εμένα είναι απλώς ο ένας, ο Σαίξπηρ, αυτός που γνώριζε πώς να υμνεί τα ανθρώπινα πάθη, όταν φτάνουν στο έσχατο σημείο, πώς να μαλακώνει φουρτουνιασμένες ψυχές, όταν οι πολιτικοί καιροί μας έχουν δέσμιους, πώς να ερωτευόμαστε, όταν χαρίζουμε το κορμί μας στη λήθη. Αρκετοί θέλησαν να συκοφαντήσουν το έργο του και να το αποδώσουν (και) σε άλλους συγγραφείς, δημιουργώντας ένα σκανδαλώδες φιλολογικό ζήτημα, που κράτησε για έναν αιώνα περίπου. Εννοείται πως η ταυτότητά του επαναπροσδιορίστηκε και η γνησιότητα του σαιξπηρικού έργου επαληθεύτηκε.

"Εάν ποτέ αγαπήσεις, μες στο γλυκό σου πόνο να με θυμηθείς, γιατί όπως είμαι εγώ, είναι όλοι οι ερωτευμένοι, αβέβαιοι και άστατοι σ όλα τα άλλα αισθήματα, εκτός από το αδιάκοπο όραμα του πλάσματος που υπεραγαπούν."

Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

κείμενο | αθηνά μπουζίνη
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας