R

e

j

e

c

t

e

d

L

i

t

e

r

a

t

u

r

e

image

Νίκος Γκάτσος

Ο αιώνιος Νίκος Γκάτσος
“Χάρτινο το φεγγαράκι...”

“Τι ζητάς αθανασία στο μπαλκόνι μου μπροστά
δε μου δίνεις σημασία κι η καρδιά μου πώς βαστά
Σ’ αγαπήσανε στον κόσμο βασιλιάδες, ποιητές
κι ένα κλωναράκι δυόσμο δεν τούς χάρισες ποτές”

Νίκος Γκάτσος

Λένε, πως ο άνθρωπος γεννιέται και δεν γίνεται. Δεν έχει σημασία από που έρχεται ή τι του έρχεται στην ζωή. Γεννιέται για έναν συγκεκριμένο σκοπό, τον οποίο εκπληρώνει ανεξαρτήτως συνθηκών.

Έτσι και ο Νίκος Γκάτσος. Ένας άνθρωπος γεννημένος το 1911, σ’ ένα χωριό της Αρκαδίας από γονείς αγρότες, ο οποίος έφτασε να συχνάζει στο πατάρι του Λουμίδη παρέα με τον Ελύτη, τον Χατζιδάκι, τον Εμπειρίκο, τον Εγγονόπουλο και άλλους εκλεκτούς καλλιτέχνες της γενιάς του. Εκεί, όλοι αυτοί οι σπουδαίοι μαζεμένοι, έχτισαν πετραδάκι-πετραδάκι, ένα μείζον κομμάτι της πολιτισμικής κληρονομιάς της χώρας μας.

Ποιος αλήθεια, δεν γνωρίζει το “Αν θυμηθείς τ’ όνειρό μου” ή την “Αθανασία”; Ποιος δεν έχει τραγουδήσει το “Χάρτινο το φεγγαράκι” ή την “Μπαλάντα του Ούρι”; Δεν πιστεύω πως υπάρχουν πολλοί σύγχρονοι Έλληνες οι οποίοι αγνοούν τους παραπάνω στίχους, κι αυτό επειδή με αυτούς μεγαλώσαμε. Με τα λόγια του Γκάτσου και τη μουσική του Χατζιδάκι.

Νίκος Γκάτσος

Ο Νίκος Γκάτσος, παρ’ όλο που δεν είχε απολύτως κανένα καλλιτεχνικό ερέθισμα, από πολύ μικρός ήταν φανατικός βιβλιοφάγος. Περνούσε όλα του τα βράδια διαβάζοντας με αποτέλεσμα να είναι ένας πραγματικά κακός μαθητής. Πού χρόνος για τα βιβλία της γλώσσας και των μαθηματικών, όταν υπάρχει ο Παλαμάς και ο Σολωμός;!

Το μοναδικό βιβλίο που εξέδωσε είναι η Αμοργός. Μια ποιητική συλλογή με κεντρικούς άξονες την έννοια του χρόνου, της απουσίας, του αποχωρισμού και του “άλλου”. Ένα βιβλίο γεμάτο εικόνες και συμβολισμούς, το οποίο δέχτηκε πολύ σκληρή κριτική από τους συγχρόνους του όπως τον Ροδά , ο οποίος στο “Βήμα” της εποχής τελειώνοντας την κριτική του παρέπεμψε τον ποιητή “σε γνωστό νευρολόγο ειδικό και διαπρεπή στα διανοητικά και νευρολογικά”. Αυτό συνέβη για δύο βασικούς λόγους: Πρώτον, επειδή η ποίηση της “Αμοργού” είναι βαθιά υπερρεαλιστική και δεύτερον καθώς ήταν πολύ εύκολο να κριθεί ο Γκάτσος σε μεγαλύτερο βαθμό από την υπόλοιπη παρέα του “Λουμίδη” μιας και δεν είχε την ίδια ταξική θέση με τους υπολοίπους.

Δεν ήταν, όμως, μονάχα συγγραφέας και στιχουργός, αλλά και μεταφραστής. Μετέφρασε για πρώτη φορά στα Ελληνικά τρία έργα του Φρεντερίκο Γκαρθία Λόρκα: τον “Ματωμένο Γάμο” - ο οποίος ανέβηκε με τον θίασο του Κάρολου Κουν και μουσική του Μάνου Χατζιδάκι το 1948- «Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» , και «Ο Περλιμπλίν και η Μπελίσα» καθώς και μια ποιητική συλλογή του Λόρκα. Επίσης μετέφρασε έργα των Τεννεσσή Ουίλλιαμς, Λόπε δε Βέγα, Άρτσιμπαλντ Μακ Λης , Αυγούστο Στρίντμπεργκ, Ευγένιο Ο΄Νηλ και πολλών ακόμη σπουδαίων ξένων θεατρικών συγγραφέων.

Νίκος Γκάτσος

Ο Νίκος Γκάτσος, περιτριγυριζόταν συνεχώς από κόσμο κι όμως ήταν ένας πραγματικά μοναχικός άνθρωπος, γεγονός που ματρυράται ολοφάνερα στους στίχους του. Μόνη γνωστή σύντροφος του, η κατά πολύ νεότερή του και στιχουργός Αγάθη Δητρούκα, με οποία παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του. Η ίδια δηλώνει πως “Για τον Γκάτσο πάντα ο κόσμος αλλάζει , αλλά δεν πάει προς το καλύτερο. Όσο πάει γίνεται και χειρότερος.”.

Αυτήν την απαισιόδοξη οπτική του Γκάτσου, δε θα ήθελα να την συμμεριστώ, όμως ακόμη και αλήθεια να είναι, οι στίχοι του κάνουν τον κόσμο να μοιάζει λίγο ομορφότερος.

Καληνύχτα, Νίκο. Αυτόν τον κόσμο τον βοήθησες να αλλάξει. Καληνύχτα.

κείμενο | νίκη ζερβού
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας