R

e

j

e

c

t

e

d

L

i

t

e

r

a

t

u

r

e

image

Niccolò Machiavelli

«Καλύτερα να σε φοβούνται παρά να σε αγαπάνε, αν δεν γίνεται και τα δυο μαζί»

Το να γράψει κανείς για τον Μακιαβέλλι είναι ίσως από τα δυσκολότερα επιχειρήματα που θα αποπειραθεί.
Γεννήθηκε στην Φλωρεντία το 1469. Mε την ουμανιστική του εκπαίδευση ήρθε σχετικά γρήγορα και η τοποθέτηση του ως δεύτερος καγκελάριος της δημοκρατίας της Φλωρεντίας. Αργότερα αποτέλεσε μέρος διπλωματικών αποστολών και μέχρι την εποχή της επιστροφής των Μεδίκων στην εξουσία αποτελούσε σημαντική προσωπικότητα στην πολιτική ζωή της περιοχής.

Niccolò Machiavelli

Αυτοεξορίστηκε στην πατρική του έκταση οπού και συνέγραψε κάποια από τα σημαντικά του έργα όπως ο “Ηγεμόνας” σε μια άστοχη προσπάθεια να κερδίσει την εύνοια των εξουσιαστών.
Το καλύτερο που κατάφερε ήταν να επιστρέψει και να ξεκινήσει τη συγγραφή της ιστορίας της Φλωρεντίας, οπού και αυτό ακόμα διακόπηκε από την πτώση του καθεστώτος με αποτέλεσμα να πεθάνει στις 21 Ιουνίου του 1527 γεμάτος απογοήτευση.

Όλα αυτά τα βρίσκει κανείς εύκολα στο Wikipedia και δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να αντιπροσωπεύσουν τη ζωή και το έργο ενός ανθρώπου που καθόρισε τη σημερινή πολιτική αντίληψη του κόσμου.

Niccolò Machiavelli

Στο γνωστότερο σύγγραμμά του, τον Ηγεμόνα, αναφέρει τις στρατηγικές που ακολουθούνται από τους περισσοτέρους και, ω τι τύχη, από τους πιο επιτυχημένους πολιτικούς της εποχής μας. Τη στρατηγική της μεταχείρισης των καταστάσεων και τη χρήση θεμιτών, η και όχι μέσων για την επίτευξη των στόχων, με πάνω απ’ όλα το καλό του λαού.

Πολλοί βιάζονται να χαρακτηρίσουν τέτοιες συμπεριφορές ως αμοραλιστικές και δολοπλόκες μιας και εύκολα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το προσωπικό όφελος των εξουσιαστών και μη, όμως πόσοι θα μπορούσαν να αντιληφθούν το εσώτερο νόημα που ήθελε ίσως να περάσει με τον τρόπο του ο Μακιαβέλλι;

Niccolò Machiavelli

Το να σκέφτεσαι υποκειμενικά και εγωκεντρικά, στον κόσμο και τις μέρες που ζούμε είναι το μόνο εύκολο. Παντού, όπου και να στέψεις το βλέμμα θα δεις καιροσκόπους και οπορτουνιστές να καραδοκούν με αρκετή στα χέρια τους δύναμη για να εφαρμόσουν τη θέλησή τους. Και ίσως να το αξίζουμε στον βαθμό ψυχικής εξέλιξης που είμαστε.

Όμως τι θα γινόταν αν παίρναμε την ίδια ακριβώς ιδεολογία και την εκπαιδεύαμε σε ανθρώπους αλτρουιστές; Σε ανθρώπους που μπορούσαν να αντιληφθούν πως το γενικό καλό είναι στην ουσία το ατομικό καλό, και το αντίστροφο. Σε ανθρώπους μορφωμένους, όχι από πλευράς βιβλίων και πτυχίων αλλά από μεριάς ψυχής και αγνής υπηρεσίας στην ανθρωπότητα;

Ίσως τότε να καταλήγαμε με πολίτες και πολιτικούς που ακόμα και να είχαν να αντιμετωπίσουν το “κατεστημένο” και τη σαπίλα να ήταν σίγουροι πως με γνώμονα το καλύτερο για τον λαό τους να μην αναστέλλονταν αλλά να πάλευαν με σύμμαχο την πίστη πως ο σκοπός είναι το σημαντικότερο όλων, χωρίς να λογαριάζουν προσωπικό κόστος και θυσία.

Ακόμα και αν θεωρηθώ αφελής, που ίσως και να είμαι στην τελική, πιστεύω πως κάθε φιλοσοφία ή ιδεολογία είναι καθαρά ένα εργαλείο.
Όπως το μαχαίρι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για έναν φόνο έτσι μπορεί και να γίνει το εργαλείο όπου θα χορτάσουν άνθρωποι.
Το γεγονός ότι η αντίληψή μας φτάνει ακόμα στο πώς θα πατήσουμε τους τριγύρω, πως θα γίνουμε ανώτεροι με οποιοδήποτε κόστος σε ζωές και σε ενοχές, το πώς θα συνεχίσει να μας νοιάζει η ουρά μας και μόνο είναι καθαρή ένδειξη του σημείου στο οποίο κατανοούμε την ενότητα αυτού που ονομάζουμε ανθρωπότητα.
Όταν μπορέσουμε να καταλάβουμε το πόσο συνδεδεμένοι είμαστε όλοι τότε ίσως και να αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε τις γνώσεις μας για το γενικό καλό.
Τότε ίσως και να είμαστε άξιοι για κάτι παραπάνω.

κείμενο | γιάννης κατάκης
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + οδυσσέας κοσμάτος