R

e

j

e

c

t

e

d

L

i

t

e

r

a

t

u

r

e

image

Μαρία Πολυδούρη

Η ποιήτρια της Αγάπης και του Θανάτου

«Θα πεθάνω μιαν αυγούλα μελαγχολική του Απρίλη». Το πε και το κανε. Το κορίτσι του Απρίλη, η Μαρία Πολυδούρη γεννήθηκε πρωταπριλιά και πέθανε 28 χρόνια και 28 μέρες μετά την γέννηση της.

Μαρία Πολυδούρη

Θαρρείς πως ολόκληρη η ζωή της πέρασε μέσα σ’ αυτές τις 28 ημέρες, τόσο σύντομη που ήταν. Το όνομά της δεν πηγαίνει ποτέ μόνο του. Κουβαλάει κι ένα πικρό, πονεμένο «Καρυωτάκης» από πίσω κι ακολουθείται από έναν βαθύ στεναγμό. Κάποιοι άνθρωποι βλέπετε, ενώνονται τόσο μοιραία που παύουν να αποτελούν ξεχωριστές οντότητες και εξυψώνονται σ’ ένα όλον. Όσο ρομαντικός κι αν ακούγεται ο παραπάνω συλλογισμός, στην πραγματικότητα δεν είναι.

Θα ήταν άδικο για μια σπουδαία ποιήτρια και συγγραφέα –σαν την Πολυδούρη- να συνδυαστεί ολόκληρο το έργο της μοναχά με έναν έρωτα, όμως θα ήταν αδύνατο να μην συμβεί κάτι τέτοιο. Η Μαρία είχε όλες τις προδιαγραφές μιας επιτυχημένης καλλιτέχνιδος. Είχε μόρφωση, γνώσεις, ιδέες, ρομαντισμό και φυσικά πολλή αγάπη, λίγη πίκρα και κάποια μελαγχολία: τα συστατικά της επιτυχίας των ρομαντικών ποιητών. Έχασε τους γονείς της σχεδόν ταυτόχρονα, έπρεπε να παλέψει μόνη της για να βγάλει τα προς το ζην, δούλευε στην Νομαρχία Αθηνών, συγχρόνως σπούδαζε στην Νομική. Με λίγα λόγια, και παρά την ορφάνια της, είχε τρομερές προδιαγραφές για να αποκτήσει μια πλήρως επιτυχημένη και εύπορη ζωή.

Μαρία Πολυδούρη

Και μετά ήρθε ο Καρυωτάκης… και μαζί του ήρθε η απογείωση της Πολυδούρη-ποιήτριας και η κατάρρευση της Πολυδούρη-ανθρώπου.

«Τὴν ὀμορφιὰ ποὺ κλείνω μέσα μου
κανεὶς δὲν θέλω νὰ τὴ νοιώσῃ.
Δὲ θὰ μποροῦσε νὰ τὴ σίμωνε
χωρὶς γι᾿ αὐτὸ νὰ τὴ πληγώσῃ.»

Φυσικά, σκοπός του Καρυωτάκη ποτέ δεν ήταν να πληγώσει τα αισθήματά της, όμως δεν γινόταν να μη συμβεί αυτό. Προσβεβλημένος από σύφιλη, γνώριζε πως το τέλος πλησιάζει. Το δικό του, το δικό τους… Η σχέση τους ζήτημα να κράτησε μερικούς μήνες. Ίσως να ήταν η μοίρα, ίσως το ανολοκλήρωτο του έρωτά τους, ίσως η προδομένη ανάγκη της Μαρίας να αγαπήσει και ν’ αγαπηθεί, ίσως και ένας συνδυασμός αυτών και άλλων παραγόντων, που την οδήγησε να γράφει «κεντήματα» αγάπης, μελαγχολίας και θανάτου. Ίσως πάλι, ο έρωτας που είχε για τον Καρυωτάκη να ήταν απλώς μια αφορμή να εξωτερικεύσει τον πόνο που υπήρχε πάντοτε μέσα της. Αυτό που έχει σημασία, είναι πως –ειδικά μετά τον χωρισμό τους-, η Πολυδούρη παραιτήθηκε πλήρως από τη ζωή που έχτιζε. Απολύθηκε, παράτησε τη σχολή, έκανε έναν μάταιο αρραβώνα με τον Κώστα Ουράνη, ο οποίος έληξε με την φυγή της στο Παρίσι και την έναρξη μαθημάτων ραπτικής.

«Αν είναι νάρθει θε ναρθεί – αλλιώς θα προσπεράσει…», έγραψε αναφερόμενος στην Αγάπη ο Ουράνης. Δυστυχώς για την αγαπημένη του είχε ήδη έρθει κι αυτή τον προσπέρασε.

Μαρία Πολυδούρη

Δεν πρόλαβε, όμως να φύγει για πολύ, καθώς δύο περίπου χρόνια μετά, θα διαγνωστεί στον Παρίσι με φυματίωση. Τότε, η Πολυδούρη θα επιστρέψει πίσω. Δε θα δεχτεί φιλανθρωπίες και εράνους υποκινούμενους από τον Ουράνη. Μόνο θα γράφει. Θα γράφει για τον Θάνατο και την Αγάπη. Θα μάθει για την αυτοκτονία της μοναδικής αγάπης που γνώρισε και θα συνεχίσει να γράφει.

Μέχρι να ‘ρθει εκείνη η μελαγχολική αυγούλα τ’ Απρίλη.

«Ω, τότε αγαπημένε μου, κοντά στο Θεό που μένεις
θυμήσου στα παρθενικά μάτια μου πόσα πήρες
λουλούδια τα πρώτα όνειρα, όλης μου της θλιμμένης
αγάπης το φτωχό δόσιμο, κρυμμένο από τις μοίρες,
και φέρτα δώρα στο Θεό, ζητώντας να επιτύχης
το τέλειό μου εξαφάνισμα στο χάος των αιώνων.»

κείμενο | νίκη ζερβού
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας