R

e

j

e

c

t

e

d

L

i

t

e

r

a

t

u

r

e

image

Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ

Το σκοτάδι γύρω και μέσα μας'

Ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ ήταν ένας από τους βασικούς εκπροσώπους μιας λογοτεχνικής γενιάς που η Γερτρούδη Στάιν είχε ονομάσει «Χαμένη Γενιά». Σε αυτήν συγκαταλέγονται κι άλλες μεγάλες προσωπικότητες του χώρου όπως ο Έρνεστ Χέμινγουει.
Στη ζωή του παρατηρούμε τις δυο όψεις του περιβόητου αμερικανικού ονείρου. Από τη μία η επιτυχία και η δημοσιότητα κι από την άλλη η παρακμή, μπλεγμένα όλα στο γαϊτανάκι ενός διαρκούς φαύλου κύκλου. Τον ίδιο φαύλο κύκλο που βλέπουμε να αντιμετωπίζουν και οι ήρωες κάποιων έργων του, όπως ο Γκάτσμπι.

Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ
Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ

Η οικογένειά του ανήκε στη μεσαία τάξη κι είχε άμεση σύνδεση με τον καθολικισμό κυρίως λόγω της καταγωγής της μητέρας του. Ο ίδιος ξεκίνησε τις σπουδές του στο Πρίνστον το 1913 όμως οι επιδόσεις του ήταν μέτριες και δεν τις ολοκλήρωσε ποτέ γιατί ήθελε να αφιερωθεί στη λογοτεχνία.

Το 1918 γνώρισε κι ερωτεύτηκε τη Ζέλντα Σάιρ. Τη γυναίκα που έμελλε να γίνει τόσο η έμπνευσή όσο και –για πολλούς- η καταστροφή του.

Η εποχή της Τζαζ (δεκαετία του ’20) υπήρξε για το έργο και την εξέλιξή του καθοριστική. Γράφει τον Μεγάλο Γκάτσμπι, ταξιδεύει στην Ευρώπη κι έτσι έρχεται σε επαφή με πολλά μεγάλα ονόματα της λογοτεχνίας κι εξόριστους συγγραφείς.

Σε ένα αυτοβιογραφικό του κείμενο με τίτλο «Σπάσιμο», βλέπουμε τον συγγραφέα να στρέφει στον εαυτό του το «φως» μιλώντας με αφοπλιστική ειλικρίνεια για το «σπάσιμο» της ίδιας του της ζωής αλλά περισσότερο για το εσωτερικό «σπάσιμο», αυτό του εαυτού του.

Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ
Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ

Τα προβλήματα που αντιμετώπισε από ένα σημείο και μετά ήταν πολλά και τον επηρέασαν βαθιά σε κάθε έκφανση της ζωής του. Τόσο σε επίπεδο λογοτεχνικής απόδοσης όσο και ψυχολογικά. Η ψυχική διαταραχή της γυναίκας του, για την οποία έγινε γνωστό πως έπασχε από σχιζοφρένεια και λέγεται πως η ζωή της καθρεφτίστηκε απόλυτα στο πρόσωπο της πρωταγωνίστριας του Γκάτσμπι, αλλά και θέματα οικονομικής φύσεως λύγισαν τον συγγραφέα και καθόρισαν την πορεία του.

Προσπάθησε να ξαναβρεί τα πατήματά του στον κόσμο του Χόλυγουντ όπου δε γνώρισε επιτυχία ως σεναριογράφος, κάτι για το οποίο ίσως ευθύνεται και το «Σπάσιμο» που ο ίδιος διαπίστωσε πως τελικά επαγγελματικά δεν τον ωφέλησε καθόλου. Ο λαμπερός κόσμος της αμερικάνικης show biz, άλλωστε, δεν αποδεχόταν τους «losers». O αλκοολισμός του συγγραφέα ήταν που στάθηκε η αιτία να τον απολύσει και η Metro-Golwyn-Mayer αν και τον είχε προσλάβει αρχικά με ένα πλουσιοπάροχο συμβόλαιο.

Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ
Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ

Παρ΄ όλα αυτά ο κινηματογράφος έστω και με έναν άλλον διαφορετικό, παράδοξο τρόπο βοήθησε τελικά τον Φιτζέραλντ αφού το Χόλιγουντ στάθηκε έμπνευση γι’ αυτόν. Έστω και για λίγο κατάφερε να ξαναβρεί τη δημιουργική διάθεσή του κι αυτό φάνηκε μέσα από το ημιτελές μυθιστόρημά του «Ο τελευταίος μεγιστάνας». Η λογοτεχνική του ανάκαμψη δεν κράτησε πολύ μιας και σε ηλικία 44 ετών έφυγε πρόωρα από τη ζωή.

Πίσω του άφησε μια σειρά από λίγα μεν αλλά χαρακτηριστικά μυθιστορήματα όπως και μια σειρά διηγημάτων κάποια από τα οποία είναι τα: «Tales of the Jazz age», «Taps at reveille», «The short stories of F. Scott Fitzgerald».

Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ

Στα ελληνικά έχουν μεταφραστεί μόνο τα δύο του μυθιστορήματα «Ο μεγάλος Γκάτσμπι» και «Τρυφερή είναι η νύχτα» το οποίο όταν εκδόθηκε δε γνώρισε μεγάλη επιτυχία.

Η ζωή του συγγραφέα στο πριν και το μετά της είναι από μόνη της ένας αντικατοπτρισμός του πόσο εύκολα κάποιος μπορεί να περάσει στην άλλη πλευρά και να γνωρίσει το σκοτάδι γύρω και μέσα του.

κείμενο | έλλη πράντζου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + νίκη ζερβού