R

e

j

e

c

t

e

d

L

i

t

e

r

a

t

u

r

e

image

Ανδρέας Κάλβος

'Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία'

Εξώφυλλο: Φανταστικό πορτρέτο του Ανδρέα Κάλβου, έργο του Χρήστου Ρουσέα (1959), που βρίσκεται στο Μουσείο Σολωμού και επιφανών Ζακυνθίων

Γεννήθηκε και πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του στη Ζάκυνθο. Σε ηλικία δέκα ετών εγκαθίσταται με τον πατέρα και τον αδελφό του στο Λιβόρνο της Ιταλίας. Αργότερα πηγαίνει στη Φλωρεντία, όπου σπουδάζει Λατινική, Ιταλική και Ελληνική φιλολογία και γνωρίζει τον μεγάλο λόγιο ποιητή της εποχής Ugo Foscolo. Συμμεριζόμενος τις φιλελεύθερες ιδέες του, συνδέεται μαζί του με φιλικούς και διανοητικούς δεσμούς, ενώ ταυτόχρονα κάνει τα πρώτα του λογοτεχνικά βήματα, με τρεις τραγωδίες γραμμένες στα ιταλικά. Έπειτα περνά κάποια χρόνια της ζωής του στο Λονδίνο, στο πλευρό του Foscolo, όπου ασχολείται με τη διδασκαλία ξένων γλωσσών και τη μετάφραση.

Ανδρέας Κάλβος

Το ξέσπασμα της ελληνικής επανάστασης τον βρίσκει στην Ελβετία. Στηρίζει τους Έλληνες με πλήθος επιστολών και δημοσιευμάτων. Το 1824 εκδίδει το πρώτο μέρος του ποιητικού έργου του, τη “Λύρα”. Αποτελείται από δέκα ωδές, γραμμένες σε ένα ιδιαίτερο κράμα καθαρεύουσας και δημοτικής διαλέκτου, γνωρίζει αμέσως ευρεία αποδοχή και μεταφράζεται στα γαλλικά.

“Αυτού, αφ' ου την αρχαίαν
πορφυρίδα, και σκήπτρον,
δώσωμεν της Ελλάδος,
θέλει φέρειν τα τέκνα της
πάσα μητέρα.
Και δακρυχέουσα θέλει
την ιεράν φιλήσειν
κόνιν, και ειπείν• Τον ένδοξον
λόχον, τέκνα, μιμήσατε,
λόχον Ηρώων.”

Το 1826 βρίσκεται στο Παρίσι, όπου δημοσιεύει το δεύτερο μέρος του έργου του, τα “Λυρικά”, που συντίθενται επίσης από δέκα ωδές και σημαίνουν το τέλος της ενασχόλησης του Κάλβου με την ποίηση. Το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς ταξιδεύει στο Ναύπλιο γεμάτος ενθουσιασμό, όμως απογοητεύεται από την κατάσταση των εμφυλίων διαμαχών και μεταβαίνει στην Κέρκυρα. Εκεί εργάζεται αρχικά ως δάσκαλος κι έπειτα καταλαμβάνει εξέχουσα θέση στην Ιόνιο Ακαδημία ως καθηγητής φιλοσοφίας.

Το χέρι οπού τα πέπλα
των ουρανών κατέστρωσεν,
από σύγνεφα ολόχρυσα
εκβαίνει, και σού δείχνει
ανδρείους ανθρώπους.
Πετάεις εσύ κ' επάνω τους
σκορπίζεις φύλλα αμάραντα•
τέρπουν αυτά τους ζώντας,
και τους γενναίως θανόντας
τέρπουν ακόμα.

Ανδρέας Κάλβος

Το 1852 αφήνει οριστικά την Ελλάδα και επιστρέφει στην Αγγλία. Την επόμενη χρονιά παντρεύεται την Charlotte Wadams, ιδιοκτήτρια ενός παρθεναγωγίου. όπου διδάσκει μέχρι το τέλος της ζωής του. Πεθαίνει στις 3 Νοεμβρίου του 1869, αφήνοντας πίσω του ένα μικρό έργο ανυπέρλβλητης ποιητικής αξίας.

Όσοι το χάλκεον χέρι
βαρύ του φόβου αισθάνονται,
ζυγόν δουλείας ας έχωσι.
Θέλει αρετήν και τόλμην
η ελευθερία.

κείμενο | λιάνα τσαβδαρίδου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + νίκη ζερβού