What a concept!

11η Αυγούστου 2014. «Ο Robin Williams βρέθηκε κρεμασμένος στο σπίτι του» γράφουν τα πρώτα ειδησεογραφικά site και σε όλο το διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένων και των μέσων δικτύωσης γίνεται το πρώτο (μέχρι τότε) trend. Βλέπεις, η γενιά που ενηλικιώθηκε με τον Robin Williams είναι και η γενιά των πρώτων χρηστών των μέσων αυτών.

Γενιά που τον πρωτογνώρισε ως Popeye στην κινηματογραφική μεταφορά του χάρτινου μπρατσωμένου ναύτη από τον Robert Altman το 1980 – ερμηνεία που σήμερα δε θα γλύτωνε το Oscar. Που έκλαψε μαζί του – κυρίως από τα γέλια - στο Good morning Vietnam του Barry Levinson (1987). Που τον φοβήθηκε ως Βασιλιά του Φεγγαριού στις Περιπέτειες του Βαρόνου Μινχάουζεν του Terry Gilliam (1988), σ’ ένα ρόλο που μοιάζει παππούς του Genie (του Aladdin της Disney το 1992). Ο άστεγος Parry του Βασιλιά της Μοναξιάς (Terry Gilliam, 1991), μακρινός ξάδερφος του Dr. Carlisle στο Νεκροί Ξανά του Kenneth Branagh, την ίδια χρονιά.

κείμενο | ηλίας παπαδόπουλος / φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
Robin Williams

Γενιά που συμπάθησε το πρωινό ξύπνημα για το σχολείο και την ποίηση λίγο περισσότερο βλέποντας ότι υπάρχουν καθηγητές σαν τον John Keating που έπλασε για λογαριασμό του Peter Weir το 1989 (Ο κύκλος των χαμένων ποιητών). Που πέταξε μαζί του στη Xώρα του Ποτέ στον Hook του Spielberg (1991). Ο κατάλογος των ρόλων του μακρύς και των εμπνεύσεων που εμφύσησε στους θεατές μακρύτερος: o Dr. Malcolm Sayer που προσπαθεί να «ξυπνήσει» τον DeNiro στα Ξυπνήματα της Penny Marshall (1991), ο εγκλωβισμένος σε σώμα 40άρη δεκατριάχρονος Jack (Coppola, 1996), o γιατρός Patch Adams στο ομώνυμο biopic του 1998.

Δε χρειάζεται να συνεχίσω με τους υπόλοιπους ρόλους του για να υποστηρίξω το επιχείρημά μου ότι ενέπνευσε μια ολόκληρη γενιά. Συνήθως αναλάμβανε ρόλους δασκάλων, γιατρών, ψυχολόγων, ανώριμων μπαμπάδων ή παιδιών που δε μεγάλωσαν ποτέ. Μανιώδης αυτοσχεδιαστής λόγου και κίνησης, δέσμευσε νομικά την Disney να μη μπορεί να χρησιμοποιήσει ολόκληρο το υλικό του αυτοσχεδιασμού του κατά την εμψύχωση του Genie στον Aladdin, παρά μόνο αυτό που θα ήταν χρήσιμο για την ταινία. Φυσικά το studio προσπαθεί τώρα, μετά το θάνατό του και ενόψει της νέας μεταφοράς του Aladdin υπό το κινηματογραφικό μάτι του Guy Ritchie, να «ξεκλειδώσει» το υλικό αυτό.

Robin Williams

Δαιμόνιος stand-up comedian με ρυθμούς αστραπής και ενέργεια που ξεσήκωνε tsunami. Μια τυχαία αναζήτηση στο YouTube θα σε πείσει. Ακόμα και στις συνεντεύξεις του είχε την ευκολία να αυτοσχεδιάζει, να παίζει με τις λέξεις και τον παρτενέρ του. Πολλές φορές μάλιστα, ο δημοσιογράφος αναγκαζόταν να διακόψει τη συνέντευξη κλαίγοντας από τα γέλια (όπως είχε συμβεί στον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο σε μια συνέντευξη για λογαριασμό του Ant1). Και αυτός ο καλλιτέχνης, η αστείρευτη πηγή έμπνευσης, επέλεξε να κρεμαστεί το πρωινό της 11ης Αυγούστου 2014.

Είχε διαγνωσθεί με Parkinson, είπαν, και είχαν αρχίσει τα συμπτώματα: αδυναμία συγκέντρωσης, νευρικότητα, αδυναμία ελέγχου μυϊκού συστήματος. Τα show του, είτε θεατρικά είτε τηλεοπτικά ακυρώνονταν (με τελευταίο τη σειρά The Crazy Ones στο δίκτυο του CBS) καθώς οι παραγωγοί έχαναν την εμπιστοσύνη τους στις καλλιτεχνικές του επιδεξιότητες. Η κατάθλιψη του χτύπησε την πόρτα (λέγεται ότι τις μέρες πριν αυτοκτονήσει κοιμόταν μέχρι και 18 ώρες) και ξανακύλησε στο αλκοόλ (από το οποίο είχε απεξαρτηθεί τουλάχιστον τρεις φορές τις περασμένες τρεις δεκαετίες).

Robin Williams

Δεν απέφυγε να εκφράσει τη σκοτεινή του πλευρά στην οθόνη: στο One Hour Photo του Romanek και στο Insomnia του Nolan το 2002, στο Angriest Man in Brooklyn του Phil Alden Robinson το 2014, ακόμα και στο Good Will Hunting (Gus Van Sant, 1997). Δεν ήταν όμως παρά σε πρόσφατη συνέντευξη της που η τελευταία του σύζυγος, η Susan Schneider αποκάλυψε ότι το Parkinson ήταν λάθος διάγνωση και τα αποτελέσματα από τις τοξικολογικές εξετάσεις μετά τον θάνατό του υπέδειξαν τη νευρολογική πάθηση Άνοια με σωμάτια Lewy.

Πρόκειται για μια εγκεφαλική πάθηση της οποίας τα συμπτώματα προσιδιάζουν σ’ εκείνα του Parkinson και του Alzheimer. Οι ασθενείς τείνουν προς την κατάθλιψη και έχουν συμπτώματα παράνοιας. Ψευδαισθήσεις, απώλεια μνήμης, ορθοστατική υπόταση, αδυναμία ελέγχου του νευρικού συστήματος, έντονο REM (κατάλαβες γιατί κοιμόταν 18 ώρες;). Άρχισε ως καλλιτέχνης να χάνει τον έλεγχο των σύνεργών του: να μοιάζει με τον Mel από το Διαλύοντας τον Harry του Woody Allen, τον κινηματογραφικό ηθοποιό που είναι “out of focus” και καμία κάμερα δε μπορεί να εστιάσει καθαρά επάνω του.

Παρατήρησε τον εαυτό σου την επόμενη φορά που θα τελειώσει μια ταινία ή συνέντευξη του Robin Williams που παρακολούθησες. Θα νιώσεις, έστω για λίγα λεπτά, σαν να τελείωσε το καλοκαίρι. Και ο λόγος που θα αντέξεις την καθημερινότητά σου, θα είναι οι εμπειρίες που σου έδωσε.

“Robin Williams, what a concept”
- Billy Crystal στα Emmy του 2014.

Robin Williams

κείμενο | ηλίας παπαδόπουλος
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου