Το Κοινωνικό Ιατρείο Αλληλεγγύης. Και το ντοκιμαντέρ του

«αλληλεγγύη:
1. η συμπαράσταση σε δοκιμαζόμενους συνανθρώπους
2. η αλληλοβοήθεια και το αίσθημα ενότητας μεταξύ ανθρώπων με κοινά συμφέροντα και στόχους.»

Η χώρα μας βρίσκεται σε μια περίοδο, στην οποία η αλληλεγγύη είναι πλέον επιτακτική ανάγκη. Είναι κάτι πέραν της φιλανθρωπίας και της απλής συμπόνιας. Είναι η ουσιαστική βοήθεια, η οποία δίνει το έναυσμα σ’ αυτόν τον τόπο να πάει μπροστά.
Με κινητήρια δύναμη την έννοια της αλληλεγγύης, λοιπόν, δημιουργήθηκε το Κοινωνικό Ιατρείο Αλληλεγγύης το 2011. Με στόχο να παρέχει έμπρακτη υποστήριξη σε όσους δεν δύνονται –λόγω κοινωνικοπολιτικών συνθηκών- να έχουν.
Κάποιον καιρό μετά από την δημιουργία του, μια ομάδα νέων ανθρώπων ξεκίνησε να δημιουργεί ένα ντοκιμαντέρ για τη δράση του. Και φέτος το 18ο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης αγκαλιάζει αυτήν την προσπάθεια του κοινωνικού ιατρείου επιλέγοντας το «Solitaire ou Solidaire?» ως ένα από τα προβαλλόμενα ντοκιμαντέρ.

κείμενο + συνέντευξη | νίκη ζερβού */* φωτογραφίες | λευτέρης τσινάρης */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου

Στη σκηνοθεσία του ντοκιμαντέρ εργάστηκαν (με αλφαβητική σειρά) οι: Ειρήνη Καραγκιοζίδου, Άκης Κερσανίδης, Αιμιλία Κουγιουμτζόγλου, Κική Μουστακίδου, Σταυρούλα Πουλημένη, Χρύσα Τζελέπη. Στο Μοντάζ ο Θεόφιλος Καλαϊτζίδης και στη Μουσική ο Γιάννης Παπαγεωργίου. Μπορείτε να βρείτε τη σελίδα τους στο facebook, εδώ.

Συναντούμε στους χώρους του Ιατρείου την Σταυρούλα και την Κική. Μας μιλούν για το Κοινωνικό Ιατρείο αλλά και για την δημιουργία της ταινίας τους, στέλνοντας παράλληλα ένα μήνυμα αλληλεγγύης και ελπίδας πως αυτός ο κόσμος μπορεί να πάει μπροστά... Αρκεί να υπάρχει θέληση.

KIA Documentary Film

rejected: Ποια είναι η σχέση σας με το κοινωνικό ιατρεία αλληλεγγύης και πως γεννήθηκε η ιδέα για τη δημιουργία του ντοκιμαντέρ;

Σ.Π. / Κ.Μ.: Η ιδέα ξεκίνησε λίγο μετά τη δημιουργία του, δηλαδή το 2011. Είχε προηγηθεί και η απεργία πείνας των 300 μεταναστών, η οποία αποτέλεσε την βασική αφορμή της δημιουργίας του κοινωνικού ιατρείου αλληλεγγύης καθώς στον αγώνα των εργατών μεταναστών, ο οποίος διήρκησε 45 μέρες, συναντήθηκαν οι γιατροί που αργότερα δημιούργησαν το ιατρείο. Από το 2011 επίσης, ξεκίνησαν να εφαρμόζονται κυβερνητικά μέτρα τα οποία σταδιακά απέκλειαν συγκεκριμένα κομμάτια πολιτών από την υγειονομική περίθαλψη. Αυτοί ήταν αρχικά οι μετανάστες και αργότερα τα μετρά επεκτάθηκαν σε όλους τους ανασφάλιστους. Καθώς η ανεργία αυξανόταν ολοένα και περισσότερο, αυξανόντουσαν και οι ανασφάλιστοι, οι άνθρωποι δηλαδή, οι οποίοι δεν είχαν πρόσβαση στην υγεία αριθμός, που πλησιάζει τα 3εκ. Έτσι, ξεκινήσαμε κι εμείς να καταγράφουμε τον χώρο του ιατρείου, ώστε να κατανοήσουμε τον τρόπο λειτουργίας του άλλα και τον τρόπο με τον οποίο το μήνυμα της αλληλεγγύης, πάνω στο οποίο βασίζεται η ύπαρξη του ιατρείου, γίνεται πράξη. Το ιατρείο παρέχει ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε ανασφάλιστους Έλληνες και μετανάστες ενώ παράλληλα αγωνίζονταν σε πολιτικό επίπεδο ασκώντας πίεση στα διοικητικά μέλη των νοσοκομείων αλλά και στις τότε κυβερνήσεις, ώστε να αλλάξουν οι δυσβάσταχτοι για τους πολίτες νόμοι που αφορούν την υγειονομική περίθαλψη.

KIA Documentary Film
KIA Documentary Film

rejected: Ποιος είναι ο τρόπος λειτουργίας του κοινωνικού ιατρείου αλληλεγγύης;

Σ.Π. / Κ.Μ.: Κλείνονται ραντεβού μια φορά το μήνα και ανάλογα με την ανάγκη, οι ασθενείς εξυπηρετούνται είτε από γιατρούς εντός του ιατρείου, είτε από ένα δίκτυο εξωτερικών γιατρών με τους οποίους συνεργάζεται το κοινωνικό ιατρείο. Απαιτείται συνεργασία και από πλευράς των ασθενών, οι οποίοι πρέπει να κατανοήσουν πως ο αριθμός των ανθρώπων προς εξυπηρέτηση είναι πολύ μεγάλος και οι εργαζόμενοι γιατροί είναι όλοι εθελοντές, οι οποίοι προσφέρουν τον ελεύθερο τους χρόνο για να τους εξυπηρετήσουν.

- Η δράση του ιατρείου επεκτείνεται σε όλη την έκταση της Θεσσαλονίκης. Υπάρχουν περίπου 200 συνεργαζόμενοι γιατροί, όμως ο αριθμός κυμαίνεται συνεχώς, ενώ τα τελευταία στατιστικά έδειξαν πως οι άνθρωποι που εξυπηρετήθηκαν έως σήμερα είναι πάνω από 35.000.

rejected: Από πού δέχεται χρηματοδότηση το κοινωνικό ιατρείο αλληλεγγύης;

Σ.Π. / Κ.Μ.: Η χρηματοδότηση είναι κοινωνική. Μιας και το ιατρείο δεν δέχεται χρηματοδότηση από πολυεθνικές εταιρίες, τα χρήματα δίνονται από τους πολίτες και μέσω δωρεών από συλλογικότητες και οργανώσεις.

- Το ιατρείο δεν έχει καμία σχέση με το κράτος, την ευρωπαϊκή ένωση ή την εκκλησία. Αυτό συμβαίνει καθώς το κοινωνικό ιατρείο δεν προσπαθεί να υποκαταστήσει το κράτος. Είναι μια κοινωνική συλλογικότητα, η οποία λειτούργησε έτσι προκειμένου να σώσει όσο περισσότερο κόσμο μπορεί σε συνθήκες κρίσης και σε πρωτοβάθμιο επίπεδο, μιας και αυτός ο χώρος δεν θα μπορούσε να γίνει νοσοκομείο. Δεν είναι δυνατόν λοιπόν, να δέχεται χρηματοδότηση από το κράτος, το οποίο αμελεί την συνταγματική του υποχρέωση ι να προβλέπει και να υλοποιεί το δικαίωμα των ανθρώπων στην περίθαλψη.

- Ο απώτερος στόχος του κοινωνικού ιατρείου αλληλεγγύης είναι η κατάργησή του. Σκοπός είναι να μην χρειάζεται να υπάρχει και να μπορεί να εξυπηρετείται ο κόσμος από τα νοσοκομεία και από το εθνικό σύστημα υγείας. Δεν πρέπει ο υποστηρικτικός ρόλος που έχει αναλάβει το ιατρείο, τα τελευταία τέσσερα χρόνια, να παγιωθεί αλλά, το συντομότερο δυνατόν, να αυτοκαταργηθεί.

KIA Documentary Film
KIA Documentary Film

rejected: Ασχολείστε με τη δημιουργία του ντοκιμαντέρ παραπάνω από τρία χρόνια. Ποια ήταν η διαδικασία που ακολουθήσατε, η οποία το οδήγησε στην τελείωσή του;

Σ.Π. / Κ.Μ.: Εμείς ξεκινήσαμε με σκοπό να αναπτύξουμε στενή σχέση με το ιατρείο και περνούσαμε αρκετές ώρες τη μέρα εδώ. Έπρεπε, επίσης, να δημιουργηθεί μια ανθρώπινη σχέση με τους ασθενείς, οι οποίοι εμφανίζονται ως κύριοι χαρακτήρες στο ντοκιμαντέρ, ώστε να υπάρχει εμπιστοσύνη για να μοιραστούν πράγματα μαζί μας. Έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο ντοκιμαντέρ και είναι ο καθένας διαφορετική περίπτωση: Άλλοι ανήκαν σε ανώτερα οικονομικά στρώματα και εκπέσανε, άλλοι είναι συνταξιούχοι, οι οποίοι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να πάρουν τα φάρμακά τους για να αντιμετωπίσουν μια ασθένεια, ένας μετανάστης, ο οποίος αντιμετώπιζε μια σοβαρή ασθένεια και δεν είχε τα απαραίτητα έγγραφα ώστε να έχει πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και κάποιοι ασθενείς, οι οποίοι, δεν πήραν απλά τον ρόλο του ωφελούμενου από την αλληλεγγύη αλλά συνέχισαν με την οργανική συμμετοχή τους σε αυτήν την συλλογικότητα.

- Δεν θέλαμε να έρθουμε απλώς για λίγο και να παρουσιάσουμε ένα είδος ρεπορτάζ αλλά θέλαμε να το βιώσουμε κι εμείς στο εσωτερικό του, να το προσεγγίζουμε έπειτα ως εξωτερικοί παρατηρητές και να βρίσκουμε τις ιστορίες. Κάθε φορά που ερχόμασταν εδώ με την κάμερα υπήρχαν άνθρωποι που είχαν μια ιστορία να πουν, απλώς με κάποιους δεθήκαμε περισσότερο και είχαν μεγαλύτερη ανάγκη να μοιραστούν την ιστορία τους μαζί μας και τους ακολουθήσαμε και στην ζωή τους έξω από το ιατρείο για να έχει το αποτέλεσμα την αμεσότητα της στενής επαφής.

rejected: Ποιο είναι το μήνυμα, το οποίο, θέλετε να περάσετε μέσω του ντοκιμαντέρ;

Σ.Π. / Κ.Μ.: Το μήνυμα είναι πως δεν πρέπει να υπάρχουν αποκλεισμοί σε κανένα από τα συνταγματικά δικαιώματα μας και κυρίως σε αυτό της υγείας καθώς είναι ανελαστικό. Δεν μπορεί, δηλαδή, να αναβληθεί. Ο αποκλεισμός σκοτώνει και το δικαίωμα στην περίθαλψη θα πρέπει να αφορά τον καθένα μας, πράγμα που έκανε πράξη το κοινωνικό ιατρείο. Πήγε κόντρα στον ρατσισμό και τις προκαταλήψεις, τις οποίες πέρασαν τα προηγούμενα νομοσχέδια. Αναμένουμε τώρα να δούμε, αν και το επόμενο νομοσχέδιο θα εντάσσει τη δωρεάν περίθαλψη όλων ή όχι.

- Παράλληλα, ήταν το μήνυμα της αλληλεγγύης που θέλαμε να περάσουμε. Εντάσσεται σαν έννοια και στο όνομα του ιατρείου όμως και για μας είναι μια επιτυχημένη δομή η οποία περνά μέσω του ιατρείου και θέλαμε να δούμε κατά πόσο μεταγγίζεται με έναν τρόπο στην κοινωνία και αν οι άνθρωποι που έρχονται εδώ και λαμβάνουν τις υπηρεσίες, μπορούν να συνειδητοποιήσουν την προσφορά του ιατρείου και να επηρεαστούν μέσω αυτού και σε άλλες εκφάνσεις τις ζωής τους.

KIA Documentary Film
KIA Documentary Film

rejected: Τι σημαίνει η έννοια της αλληλεγγύης για εσάς προσωπικά;

Σ.Π. / Κ.Μ.: Αυτή ήταν μια ερώτηση που κάναμε κι εμείς στους συμμετέχοντες του ντοκιμαντέρ! Η αλληλεγγύη στην πράξη σημαίνει να μην ενδιαφέρεσαι μόνο για τον εαυτό σου αλλά να βρίσκεις τρόπους να βοηθάς και τον άλλον δημιουργώντας μια κοινότητα. Σημαίνει να μπορείς να «χτίζεις» συλλογικότητες ώστε να αντεπεξέρχεσαι στα προβλήματα και τις ανάγκες της ζωής.

rejected: Το ντοκιμαντέρ υλοποιήθηκε σε επαγγελματικό ή ερασιτεχνικό επίπεδο;

Σ.Π. / Κ.Μ.: Είμαστε μια ομάδα από δημοσιογράφους, κινηματογραφιστές και σκηνοθέτες και σε ο,τι αφορά το κομμάτι του ερασιτεχνισμού και το επαγγελματισμού είμαστε περίπου 50-50. Υπήρχαν κι αυτοί, οι οποίοι έγιναν επαγγελματίες μέσω του ντοκιμαντέρ καθώς έπρεπε να επεκτείνουν τις γνώσεις τους προκειμένου να ανταποκριθούν στις ανάγκες του. Με την θέληση των ερασιτεχνών και την υποστήριξη των επαγγελματιών «κλείδωσε» το τελικό αποτέλεσμα.

rejected: Πώς προέκυψε η συμμετοχή σας στο 18ο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ;

Σ.Π. / Κ.Μ.: Στόχος μας, από την αρχή της δημιουργίας του ντοκιμαντέρ, ήταν η προώθηση του έργου του κοινωνικού ιατρείου στο ευρύτερο κοινό. Το συγκεκριμένο φεστιβάλ, ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία να ολοκληρώσουμε τη δουλειά μας, να φτάσουμε στο τελικό αποτέλεσμα και να καταθέσουμε τη δουλειά μας με σκοπό να προβληθεί στο κοινό.

KIA Documentary Film
KIA Documentary Film

Εμείς ευχόμαστε το ντοκιμαντέρ για το «ΚΙΑ» να είναι καλοτάξιδο και το μήνυμα της αλληλεγγύης που περνάει να ηχήσει βαθιά στις ψυχές των θεατών του. Ίσως ακόμη, να αποτελέσει ένα ερέθισμα για να γίνουμε καλύτεροι και περισσότερο λειτουργικοί –εντός του κοινωνικού συνόλου- άνθρωποι. Όσο για το κοινωνικό ιατρείο αλληλεγγύης, μακάρι μια μέρα να μην χρειάζεται όντως να υπάρχει!

κείμενο + συνέντευξη | νίκη ζερβού */* φωτογραφίες | λευτέρης τσινάρης */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου