R

e

j

e

c

t

e

d

A

r

t

s

image

Michelangelo Buonarroti

Αναγεννησιακός ουμανισμός μέσα από θρησκευτικές απεικονίσεις

Ο Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni γεννήθηκε στις 6 Μαρτίου του 1475 στο Καπρέζε της Ιταλίας και απεβίωσε στις 18 Φεβρουαρίου του 1564. Ένας από τους σπουδαιότερους καλλιτέχνες με την ευρύτερη έννοια -γλύπτης, ζωγράφος, αρχιτέκτονας και ποιητής- της Φλωρεντίας κατά την περίοδο της ιταλικής Αναγέννησης, που με το έργο του σημάδεψε την Ιστορία της Τέχνης. Μαθήτευσε στο εργαστήριο του μεγάλου ζωγράφου Domenico Ghirlandaio όπου εξοικειώθηκε με μια στέρεη τεχνική για νωπογραφίες και απέκτησε μια πλήρη κατάρτιση σε ό, τι αφορά το σχέδιο. Παρ’ όλα αυτά δεν υιοθέτησε το άνετο και πιο χαλαρό ύφος του Ghirlandaio διότι συμμεριζόταν τη ροπή για την κλασική τέχνη και αποφάσισε να «αναστήσει» τα έργα των μεγάλων καλλιτεχνών του παρελθόντος, του Τζιόττο, του Μαζάτσιο και του Ντονατέλλο καθώς και τα έργα των Ελλήνων και των Ρωμαίων γλυπτών.

Michelangelo

Τον ενδιέφεραν ιδιαίτερα οι τεχνικές των αρχαίων καλλιτεχνών, οι οποίοι σχεδίαζαν με απίστευτη δεξιοτεχνία το ανθρώπινο σώμα και το αποτύπωναν ρεαλιστικά σε όλες του τις διαστάσεις. Ο Michelangelo ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την ανατομία του ανθρώπινου σώματος, ανατέμνοντας ο ίδιος πτώματα και προτιμώντας να σχεδιάζει βασισμένος σε ζωντανά πρότυπα. Έτσι στο τέλος το σώμα, έπαψε να έχει γι’ αυτόν μυστικά. Καθώς το ταλέντο και το έργο του γεννήθηκε στην πρωτεύουσα της Αναγέννησης, την Ιταλία, είχε επιρροές από της βασικές αρχές της. Ο σπουδαίος Michelangelo, στρέφεται προς τις πνευματικές αναζητήσεις του ανθρώπου που διέπουν τον αναγεννησιακό κόσμο.

Michelangelo
Michelangelo

Αναπαριστά ευχάριστα τις θρησκευτικές σκηνές, στις οποίες διακρίνουμε επιρροές από την Κλασική Αρχαιότητα και δίνει έμφαση ακόμα και στις μη αντιληπτές λεπτομέρειες. Το 1506 δέχτηκε πρόταση από τον Πάπα Ιούλιο Β’, ο οποίος του ζήτησε να ετοιμάσει στη Ρώμη έναν τάφο αντάξιο του αρχηγού της Χριστιανοσύνης. Ακόμη, του ανατέθηκε ο σχεδιασμός του θόλου της εκκλησίας Cappella Sistina, στο Βατικανό. Αρχικά δεν επιθυμούσε να αναλάβει το έργο αυτό, όμως ο ζήλος και η αγάπη του για την τέχνη τον οδήγησαν στο να παραμείνει εσώκλειστος για τέσσερα ολόκληρα χρόνια στις σκαλωσιές της Παπικής εκκλησίας προκειμένου να τελειοποιήσει το έργο του. Οι μορφές του είναι σχεδιασμένες με τον παραδοσιακό τρόπο που επικρατούσε στις προγενέστερες γενιές και το έργο του ξετυλίγεται κυρίως μέσα από σειρές παραστάσεων και μοντάζ εικόνων από τη ζωή του Μωυσή και του Χριστού, αλλά και προφητών της Παλαιάς Διαθήκης που προανήγγειλαν την έλευση του Μεσσία στους Εβραίους.

Michelangelo

Το χαρακτηριστικό που προσδίδει ιδιαιτερότητα στις δημιουργίες του, είναι ότι περιπλέκει μορφές θνητών που άλλοτε διαβάζουν ή συζητούν με θεϊκές μορφές που θυμίζουν Αγίους ή αρχαίους Θεούς. Τα χρώματα των συνθέσεων του πάντα ήρεμα και γήινα ισοσταθμίζουν την αέναη και πέρα από τα εγκόσμια αύρα των έργων του. Δεν επιθυμούσε να αποκαλείται «ζωγράφος» παρά μόνο «γλύπτης» και μόλις τελείωσε με το μεγάλο έργο του στη Σιστίνα, αφιερώθηκε στην κατασκευή αγαλμάτων προκειμένου να στολίσει με αυτά το μαυσωλείο του Ιουλίου Β’. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αγάλματά του είναι ο «Θνήσκων δούλος» στο οποίο έχει αποδώσει συμβολικό νόημα και αναφέρεται στη στιγμή που έσβηνε η ζωή και το σώμα παραδιδόταν στους νόμους της νεκρής ύλης. Το μαυσωλείο του Ιουλίου Β΄ ήταν το νεανικό του όνειρο, το οποίο εν τέλει δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει. Ένα από τα μυστικά της τέχνης του είναι πως, όσο και να αφήνει τα σώματα να συστρέφονται με βίαιες κινήσεις, τα περιγράμματα τους παραμένουν σταθερά και ήρεμα.

Michelangelo

O Michelangelo μέσα από την τέχνη του κατέκτησε μια υψηλή κοινωνική θέση, αγαπήθηκε πολύ ως καλλιτέχνης, όμως όσο συνειδητοποιούσε ότι ξεχώριζε, τόσο πιο δύστροπος και απαιτητικός γινόταν. Φαίνεται πως ο κόσμος του, με τις θεϊκές και μη μορφές που με τόση δεξιοτεχνία είχε σμιλεύσει, τον είχε απορροφήσει τόσο πολύ που πλέον δεν ένιωθε κρίκος της εγκόσμιας αλυσίδας, αλλά μέλος της δικής του, φαντασιακής, φιλότεχνης οικογένειας…

κείμενο | κατερίνα τσάμη
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + τάσος θώμογλου