R

e

j

e

c

t

e

d

A

r

t

s

image

Λεονάρντο ντα Βίντσι

Το πρώτο μοντέρνο πνεύμα της ιστορίας

Ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι υπήρξε μία από τις πιο ιδιοφυείς προσωπικότητες όλων των εποχών. Πριν από 500 χρόνια αποφάσισε να προσπαθήσει να μάθει τα πάντα.

“Θα κάνω ό,τι δεν τόλμησε να κάνει κανείς στο παρελθόν. Θα κάνω καινούργιες σκέψεις, θα ζωντανέψω καινούργια πράγματα”.

leonardo-da-vinci

Δημιούργησε εκπληκτικά έργα, όπως τη Μόνα Λίζα, τον πιο διάσημο πίνακα του κόσμου. Όμως σχεδίασε και μηχανές πολέμου που θα σκορπούσαν θάνατο. Επινόησε τρόπους για να φτάσει ο άνθρωπος στον βυθό της θάλασσας και σχεδίασε ιπτάμενες μηχανές 400 χρόνια πριν τις πρώτες πτήσεις.

Ο Λεονάρντο γεννήθηκε το 1452 κοντά στο Βίντσι της Ιταλίας. Το όνομά του σημαίνει ο Λεονάρντο από το Βίντσι. Ήταν νόθο παιδί, γεγονός που δεν του επέτρεπε να μάθει Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες στις οποίες ήταν γραμμένα τότε όλα τα βιβλία. Όμως εκείνος δεν πτοήθηκε. Η έλλειψη τυπικής εκπαίδευσης τον οδήγησε να γράφει με το αριστερό και μάλιστα προς τα πίσω. Μεγάλωσε εξερευνώντας την εξοχή γύρω από το Βίντσι. Ήταν πάντα περίεργος για τον φυσικό κόσμο και τον μελετούσε. Του έγιναν έμμονη ιδέα η κίνηση του νερού, η ανάπτυξη των φυτών, η συμπεριφορά των ζωντανών οργανισμών και το πέταγμα. Σε όλη του τη ζωή παρακολουθούσε και ζωγράφιζε πουλιά που πετούσαν και άρχισε να ανακαλύπτει τις αρχές της αεροδυναμικής.

Άφησε πίσω του 6.000 σελίδες με ζωγραφιές και σημειώσεις μερικές από τις οποίες έχουν συλλεχθεί σε σημειωματάρια.

leonardo-da-vinci

Η ανέμελη παιδική του ηλικία έληξε νωρίς, όταν ο πατέρας του τον πήρε από το Βίντσι και τον πήγε στη Φλωρεντία για να βρει δουλειά. Ξεκίνησε ως μαθητής του Βερόκιου ενός κορυφαίου γλύπτη και τεχνίτη της εποχής εκείνης. Η μαθητεία του κράτησε αρκετά χρόνια. Ήταν ανυπόμονος από την αρχή και ήθελε να φτιάξει αριστουργήματα. Σε ηλικία είκοσι περίπου ετών, του δόθηκε η ευκαιρία. Ο Βερόκιο έπρεπε να ζωγραφίσει μία εικόνα της βάπτισης του Χριστού. Ζωγράφισε τα βασικά και ανέθεσε τα υπόλοιπα στους βοηθούς του. Ο Λεονάρντο έπρεπε να ζωγραφίσει έναν άγγελο στην αριστερή γωνία. Καθώς ξεκινούσε τον άγγελό του πήρε μία απόφαση. Ενώ μέχρι τώρα ο πίνακας είχε ζωγραφιστεί με τέμπερα από αυγό εκείνος αποφάσισε να ζωγραφίσει με λάδι. Η λαδομπογιά είχε εφευρεθεί πριν από μερικά χρόνια αλλά παρέμενε άγνωστη στη Νότια Ευρώπη. Η απόφαση αυτή ήταν μεγάλο ρίσκο αλλά απέδωσε. Ο πίνακας είχε μεγάλη επίδραση στους υπόλοιπους τεχνίτες. Ο μύθος λέει ότι ο Βερόκιος συγκινήθηκε τόσο που είπε στους μαθητές του ότι στο εξής ο Λεονάρντο θα ζωγράφιζε όλα τα πρόσωπα και ότι ο ίδιος δε θα ζωγράφιζε ξανά. Ως ο πρώτος ανεξάρτητος πίνακας του Λεονάρντο θεωρείται από πολλούς η «Παναγία με το Γαρύφαλλο».

leonardo-da-vinci
leonardo-da-vinci

Πειραματιζόμενος με το φως ανέπτυξε μία νέα τεχνογνωσία στη ζωγραφική που πήρε το όνομά του («σφουμάτο του Λεονάρντο»). Χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της τεχνικής αποτελεί ο πίνακας του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή. Πριν γίνει διάσημος, πριν ζωγραφίσει τη Μόνα Λίζα και το Μυστικό Δείπνο, ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι εργάστηκε πάνω σε τεχνικά έργα και έργα πολεμικής υποδομής, υπό τον Δούκα του Μιλάνου.

leonardo-da-vinci

Το 1482 ο Λεονάρντο ντα Βίντσι μετακομίζει στο Μιλάνο, μία από τις σπουδαιότερες ευρωπαϊκές πόλεις της εποχής. Η πρώτη παραγγελία ήρθε από την αδελφότητα των φραγκισκιανών μοναχών, που του ανέθεσαν ένα έργο, αφιερωμένο στη γιορτή της Άμωμης Σύλληψης. Πρόκειται για την «Παναγία των Βράχων», έναν πίνακα που τον καθιέρωσε ως ζωγράφο. Το διάστημα 1495-1498, έπειτα από παραγγελία του Λουδοβίκου Σφόρτσα, ζωγράφισε τον «Μυστικό Δείπνο» στο μοναστήρι της Σάντα Μαρία ντε λε Γκράτσιε, που σε συνδυασμό με τη μεταγενέστερη δημιουργία της Μόνα Λίζα απογείωσαν τη φήμη του.

leonardo-da-vinci

Κατά την παραμονή του στο Μιλάνο πραγματοποίησε πολλές μελέτες για το ανθρώπινο σώμα. Αργότερα όταν επέστρεψε στη Φλωρεντία συνέχισε τις μελέτες αυτές κάνοντας ανατομές σε ανθρώπινες σορούς για τις οποίες μάλιστα είχε κατηγορηθεί καθώς τότε οι άνθρωποι θεωρούσαν ιεροσυλία κάτι τέτοιο. “Γέμισε εκατοντάδες σελίδες από τα σημειωματάριά του με λεπτομερή σχέδια που όμοια τους δεν είχε ξαναδεί ποτέ κανείς. Οι ανακαλύψεις του θα μπορούσαν να έχουν αλλάξει ριζικά την ευρωπαϊκή γνώση της ανατομίας”. Δυστυχώς όμως το υλικό αυτό έμεινε στην αφάνεια μετά το θάνατό του. “Αν είχε δημοσιευθεί εκείνη την εποχή, θα είχε αναμφίβολα αποτελέσει το σημαντικότερο έργο γύρω από το ανθρώπινο σώμα”.

Σε αυτή την ιδιαίτερη παραγωγική περίοδο, το 1503, ζωγραφίζει το πορτρέτο της συζύγου του Φραντσέσκο ντελ Τζοκόντο, την περίφημη Τζοκόντα. Η γυναίκα με το μυστηριώδες χαμόγελο. Ο πίνακας αυτός θεωρείται το γνωστότερο έργο του Λεονάρντο και ένας από τους διασημότερους του κόσμου, ιδιαίτερα μετά από την κλοπή του από το Λούβρο το 1911, λίγες μέρες μετά την δήλωση του διευθυντή του Λούβρου ότι κανείς δεν μπορούσε να κλέψει τη Μόνα Λίζα, και την μυστηριώδη εύρεση του στη Φλωρεντία το 1913.

leonardo-da-vinci
leonardo-da-vinci

Παράλληλα ξεκίνησε μελέτες και άρχισε να σχεδιάζει πτητικές μηχανές. Τα σχέδια του Ντα Βίντσι από εκείνη την εποχή θυμίζουν έντονα ανεμόπτερο ή ελικόπτερο και αποδεικνύουν ότι το βλέμμα του ήταν στραμμένο προς το μέλλον.

leonardo-da-vinci

Στις 23 Απρίλη 1519 συντάσσει διαθήκη και τελικά πεθαίνει στις 2 Μάη, στο Cloux της Γαλλίας, στην ηλικία των 67 ετών. Αρκετά μεγάλος για την εποχή εκείνη. Η αιτία του θανάτου του είναι άγνωστη αλλά οι περισσότεροι επιστήμονες πιστεύουν ότι πέθανε από φυσικά αίτια.

κείμενο | πωλίνα ταϊγανίδου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + ιάκωβος καγκελίδης