R

e

j

e

c

t

e

d

a

c

t

s

image

Στάνλεϊ Κιούμπρικ

Ο Κινηματογραφιστής με το ατσάλινο πάθος

Aυτό το αφιέρωμα θα το ξεκινήσουμε από το τέλος, μιας και ο μάστερ της μεγάλης οθόνης είναι ευρέως γνωστός και βασικές πληροφορίες για τα έργα του επίσης. Ακόμα, με το πέρας της ζωής του, όλα γινόντουσαν όλο και πιο ενδιαφέροντα. Ένα βράδυ, που το ημερολόγιο έγραφε 7 Μαρτίου 1999, ο Στάνλεϊ έσβησε ήρεμα στον ύπνο του από καρδιακή προσβολή... λίγο πριν βγει στις κινηματογραφικές αίθουσες η τελευταία του ταινία.

single photo

Η τελευταία του ταινία, ‘’Μάτια ερμητικά κλειστά’’ γυριζόταν επί 2 χρόνια και κανείς δεν γνώριζε απολύτως τίποτα, καθώς επικρατούσε μεγάλη μυστικότητα και ασφάλεια στα γυρίσματα. Άλλο fun fact είναι ότι ο Κιούμπρικ είχε έρθει σε έντονη διαμάχη με τον συγγραφέα, Στιβεν Κινγκ, καθώς ο δεύτερος απογοητεύτηκε πλήρως από την κινηματογραφική μεταφορά της ‘’Λάμψης’’ και έτσι, με πείσμα, μετέφερε ο ίδιος -με τεράστια αποτυχία- το γνωστό βιβλίο στην μικρή οθόνη σε μορφή τετράωρης τηλεταινίας-βασανιστήριο θεατων. Ακόμα, ο Στάνλεϊ έχει κερδίσει μόνο ένα όσκαρ και αυτό για τα σπέσιαλ εφέ του ‘’2001: A Space Odyssey’’. Αυτό μπορεί να αιτιολογηθεί, καθώς ο Κιούμπρικ ήταν ένας από τους πιο αμφιλεγόμενους σκηνοθέτες της εποχής του. Να φανταστείτε, η ‘’Λάμψη’’, μια από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών, ήταν υποψήφια για Χρυσό Βατόμουρο.

single photo Όσον αφορά στην αισθητική του, θα ανέφερε κανείς ότι ο Κιούμπρικ μπορεί να θεωρηθεί ψυχαναγκαστικός, έως και εμμονικός, με τα πλάνα του και την περαιτέρω δουλειά του. Κεντραρισμένα πλάνα, χρονοβόρα γυρίσματα, αγάπη στις λογοτεχνικές διασκευές, κέντρα φυγής στο κάδρο και η απόλυτη συμμετρία , control freak με τα έργα του και τους συντελεστές, κάτι που συχνά τον οδηγούσε στην επιλογή να τα κάνει όλα μόνος του (συχνές διαμάχες με μοντέρ, παραγωγούς, διευθ. Φωτογραφίας κλπ). Και ποιος θα το περίμενε ότι όλα αυτά θα γινόταν ο μικρός Στάνλεϊ, που του άρεσε σαν παιδί να βγάζει μόνος του φωτογραφίες και μετά ως νέος θα γύριζε ντοκιμαντέρ.

Ο Κιούμπρικ, μετά από περίπου 4 ταινίες, αλλά σχετικά σύντομα, απογοητεύτηκε από την βιομηχανία του Χόλιγουντ και αποφάσισε να πάει στο Λονδίνο, όπου και γύρισε την γνωστή ταινία ‘’Λολίτα’’, το 1960. Ακολούθησε η μεγάλη εμπορική επιτυχία ‘’SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα’’ , κωμωδία -όχι εξ’ αρχής- με τον Πίτερ Σέλερς, η οποία του έδωσε την αβάντα του οικονομικά ανεξάρτητου auteur που μπορεί πια ελεύθερος να δημιουργήσει ότι θέλει. Ακολουθούν αριστουργήματα όπως το ‘’2001: A Space Odyssey’’, που είναι μια ταινία – επανάσταση στο είδος της, ‘’Το κουρδιστό Πορτοκάλι’’ που σοκάρει το κοινό με την στυφή του βία και οδηγεί τον ίδιο τον Κιούμπρικ να απαγορεύσει την προβολή της στην Αγγλία έπειτα από πιέσεις της λογοκρισίας. Απογοητευμένος συνεχίζει με το ‘’Mπάρρυ Λύντον΄’’ , με το ιστορικό θρίλερ ‘’Η Λάμψη’’, και το 1987- μετά από 7 χρόνια απουσίας από τον χώρο- επιστρέφει με το ανατριχιαστικό και αντιπολεμικό ‘’Full Metal Jacket’’, ενώ ακολουθεί το κύκνειο άσμα του , ‘’Μάτια ερμητικά κλειστά’’.

single photo

Ο Κιούμπρικ είναι ένας από τους μεγαλύτερους κινηματογραφιστές που άφησε ιστορία στο μεγάλο και βαρύ βιβλίο του σινεμά. Καθιέρωσε νέες σκηνοθετικές, φωτογραφικές, φωτιστικές, σκηνογραφικές και ό,τι άλλο καλλιτεχνικό παράρτημα του σινεμά μπορείτε να σκεφτείτε. Το ταλέντο που ανάβλυζε από μέσα του δεν θα έμενε τελικά ανεκμετάλλευτο ούτε θα έβρισκε μικρή ανταπόκριση. Αντιθέτως, ο Στάνλεϊ ήταν ένα τυχερός άνθρωπος που εάν ζούσε τώρα θα είχε την ευκαιρία να γευτεί πολλούς περισσότερους καρπούς δόξας απο εκείνους της εποχής του.

single photo

"If it can be written, or thought, it can be filmed"

κείμενο | εύη μίνου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + ιάκωβος καγκελίδης