Μάγκας

Το 2010 μπήκα, μετά από τρία χρόνια, στο θέατρο ΚΑΠΠΑ, το θέατρο του Νίκου Κούρκουλου, ξανά, για να δω παράσταση, ένα Σαββατόβραδο.
Ζήτημα να είμασταν 60 άτομα μέσα στην αίθουσα. Εκεί που ο γιος του Άλκης Κούρκουλος είχε αναλάβει ξανά τον χώρο, ανεβάζοντας το "Fool for love" σε σκηνοθεσία Αθανασίας Καραγιαννοπούλου, με τον ίδιο, τον Δημήτρη Γιαννόπουλο και την Χριστίνα Αλεξανιάν.
Θυμάμαι να πηγαίνω μετά στο καμαρίνι και να είναι σαν να βλέπω τον πατέρα του.
Να μιλάμε για θέατρο, για δυσκολίες και εκείνος να βουρκώνει....
Να του εκφράζω το πόσο περήφανος θα πρέπει να είναι για το ωραιότερο θέατρο που έχει η Αθήνα.
Και ακόμη, το θέατρο ΚΑΠΠΑ, παραμένει ένα "μπιμπελό" στο κέντρο της Αθήνας.
Και εκείνος από ψηλά, θα πρέπει να το βλέπει και να καμαρώνει....
Ο Άλκης πήρε την μηχανή του κι έφυγε για Κυψέλη ένα ακόμη βράδυ.
Ο απόγονος που επέλεξε τα "δύσκολα" καμαρίνια, από την "εύκολη" ζωή.

κείμενο | γιώργος παπανικολάου / επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης
Νίκος Κούρκουλος

"Κι η ψυχή, η ψυχή σαν χελιδόνι, φεύγει απ’ τα χείλη μου"...

Φορούσε την πράσινη φανέλα του Παναθηναϊκού, όταν αποφάσισε να ασχοληθεί με το θέατρο και μπήκε στην Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Έμαθε το θέατρο δίπλα στο Μάνο Κατράκη και έκανε το ντεμπούτο του στο σανίδι, στο πλάι της Έλλης Λαμπέτη και του Δημήτρη Χορν.
Ο Νίκος Κούρκουλος. Το ανδρικό αρχέτυπο. Σε εικόνα και ψυχή.
Το παλικάρι που αγάπησε το ελληνικό σελινόιντ και για εκείνον τα θηλυκά καρδιοχτυπούσαν.
Ηθοποιός και Χαρακτήρας Παλαιάς Κοπής. Ξεκάθαρος στο τι πρεσβεύει και πως θα το κατακτά.
Ο Νίκος Κούρκουλος είτε πρωταγωνιστούσε στην θεατρική "Δίκη" του Κάφκα, είτε στην κινηματογραφική "Λόλα" του Ντίνου Δημόπουλου, έφερε μια συγκινητική πρώτη ύλη. Αδύνατο να αντισταθείς στην γοητεία της.
Υπήρξε "μόρτης" του ελληνικού κινηματογράφου. Νταλκάς για τις γυναίκες, πρότυπο αρρενωπότητας.
Μπεσαλής. Δεν ήξερε πλάγιους δρόμους να εκφραστεί. Μιλούσε ξεκάθαρα, δίχως υπονοούμενα και πάγια συμβουλή του, σε αγαπημένα του πρόσωπα, "να γίνεις ο καλύτερος. Όχι μέτριος. Ούτε λίγος".
Αυτό έλεγε στα παιδιά του Άλκη και Μελίτα, από τον πρώτο του γάμο με την Μελίτα, μα και στην Εριέττα και τον Φίλιππο, από το γάμο του με την Μαριάννα Λάτση.
Το τελευταίο θηλυκό που μπήκε στην ζωή του, ήταν η εγγόνα του. Η Αμαλία, που την πρόλαβε, μέχρι τριών χρονών...

Νίκος Κούρκουλος
Νίκος Κούρκουλος

Το 1974 δημιουργεί το θέατρο ΚΑΠΠΑ, εκεί πώς πας να ανέβεις την οδό Κυψέλης. Ένα θέατρο για το οποίο ζούσε, δούλευε, ανέπνεε.
Παρουσίασε παραστάσεις, άκρως διαφορετικές σε σχέση με ό,τι το κοινό συνήθιζε να τον απολαμβάνει στον κινηματογράφο.
Από τον "Γλάρο" του Τσέχωφ, στο "Ψηλά από τη γέφυρα" του Μίλερ. Από την "Όπερα της Πεντάρας" του Μπρεχτ, στη "Φωλιά του Κούκου".
Στην μεγάλη οθόνη η διάκριση ήρθε νωρίς. "Το χώμα βάφτηκε κόκκινο", "Οι αδίστακτοι", "Ο κατήφορος" είναι μερικές από τις μεγάλες επιτυχίες του.
Στον κινηματογράφο το όνομά του συνδυάστηκε με το Νίκο Φώσκολο, μιας και υπέγραψαν μεγάλες επιτυχίες. Προτελευταία του εμφάνιση στο μεγάλο πανί, το πέρασμα του από την "Έξοδο Κινδύνου" του Νίκου Φώσκολου, λίγο πριν το φινάλε. Γεννημένος Σταρ.
Συνεργάστηκε με την Αλίκη Βουγιουκλάκη στο ασπρόμαυρο, ανεπιτυχές "Ταξίδι", ενώ στην τηλεόραση εμφανίστηκε στην πολυδάπανη παραγωγή του Antenna, "Το 13ο Κιβώτιο". Κύκνειο θεατρικό άσμα έμελλε να είναι ο "Φιλοκτήτης", το 1992.

Νίκος Κούρκουλος
Νίκος Κούρκουλος

Από το 1994 ανέλαβε τα ηνία του Εθνικού Θεάτρου, φέρνοντας ριζικές αλλαγές σε αυτό.
Ένας κρατικός φορέας βουτηγμένος μέσα στην "μούχλα" του δημόσιου υπαλλήλου, που το κοινό του είχε γίνει πολύ συγκεκριμένο και "αρχετυπικό", με το που έβαλε καπετάνιο τον Κούρκουλο, σάλπαρε για μεγάλα ταξίδια.
Ανέβασε παραστάσεις για το μεγάλο κοινό, δημιούργησε την Παιδική Σκηνή (για χρόνια με την Κάρμεν Ρουγγέρη, να έχει την εποπτεία), έδωσε πνοή στην "Πειραματική Σκηνή" και θεατρικά διαμάντια δόθηκαν στο αθηναϊκό κοινό.
Άνοιξε τις πύλες του Εθνικού, σε μεγάλους, αναγνωρίσιμους ηθοποιούς, σκηνοθέτες και συγγραφείς.
Προσπέρασε "κουλτουριάρικες" προκαταλήψεις και με τις πένες των Μιχάλη Ρέππα και Θανάση Παπαθανασίου, σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή, υπογράφηκε μια από τις ιστορικότερες παραστάσεις. Το "Βίρα τις Άγκυρες". Για να ακολουθήσει μετά από χρόνια, από το ίδιο συγγραφικό δίδυμο, το "Ποια Ελένη".

Νίκος Κούρκουλος

Παραθέτω την πρώτη σελίδα από το πρόγραμμα του "Βίρα τις Άγκυρες" που υπογράφει ο εκλιπών...
"Η επιθεώρηση είναι το θέατρο που γεννήθηκε σε αυτή τη πόλη. Και ζει και βασιλεύει πάνω από 100 χρόνια. Είναι ένα είδος θεάτρου που γέννησε σπουδαίους θεατρίνους, τραγούδια που σιγοψιθύρισε όλη η Ελλάδα, αφού σε κάθε δύσκολη στιγμή του Έθνους, αυτό το παραπαίδι του θεάτρου, αγκαλιάστηκε με στοργή και εμψύχωσε έναν ολόκληρο λαό. Γι αυτό, όχι μόνο είναι δυνατόν, αλλά επιβάλλεται σε ένα θέατρο που θέλει να λέγεται Εθνικό, να ανεβάσει μια παράσταση σαν ελάχιστη τιμή, για να μην πω τύψη.
Γι' αυτήν την παράσταση εργαστήκαμε τρία χρόνια. Συναντήσαμε αμέτρητα εμπόδια. Μα έπρεπε να ανέβει αυτή η παράσταση. Ήταν προσωπικό μου χρέος. Όχι μόνο του Εθνικού. Αν και δεν έχω παίξει ποτέ επιθεώρηση. Ή μάλλον, όχι "αν και", αλλά επειδή δεν έχω παίξει ποτέ Επιθεώρηση. Δυστυχώς..."

Νίκος Κούρκουλος

Ντόμπρος και απλός σε κάθε του λέξη ο Νίκος Κούρκουλος. Δεν μάσησε τα λόγια του. Δεν απέφυγε τις πονετικές αλήθειες.
Το κτίριο Τσίλερ οφείλει την λειτουργία του, στο Νίκο Κούρκουλο που το "αναγέννησε".
Ο σκηνοθέτης Κώστας Τσιάνος, αναπληρωτής καλλιτεχνικός διευθυντής, υπήρξε δίπλα του συμπαραστάτης. Όπως και η Μελίτα, η πρώτη σύζυγος του.
Δυο σκηνές μου έρχονται στο νου. Μία, όταν "έφυγε" ο Νίκος Κούρκουλος, δυο μήνες μετά για την ακρίβεια, την "Μάνα Κουράγιο" να ανεβαίνει στη σκηνή του Ρεξ, και στην πρόβα τζενεράλε Τρίτη βράδυ, με πρωταγωνίστρια την Αντιγόνη Βαλάκου και σκηνοθέτη τον Τσιάνο, η ανακοίνωση της αφιέρωσης της παράστασης, να γίνεται στο όνομα του Νίκου που "έφυγε" και η πλατεία με τους σπουδαστές και τους συναδέλφους ηθοποιούς να ριγεί. Και μία ακόμη....
Η τελευταία φορά που συνάντησα το Νίκο Κούρκουλο, πριν 11 χρόνια. Αδυνατισμένο, καταπονημένο- προφανώς- από την προσπάθεια θεραπείας από τον καρκίνο, στην πρεμιέρα του "Ματωμένου Γάμου". Σκηνοθετούσε ο Σωτήρης Χατζάκης. Παραγωγή του Εθνικού, στη θεατρική στέγη του, το "Κάππα". Πρωταγωνιστούσαν η Δέσποινα Μπεμπεδέλη, ο Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος, η Τάνια Τρύπη, ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης, ο Γρηγόρης Σταμούλης και ο Χρήστος Πάρλας. Ημέρα πρεμιέρας με επίτιμο καλεσμένο, τον -τότε- Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωστή Στεφανόπουλο.
Ο Νίκος Κούρκουλος στεκότανστην είσοδο της πλατείας. Χαιρετούσε στην πόρτα, εγκάρδια, έναν προς έναν τους καλεσμένους του. Δεν υπήρξε κανείς από τους 400 ανθρώπους εκείνης της βραδιάς, που ο Κούρκουλος, ο διευθυντής, δεν έσφιξε το χέρι του. Η χαρά του ήταν σαν μικρού παιδιού. Σαν να σε υποδέχονταν στο πατρικό του. Σαν να σου φώναζε, πως εδώ μέσα αναπνέει. Με την αξιοπρέπεια της χαράς που μόνο συγκινητική μπορεί να είναι.

Νίκος Κούρκουλος

Πέρασαν δέκα χρόνια από το φευγιό του. 30 Γενάρη 2007. Και απόψε, στο Εθνικό Θέατρο, θα υπάρξει μια γιορτή για εκείνον.
Και εκείνος, κάπου εκεί, με ένα τσιγάρο στο χέρι, σε κάποια πίσω θέση, αόρατα θα είναι παρών.
Να ξέρει, πως κανείς μας, δεν τον ξέχασε...
Μας έμαθε στο χορό της ζωής, το πιο αντρίκιο ζεϊμπέκικο...

"Έλα γλυκέ μου από το δρόμο,
που ‘ρχεσαι κάθε δειλινό.
Μην πιεις νερό και με ξεχάσεις,
μην πιεις νερό της λησμονιάς.
Σύννεφο γίνε και σεργιάνα
στον ουρανό της γειτονιάς".

κείμενο | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης