R

e

j

e

c

t

e

d

a

c

t

s

image

Κωνσταντάρας. Ο άρχοντας της καρπαζιάς.

Το νού σας ρεμάλια...

Ένα πράγμα και μόνο θυμάμαι από το κλασικό ελληνικό κινηματογράφο πέρα από τα πολύχρωμα και λίγο κιτς χορευτικά που πάντα με έκαναν να απορώ:

Οι καρπαζιές και οι σφαλιάρες. Εκείνους τους ήχους που πυροδοτούσαν αμέσως γέλιο και χαχανητά στην οικογένεια.

Ο πιο γνωστός σφαλιαρέας της εποχής ήταν ο Λάμπρος Κωνσταντάρας. Εκείνη η επιβλητική παρουσία, άλλοτε στον ρόλο του πατέρα, άλλοτε του γυναικά, μα πάντοτε στον ρόλο του ώριμου αρσενικού ήταν εκεί, μέσα στις γνωστές ταινίες που βλέπαμε παιδιά και μεγάλοι αλλά και σε πάρα πολλές ακόμη λιγότερο παιγμένες στην τηλεόραση.

single photo Ο Κωνσταντάρας, παρότι ξεκίνησε σαν δόκιμος της Σχολής Υπαξιωματικών Ναυτικού και γρήγορα την εγκατέλειψε για να μεταβεί στο Παρίσι και να μάθει την τέχνη της χρυσοχοΐας όπως ο πατέρας του και να αναλάβει το κατάστημα στο κέντρο της Αθήνας, ανακαλύφθηκε από τον Γάλλο σκηνοθέτη Λουί Ζουβέ, ο οποίος, τον πήρε για κομπάρσο σε μια από τις παραστάσεις του. Έτσι, ενθυμήθηκε την αγάπη του για το θέατρο και το οποίο σπούδασε στη σχολή «Ατενέ».
Το 1938 επέστρεψε στην Αθήνα για να ξεκινήσει μια καριέρα που κράτησε περίπου 50 χρόνια.

Έπαιξε συνολικά σε 78 ελληνικές ταινίες, 4 γαλλικές και σε 191(!!!) παραστάσεις του θεάτρου όπως με πληροφορεί η Wikipedia. Σκέφτομαι εδώ και λίγα λεπτά για το αν θα έπρεπε να παραθέσω μερικές από τις ταινίες αλλά δε βρίσκω τρόπο με τον οποίο δε θα αδικούσα κάποιες άλλες. Γι’ αυτό και δε θα αναφέρω τις ταινίες αλλά τις κινήσεις του που έχουν μείνει χαραγμένες μέσα μου:

Την κλασική του πρωινή γυμναστική με τις διατάσεις και τις βαθιές ανάσες; Το κράτημα του τσιγάρου μπροστά από τον κορμό, λίγο για να φαίνεται το ρολόι και το δαχτυλίδι, λίγο για να φανεί μια αντίφαση προστασίας στην κατά τα άλλα ολόισια στάση σώματος; Τις γκριμάτσες του όταν έκανε μια γκάφα;

Και φυσικά, όπως είπα και πιο πάνω, οι σφαλιάρες. Συνήθως η δικαιοσύνη, και μερικές φορές η σύνεση, ερχόταν με αυτή τη μορφή χειροδικίας που σκοπό δεν είχε ποτέ της να πονέσει παρά μόνο να συνετίσει και να επαναφέρει στον ίσιο δρόμο χαραμοφάηδες ή κακομαθημένους γιους και αδερφούς, μετατρέποντάς τους έτσι σε καρπαζοεισπράκτορες της καρδιάς μας. Ο Λάμπρος δε χτυπούσε ποτέ νευριασμένος. Δεν ήταν το ξύλο η αντίδρασή του στη βλακεία και τον ψώνισμα των συμπρωταγωνιστών του. Πάντοτε ήταν ήρεμος όταν κοπανούσε τον Τζανετάκο. Ατάραχος, συγκροτημένος. Σχεδόν απαθής. Οι σφαλιάρες του δεν ήταν τιμωρία. Ήταν νουθεσία.

single photo

Ίσως η πιο αγαπημένη μου ταινία, όμως να είναι «Ο σπαγγοραμένος». Ίσως γιατί ήταν η πρώτη του ταινία που είδα ολόκληρη πριν με στείλουν οι γονείς μου για ύπνο αδιαφορώντας για τις γκρίνιες μου. Ίσως πάλι απ’ την άλλη να με γοήτευσε το πώς ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει, σε όποια κατάσταση και αν βρίσκεται, χωρίς να χάσει τους ανθρώπους που αγαπάει και τον αγαπούν.

“Ένας υπέροχος ηθοποιός ρυθμού με ασυνήθιστη αίσθηση του θεατρικού χρόνου, με τέλεια κατοχή των εκφραστικών μέσων». Έτσι, είχε χαρακτηριστεί τότε από τους διασημότερους κριτικούς θεάτρου και κινηματογράφου.

Αν και έχω την ικανότητα να παραθέσω πολλά και άγνωστα κομμάτια ή πτυχές της ζωής του μέχρι την 28 Ιουνίου του ’85 όπου και άφησε την τελευταία του πνοή στη Βούλα της Αττικής, δεν είναι ανάγκη να το κάνω.

single photo

Μια γρήγορη έρευνα θα διαφωτίσει όσους λησμόνησαν έστω για λίγο τη μορφή αυτή που με το στυλ και την αντρική φινέτσα του έδωσε ένα πρότυπο για να μοιάξουν οι επέμενες γενιές.

Ίσως αυτή να είναι και μια από τις κληρονομιές του. Ίσως και οι κοντά 200 ώρες γέλιου σε μια ολόκληρη χώρα.

Θα ήθελα πολύ να ζει ακόμη. Να είχα την δυνατότητα να πάω να τον δω έστω και μια φορά. Να κλέψω κάτι από το ύφος του και τις κινήσεις του. Να ζω την ίδια εποχή με ένα αρσενικό παλιάς κοπής. Τόσο παλιάς και άφθαρτης στον χρόνο που να ήλπιζα να δώσει και καμιά σφαλιάρα στους σημερινούς δηθενάκιδες.

Όχι από τιμωρία. Από καθοδήγηση.

single photo

κείμενο | γιάννης κατάκης
επιμέλεια | οδυσσέας κοσμάτος + ιάκωβος καγκελίδης