"Θείε Βάνια", θα ζήσουμε;

Έφυγε και η στιβαρότητα του ασπρόμαυρου. Κούνησε μαντήλι αποχαιρετισμού η αρρενωπότητα του ελληνικού κινηματογράφου.
Ο ηθοποιός που στο ελληνικό σανίδι δεν έκανε εκπτώσεις. Δεν έπαιξε σε χυδαιότητες. Κάθε τηλεοπτική σειρά, κάθε ταινία είχε μια εντιμότητα. Είχε στο προσκήνιο την αξιοπρέπεια. Τάχθηκε με όλο του το είναι στο ελληνικό θέατρο. Δεν γούσταρε τα ημίμετρα. Πάλευε για το εξιδανικευμένο.
Αυτός ήταν ο Γιάννης Βόγλης.
Υπηρέτησε με σθένος την ιδιωτική τηλεόραση στο άνοιγμα της. Με "Δίψα". Ο "απόγονος" της σχολής Κατσέλη-αυτός-έφερε την προσωπική του αισθητική και σφραγίδα με ότι καταπιανόταν.
"Η άνοδος του Γιάννη Βόγλη" ξεκίνησε με "Αρτούρο Ούι" σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν, το 1961.
Ο Μάνος Κατράκης, η Έλλη Λαμπέτη, ο Αλέκος Αλεξανδράκης του έδωσαν το χώρο που ήθελε.
Και εκείνος με κορμοστασιά και υποκριτικό ήθος, στάθηκε επάξια δίπλα τους. Ορισμός αγωγής ο Βόγλης. Σεμινάριο διακριτικότητας λάμβανες σαν τον γνώριζες από κοντά.

κείμενο | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | τάσος θώμογλου + λευτέρης τσινάρης */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας
Γιάννης Βόγλης

"Το χώμα βάφτηκε κόκκινο" στο ελληνικό σελινόιντ και εκείνος έλαβε το εισιτήριο της αναγνώρισης. Της δημοφιλίας. Δεν την εξαργύρωσε στα εύκολα. Τι και αν ερχόντουσαν σωρηδόν προτάσεις για το εξωτερικό, για ταινίες στο Hollywood, ο "Καπετάν Μιχάλης" του δικού μας μικρόκοσμου σθεναρά στην Ελλάδα διεκδικούσε Τέχνη.
Έτσι και η αξέχαστη συνεργασία του, θεατρικά, με την Μπέτυ Αρβανίτη.
"Η κυρία από τη θάλασσα" σε σκηνοθεσία Μίνωα Βολανάκη.
"Η επιστροφή" του Πίντερ ή ακόμη-ακόμη ο "Προμηθέας Δεσμώτης".
Ο Αλέξης Σολωμός στο ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ. Ο "Αλέξης Ζορμπάς" του δικού μας σύμπαντος. "Ο Φερνάντο Κραμπ που μου έγραψε ένα γράμμα"...
Έτσι και η θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Πάτρας, να σε κάνει να χαίρεσαι για εκείνον. Η συνεργασία του με τον Αντώνη Αντύπα και πόσες άλλες...
Μεγάλη ιστορία ο Γιάννης Βόγλης. O σπάνιος. Ο τύπος που στα χρόνια της χούντας, έπαιξε σε μια-αρχικά-μικρού μήκους ταινία, που έμελλε να γίνει μεγάλη, και βαθιά διαχρονική. "Τα κορίτσια στον ήλιο" σε εποχή δικτατορίας, απενοχοποίησαν τη σεξουαλική καλοκαιρινή περιπέτεια και αποτέλεσαν ταυτόχρονη τουριστική ελληνική διαφήμιση, που μόνο εκείνος με τόσο ήθος μπορούσε να υπηρετήσει και να υποστηρίξει. Ναι. Ο Βόγλης δεν την πάτησε ποτέ. Δεν μετάνιωσε για τίποτα. Δεν υπήρχε λόγος άλλωστε, τίποτα να κρύψει. Πάντα με κριτήριο μόχθου και υψηλής αισθητικής επέλεγε το οτιδήποτε να πράξει.

Γιάννης Βόγλης

Ο κολασμένα "σκληρός" άντρας του ελληνικού κινηματογράφου δεν ασχολούνταν με το να φέρει λαϊκότητα στην απήχηση του. Όχι. Να πράττει στιβαρή υποκριτική τον ενδιέφερε.
"Ένας μάγκας στα σαλόνια" με άνεση έπαιζε σε ταινία του Νίκου Παναγιωτόπουλου, όσο και σε σήριαλ του Μανούσου Μανουσάκη.
Έδινε τη "ζωή του για την Έλσα" ανοίγοντας τη πόρτα του καρκίνου, μέσω του σεναρίου, στους θεατές, όταν η μικρή οθόνη ήταν πολύ μικρή να δεχθεί την ιστορία της διπλανής πόρτας.
Στην Κύπρο διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής στο ΕΘΑΛ της Λεμεσού και στο Θέατρο Σκάλα της Λάρνακας.
Πόσο αγαπούσε τη γυναίκα του...σαν τώρα θυμάμαι πως την κοιτούσε στα μάτια πέρυσι, τέτοια εποχή, που ήταν Θεσσαλονίκη, παίζοντας το "Θείο Βάνια"...χρόνια που περάσαν, μα η καρδιά και το βλέμμα μικρού παιδιού. Κι ας ήταν άσπρα στάχυα τα μαλλιά του...

Γιάννης Βόγλης

79 καλοκαίρια και χειμώνες με πολύ θέατρο. Ακόμα και αυτό το τελευταίο καλοκαίρι το πέρασε περιοδεύοντας ανά την Ελλάδα, με την "Ηλέκτρα" σε σκηνοθεσία Σπύρου Ευαγγελάτου, έπειτα από ένα μήνα που πρωταγωνιστούσε στο θέατρο Badminton.
Τελευταία φορά, τον είδα στο θέατρο ΒΑΣΙΛΑΚΟΥ, μόλις φέτος, στη δεύτερη χρονιά του "Θείου Βάνια" του Τσέχωφ.
Εκεί που πρωταγωνιστούσε, σε μια από τις αρτιότερες και πιο καλαίσθητες παραγωγές που παρουσίασε ποτέ, ο Γιώργος Λυκιαρδόπουλος.
Εκεί τον είδα, ανάμεσα σε Γιάννη Φέρτη και Στέλιο Μάινα, με πυγμή να δίνει το 100% των δυνατοτήτων του. Αυτές που θα ζήλευαν και τελειόφοιτοι φοιτητές Δραματικής Σχολής.
Ακάματος Γιάννης Βόγλης.

Γιάννης Βόγλης

Και τώρα, ποιος θα μας φωνάξει αυτό το καλοκαίρι, "στάσου μύγδαλα";
...Συγκινούμαι καθώς σε αποχαιρετώ Γιάννη Βόγλη. Παιδί στη ψυχή, παλικάρι στη ζωή. Δεν έχω τρόπο άλλο να σου πω αντίο, πέρα από αυτόν. Τα λόγια της "Σόνιας"-τα θυμάσαι από τον "Άγιο Τσέχωφ";
Εκεί που σε αποχαιρέτησα στην οδό Πλαταιών, βράδυ χειμωνιάτικο, χειροκροτώντας με κοκκινισμένες παλάμες, σε μια υπόκλιση σπουδαίας πορείας ζωής....

"Τι να κάνουμε όμως, πρέπει να ζήσουμε. Θείε Βάνια, θα ζήσουμε. Θα περάσουμε μέρες και μέρες αμέτρητες, τη μία μετά την άλλη, μεγάλα, ατέλειωτα βράδια. Θα υποφέρουμε καρτερικά τις δοκιμασίες που θα μας στείλει η μοίρα. Θα δουλεύουμε για τους άλλους και τώρα και στα γεράματα χωρίς ανάσα. Και όταν έρθει η ώρα μας, θα πεθάνουμε αγόγγυστα. Κι εκεί από τον τάφο θα πούμε πως υποφέραμε, κλάψαμε, πικραθήκαμε, και ο Θεός θα μας λυπηθεί. Κι εμείς θείε, αγαπημένε μου θείε, θα δούμε μια ζωή ολοφώτεινη, υπέροχη, αρμονική. Θα χαρούμε και τις σημερινές μας δυστυχίες θα τις δούμε τότε με συγκίνηση. Με χαμόγελο θα αναπαυθούμε. Το πιστεύω, θείε, το πιστεύω με θέρμη και πάθος. Θα αναπαυθούμε, ακούγοντας αγγέλους. Θα δούμε τον ουρανό ολόκληρο σπαρμένο με διαμάντια. Θα δούμε όλο το κακό αυτής της γης, όλα μας τα βάσανα να καταποντίζονται μέσα στο έλεος που θα πλημμυρίσει ολόκληρο το κόσμο. Κι η ζωή μας θα γίνει ήρεμη. Τρυφερή. Γλυκιά σαν χάδι. Το πιστεύω"....

Γιάννης Βόγλης

(Φωτογραφίες από την 'Ηλέκτρα', καλοκαίρι 2015)

κείμενο | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου + λευτέρης τσινάρης
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας