R

e

j

e

c

t

e

d

a

c

t

s

image

Τσάρλι Τσάπλιν

Ο άνθρωπος που έκανε τον κόσμο να γελάει

Πώς καταλαβαίνεις ότι ένας άνθρωπος έχει αφήσει ιστορία; Το όνομα και το επώνυμό του πάνε πακέτο εν τη ρύμη του λόγου.

Τα Χριστούγεννα του 1977, ο κόσμος αποχαιρέτησε την πρώτη παγκόσμια αναγνωρίσιμη φιγούρα του κινηματογράφου. Ο θρυλικός αλητάκος με το “χιτλερικό” μουστάκι, το μπαστούνι, το τεράστιο φράκο, το λίγο μικρό καπέλο και το χαρακτηριστικό περπάτημα, έφυγε πριν από 38 Χριστούγεννα. Στην Ελλάδα, καθιερώθηκε μέσω του χαρακτήρα Σαρλό που ενσάρκωνε στις πρώτες ταινίες του. Ήταν πρωταγωνιστής, σκηνοθέτης, σεναριογράφος και συνθέτης της μουσικής των ταινιών του.

single photo Ο Τσάρλι Τσάπλιν γεννήθηκε στο νότιο Λονδίνο στις 16 Απριλίου του 1889. Σύμφωνα με αρχεία της βρετανικής Μυστικής Υπηρεσίας ένα μυστήριο καλύπτει το πραγματικό όνομα καθώς και τον τόπο γέννησής του. Ενδελεχείς έρευνες της ΜΙ5 δεν κατάφεραν να βρουν κάποιο επίσημο έγγραφο ή πιστοποιητικό της γέννησής του.

“Είναι πραγματικά πολύ ασυνήθιστο, ειδικά σε έρευνες της ΜΙ5 για μια τόσο μεγάλη διασημότητα όπως ο Τσάρλι Τσάπλιν να υπάρχει τόσο μεγάλο μυστήριο”.

- Κρίστοφερ Άντριου, επίσημος ιστορικός της ΜΙ5.

Παιδί χωρισμένων γονιών με πατέρα αλκοολικό που πέθανε όταν ο Τσάπλιν ήταν δέκα ετών και μητέρα έγκλειστη σε άσυλο ανιάτων ψυχικών νοσημάτων, βγήκε για πρώτη φορά στη σκηνή στην ηλικία των πέντε ετών, όταν ακόμα η μητέρα του δεν είχε εγκαταλείψει την καριέρα της, για να την αντικαταστήσει ένα βράδυ που ήταν άρρωστη, εκτελώντας με κωμικό τρόπο ένα τραγούδι-σουξέ μέσα σε καταιγισμό χειροκροτημάτων.

Το θέμα είναι να πιστεύεις στον εαυτό σου. Ακόμα και όταν γυρνούσα παγωμένος και νηστικός στους δρόμους, ακόμη και τότε θεωρούσα τον εαυτό μου ένα σπουδαίο ηθοποιό

single photo

Από τα 17 του εργαζόταν στο θίασο Φρεντ Κάρνο και έτσι του δόθηκε η ευκαιρία να βρεθεί δύο φορές σε περιοδεία στην Αμερική. Εκεί έμαθε την τέχνη της παντομίμας που του φάνηκε ιδιαίτερα χρήσιμη στην καριέρα του. Κατά την παραμονή του στην Αμερική δέχεται πρόταση για να δουλέψει στον κινηματογράφο. Και κάπως έτσι γεννήθηκε ο Σαρλό. Ο αλητάκος με το κωμικό παρουσιαστικό κέρδισε το κινηματογραφικό κοινό και σκόρπισε άφθονο γέλιο σε δύσκολους καιρούς. Ο Σαρλό λεγόταν έτσι μόνο στην Ευρώπη (Γαλλία, Ισπανία, Ανδόρα, Ελλάδα, Ρουμανία, Πορτογαλία και Τουρκία). Στη Λατινική Αμερική (Βραζιλία και Αργεντινή) ήταν ο Καρλίτος ενώ στη Γερμανία ήταν ο Παγαμπόντης. Ένας αγύρτης με τρόπους και αξιοπρέπεια τζέντλεμαν.

Με τον Θεό τα έχω βρει. Με τον Άνθρωπο είμαι σε διαμάχη

Ο Τσάπλιν σιγά σιγά μετατράπηκε σε αστέρι αναλαμβάνοντας τη σκηνοθεσία και το μοντάζ των ταινιών του. Η παγκόσμια καταξίωση ήρθε μέσα από τις μεγάλου μήκους ταινίες του, όπως οι Μοντέρνοι Καιροί, Ο Μεγάλος Δικτάτωρ, Τα Φώτα της Πόλης, Ο Κύριος Βερντού.

Οι πολιτικές πεποιθήσεις του Τσάπλιν ήταν ήπια αριστερές. Τα πολιτικά μηνύματα των ταινιών του εμφανίζονται πιο έντονα στη δεκαετία του 1930 με κύριο θέμα αυτό της φτώχιας και της εξαθλίωσης. Ο δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος είναι η αρχή της πιο δύσκολης περιόδου για τον Τσάπλιν. Η συμπρωταγωνίστρια του Τζόαν Μπάρι καταφεύγει στη δικαιοσύνη για την πατρότητα ενός παιδιού. Παρόλο που οι εξετάσεις αίματος έδειξαν ότι ο Τσάπλιν δεν ήταν ο πατέρας, το δικαστήριο αποφάσισε υπέρ της Μπάρι. Προς το τέλος του πολέμου ο εισαγγελέας του απαγγέλει κατηγορίες, λόγω των πολιτικών του πεποιθήσεων, για σωματεμπορία, προαγωγή στην πορνεία και ανηθικότητα. Αν και αθωώνεται λίγα χρόνια αργότερα, η δίκη καταστρέφει για πάντα τη δημόσια του εικόνα.

Παράλληλα γίνεται στόχος του FBI. Το 1952 και ενώ ήταν στο Λονδίνο για την πρεμιέρα μιας ταινίας, το FBI προσπάθησε να ανακαλέσει την άδεια εισόδου στις ΗΠΑ. Κουρασμένος από τις διώξεις, ο Τσάπλιν παραιτήθηκε από κάθε προσπάθεια επιστροφής δηλώνοντας ότι “για φιλελεύθερα άτομα όπως ο ίδιος, δε συντρέχουν οι συνθήκες για καλλιτεχνική δημιουργία στην Αμερική”.

single photo

Στις 10 Απριλίου 1972 ταξίδεψε στην Αμερική, για πρώτη και μοναδική φορά μετά το 1952, προκειμένου να παραλάβει το ειδικό Τιμητικό Όσκαρ για τη συνεισφορά του στην έβδομη τέχνη, κερδίζοντας το μεγαλύτερο σε διάρκεια χειροκρότημα της ιστορίας των βραβείων. Το 1975 η βασίλισσα Ελισάβετ τον ανακήρυξε ιππότη.

κείμενο | πωλίνα ταϊγανίδου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + τάσος θώμογλου