_δράσεις

>Καμιά φορά, τα μάτια δεν είναι ο μόνος τρόπος να βλέπεις

Στην εκδήλωση ‘Διαβάζοντας στο σκοτάδι: Εκεί όπου η λογοτεχνία συναντά την τυφλότητα’ (+Rejected Photostory)

Ένας άνθρωπος με λευκό μπαστούνι και μάσκα στα μάτια προχωρά διστακτικά στο πεζοδρόμιο. Κινεί το μπαστούνι προσπαθώντας να εντοπίσει τα εμπόδια, στηριζόμενος στο μπράτσο ενός άλλου που «βλέπει» και τον καθοδηγεί. Γρήγορα όμως, διαπιστώνουμε ότι οι ρόλοι δεν είναι οι αναμενόμενοι, και πως οδηγός είναι αυτός που στην πραγματικότητα δεν βλέπει.

Αυτός ο διαφορετικός περίπατος ήταν μια εμπειρία που είχαμε την ευκαιρία να ζήσουμε στα πλαίσια της βραδιάς που διοργάνωσε στις 15 Οκτωβρίου το Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών και το βιβλιοπωλείο Κεντρί – μια βιωματική εκδήλωση με τίτλο «διαβάζοντας στο σκοτάδι: εκεί όπου η λογοτεχνία συναντά την τυφλότητα». Σκοπός της εκδήλωσης ήταν η ευαισθητοποίηση πάνω στο θέμα της τυφλότητας, δίνοντάς μας μια ευκαιρία να «δούμε» μέσα από τα μάτια των τυφλών, να μπούμε για λίγο στη θέση τους, να διαπιστώσουμε ότι απλώς βλέπουν τον κόσμο με διαφορετικό τρόπο, πολλές φορές ίσως και πιο καθαρά.

Η διαπίστωση ότι οι τυφλοί μπορούν να διαβάσουν όπως κι «εμείς» και να κυκλοφορήσουν στο δρόμο όπως κι «εμείς» ίσως να ήταν για κάποιους μια έκπληξη. Και όμως, όπως ένας άνθρωπος που δε γνωρίζει τη γλώσσα μας για να τη διαβάσει θα χρειαστεί μετάφραση, έτσι και κάποιος με απώλεια όρασης θα χρειαστεί απλά ένα έντυπο γραμμένο στον κώδικα Braille – ένα ειδικό αλφάβητο όπου τα γράμματα και οι αριθμοί σχηματίζονται από συνδυασμούς ανάγλυφων κουκκίδων και διαβάζονται με την αφή. Εξάλλου, με την απώλεια μίας από τις αισθήσεις, οι υπόλοιπες οξύνονται, βοηθώντας τον άνθρωπο να την αναπληρώσει.

Όσον αφορά τώρα την κυκλοφορία στο δρόμο, μια απλή επινόηση του οφθαλμίατρου Richard Hoover μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, να χρησιμοποιήσει ένα μακρύ καλάμι για να βοηθήσει στην επανένταξη των τυφλών βετεράνων, εξελίχθηκε στο λευκό μπαστούνι, που είναι το σημαντικότερο βοήθημα για την κίνηση των ανθρώπων με απώλεια όρασης. Φυσικά, το μπαστούνι δεν αρκεί για να εξασφαλιστεί η ανεξάρτητη μετακίνηση. Οι υπόλοιπες προϋποθέσεις αφορούν τόσο την πολιτεία όσο και όλους μας: η ύπαρξη των οδηγών όδευσης τυφλών στα πεζοδρόμια, με το σωστό σχεδιασμό και κατασκευή, τα φανάρια με ηχητικό σήμα αλλά και η εξασφάλιση της ελεύθερης από εμπόδια όδευσης είναι τα ελάχιστα που πρέπει να γίνουν για μια πόλη φιλόξενη προς όλους.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον ήταν και το λογοτεχνικό κομμάτι της βραδιάς που ακολούθησε. Σε μια σκοτεινή αίθουσα, βλέποντες (με τη βοήθεια μιας φωτεινής «ψείρας») και μη βλέποντες (με τη βοήθεια του κώδικα Braille) διάβασαν αποσπάσματα λογοτεχνικών έργων. Από τον Όμηρο ως τον Τζέιμς Τζόυς και από τον Μπόρχες ως τον Κάφκα, η λογοτεχνία συναντά την τυφλότητα. Ανεξάρτητα όμως από την αναφορά της τυφλότητας στα έργα ή τη σχέση του συγγραφέα με αυτήν, συνειδητοποιήσαμε ότι μέσω της λογοτεχνίας ο κόσμος των βλεπόντων και των μη βλεπόντων ταυτίζεται απόλυτα, καθώς τα βιβλία έχουν εικόνες που δε συλλαμβάνονται με την όραση. Μπορούμε όλοι να κλείσουμε τα μάτια και να «δούμε στο σκοτάδι όπως βλέπουν οι τυφλοί» αφήνοντας το μυαλό και την ψυχή να πλάσουν τις εικόνες με το δικό τους τρόπο.

Συμμετείχαν: Κυριάκος Δανιηλίδης, Θοδωρής Ρακόπουλος, Καίτη Γκέρτζα, Γιώργος Διαμαντής, Στέλλα Προσωτσανιώτου, Αντιγόνη Χατζηαποστολίδου.
Εκ μέρους του ΚΕΑΤ συντόνισαν οι: Αλέκα Φωτιάδου και Λεία Αβραάμ
Επιμέλεια Εκδήλωσης: Χρύσα Μωυσίδου

“looking on darkness which the blind do see…”
-Shakespeare, sonnet XXVII

κείμενο | εύη μούρνου
φωτογραφίες | ρούλα θώμογλου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + ιάκωβος καγκελίδης