Άσμα Ασμάτων και ύμνος στην αισθητική

Η βραδιά που δε μάτωσε το κοντραμπάσο

H Θεσσαλονίκη σέβεται και αγαπάει ό,τι όμορφο. Κι η ποίηση είναι ύμνος στην ομορφιά. Η Θεσσαλονίκη των ποιητών τιμώντας την ημέρα γενεθλίων του νομπελίστα ποιητή μας Γιώργου Σεφέρη και αποδίδοντας τιμή στη Ροτόντα, το μέγα πολυπολιτισμικό μνημείο, που σηματοδοτεί το μεταίχμιο ανάμεσα στον ειδωλολατρικό και το χριστιανικό κόσμο με τα μοναδικής ομορφιάς και τέχνης ψηφιδωτά του, χάρισε στους 300, που είχαν στα χέρια τους τα δελτία ελεύθερης εισόδου, μια βραδιά μυσταγωγίας. Άσμα Ασμάτων και μια συνεργασία του Κρατικού Θεάτρου Βόρειας Ελλάδας, της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης και του ΚΑΣ, που εξέδωσε ομόφωνη απόφαση.

κείμενο | κατερίνα γρηγοριάδου */* φωτογραφίες | τάσος θώμογλου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας

Έντονος ήχος βροχής, χαμηλός φωτισμός, 5 αναλόγια, το ένα συμβολικά άδειο κι ένα κοντραμπάσο, που δε μάτωσε, ήταν αυτά που μας καθήλωσαν και έδωσαν νίκη αισθητικής και πολιτισμού.

Άσμα Ασμάτων, Ροτόντα, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Άσμα Ασμάτων, Ροτόντα, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Στο Άσμα ασμάτων της Βίβλου συναντούμε μια κόρη δροσερή, που ΄ναι τα στήθη της σα δίδυμα ζαρκάδια, που βόσκουν μες στα κρίνα. Κι ένα βοσκόπουλο λεβέντη, σβέλτο, που τρέχει στα βουνά σαν ελαφόπουλο. Οι δυο τους αγαπιούνται με αγάπη πανίσχυρη σαν τον θάνατο, «κραταιά ως θάνατος αγάπη», και σαρκικό πάθος σε ένα από τα ωραιότερα κείμενα της παγκόσμιας γραμματείας. Το τολμηρό αυτό ερωτικό κείμενο εντάχθηκε στον εβραϊκό και στη συνέχεια στον χριστιανικό κανόνα χάρη στην αλληγορική ερμηνεία του, καθώς για τους εβραίους μελετητές των Γραφών, οι δύο εραστές παραπέμπουν στον Γιαχβέ, τον Θεό, και στον λαό του Ισραήλ και για τους χριστιανούς παραπέμπουν αντίστοιχα στον Χριστό και στην Εκκλησία.

Για τον Σεφέρη η επικοινωνία του Άσματος ασμάτων με την ελληνική λογοτεχνία έχει ως αφορμή την ελληνιστική μετάφραση των Εβδομήκοντα, τη σπουδαιότερη από τις πρώτες μεταφράσεις της Παλαιάς Διαθήκης και την πρώτη, στην ουσία, γραπτή μετάφραση από την εβραϊκή στην ελληνιστική κοινή γλώσσα. «Είναι η έλξη που ασκεί απάνω μου το κείμενο της Παλαιάς Διαθήκης των Εβδομήκοντα, που με παρακίνησε να δοκιμάσω την απόδοση του Άσματος των ασμάτων στη σύγχρονη γλώσσας μας» δήλωσε o Γιώργος Σεφέρης στον πρόλογο της «μεταγραφής» του το 1965 και προχώρησε στην πιο πολυδιαβασμένη μεταγραφή του έργου, που σύμφωνα με την παράδοση, δημιουργός του είναι ο Σολομώντας.

Άσμα Ασμάτων, Ροτόντα, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Άσμα Ασμάτων, Ροτόντα, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Την ευθύνη, ώστε να επικοινωνήσει το Άσμα Ασμάτων με το κοινό στη Ροτόντα είχε το Κ. Θ. Β. Ε., που στο πλαίσιο στήριξης των καλλιτεχνικών δράσεων νέων δημιουργών, συνεργάστηκε με μια ομάδα νέων ποιητών, τους Σταυρούλα Γάτσου, Γεωργία Τρούλη, Παναγιώτη Παπαδόπουλο, Ιωάννα Λιούτσια και τον Ειρηναίο Βρούσγο, ο οποίος, καθώς βρίσκεται στην Αυστραλία, έλαβε μέρος στην εκδήλωση με ηχογραφημένη απαγγελία κι αυτό αποτέλεσε και ένα σχόλιο για το νεότερο κύμα μεταναστών. Στο κοντραμπάσο ήταν ο Μιχάλης Σιώνας, σκηνοθέτης, ηθοποιός του Κ.Θ.Β.Ε., που με τους ήχους του οργάνου του, αλλά και την χωρίς λέξεις φωνή του, συνέβαλε στο να νιώσουμε την κατάνυξη της βραδιάς. Την καλλιτεχνική επιμέλεια είχε ο ηθοποιός του Κ.Θ.Β.Ε., Γιώργος Κολοβός. Όλες οι υπηρεσίες του Κρατικού Θεάτρου Βόρειας Ελλάδας λειτούργησαν συντονισμένα για την διοργάνωση της βραδιάς.

Άσμα Ασμάτων, Ροτόντα, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Άσμα Ασμάτων, Ροτόντα, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Την εκδήλωση προλόγισαν ο προϊστάμενος διεύθυνσης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, Σταμάτιος Θ. Χονδρογιάννης, ο οποίος ενημέρωσε ότι αυτή είναι η πρώτη εκδήλωση μιας σειράς προγραμματισμένων εκδηλώσεων, που θα λάβουν χώρα στη Ροτόντα, ένα μνημείο Παγκόσμια Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, η οποία αποδόθηκε επιτέλους, μετά από σαράντα χρόνια στο κοινό, για πρώτη φορά 18 Δεκεμβρίου του 2015.

Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Κ.Θ.Β.Ε., Γιάννης Αναστασάκης στον πρόλογό του ανέφερε: "το ό,τι στους καιρούς που ζούμε, 5 νέοι ποιητές θα διαβάσουν σε λίγο το Άσμα Ασμάτων είναι τουλάχιστον ελπιδοφόρο. Ο άλλος νομπελίστας ποιητής μας, ο Οδυσσέας Ελύτης, το είχε πει καλύτερα από μένα: «Θεωρώ την ποίηση ως μια πηγή αθωότητας γεμάτη από επαναστατικές δυνάμεις»."

Άσμα Ασμάτων, Ροτόντα, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Άσμα Ασμάτων, Ροτόντα, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Εύγε σε όλους, όσοι συνετέλεσαν ώστε να ζήσουμε μια βραδιά, που το κοντραμπάσο δε μάτωσε. Είθε η αθωότητα κι η επανάσταση μέσω της ποίησης και της τέχνης γενικότερα, να κυριαρχεί στις ζωές μας...

Άσμα Ασμάτων, Ροτόντα, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Άσμα Ασμάτων, Ροτόντα, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

κείμενο | κατερίνα γρηγοριάδου
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + ιάκωβος καγκελίδης