Η Ρωσία και τα τρένα της

Καλοκαίρι 2015.
Έτυχε να πάω στη Ρωσία. Έτυχε να βρίσκομαι στο νότια τμήμα, στα σύνορα με το Καζακστάν.
Πάμε Αγία Πετρούπολη, μου είπαν. Πάμε, τους λέω.
«Να φανταστώ αεροπλανάκι, κυριλέ, σε δύο ώρες θα είμαστε εκεί».
Σιωπή.
«Δεν κατάλαβες καλά, μικρή μας ντίβα», μου είπαν. «Με τον Υπερσιβηρικό θα πάμε».
Σκέφτομαι κι εγώ, Υπερσιβηρικός, τη μισή Ρωσία θα δούμε, και γαμώ.
Αμ, δε.

Share:

κείμενο | νίκη ζερβού */* φωτογραφίες | νίκη ζερβού */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + αλέξανδρος κόγκας
Υπερσιβηρικός

Όταν ανακοίνωσα στους οικοδεσπότες μου τα νέα, με κοίταξαν με ένα βλέμμα αμφιβολίας και λύπησης.
Τα πράγματα μου είπαν, δεν είναι όπως τα φαντάζεσαι. Καταρχάς, πρέπει να πάρεις μαζί σου τρόφιμα. Δεν σου προσφέρονται γεύματα στο τρένο και ό, τι υπάρχει εκεί είναι πολύ ακριβό. Έπειτα, το ταξίδι κρατάει 52 ώρες. Κοιμήσου πολύ, άκου μουσική και χαλάρωσε.
52 ώρες;;!! Χλόμιασε η Νικούλα.
Επιλογή άλλη ουσιαστικά δε μου δόθηκε, οπότε κατάλαβα πως πρέπει να το πάρω απόφαση και πήγα σούπερ μάρκετ.
Προμαγειρεμένα, αφυδατωμένα γεύματα, νερά, χυμοί, κάνα μπισκότο για τη λιγούρα και φύγαμε.
Στο τρένο θα ήμασταν εγώ και μια Ιταλίδα, την οποία ήξερα ελάχιστα, όμως εξαιτίας όλων αυτών που περάσαμε μαζί, γρήγορα γίναμε κολλητές.
Ένα μεγάλο καζάνι με ζεστό νερό στην είσοδο κάθε βαγονιού και δύο τουαλέτες με μια βρύση στην καθεμία, η οποία λειτουργούσε σαν αντλία και έπρεπε να πατάς ένα κουμπάκι για να στάζει το νερό.
Εντάξει, λέω . Δεν μπορεί να γίνει χειρότερο.
ΑΜ, ΔΕ.

Υπερσιβηρικός

Οι Ρώσοι που λέτε, διακατέχονται από ένα βαθύ αίσθημα συντροφικότητας και λαϊκής συσπείρωσης –που ‘σαι, ρε Λένιν!- με αποτέλεσμα όταν συναντούνται όλοι μαζί σε ένα χώρο όπως το τρένο να τους πιάνει μια απίστευτη τάση αλληλεγγύης και κοινωνικοποίησης.
Ποιος τη χάρη σου, θα μου πείτε. Τι καλύτερο από το να βρίσκεσαι σε μια ξένη χώρα –και μάλιστα στη μεγαλύτερη σε έκταση στον κόσμο- και να έχεις ανθρώπους που νοιάζονται και βοηθούν.
Ναι, το θέμα όμως είναι ποιον βοηθούν. Γιατί, εκτός από τη λαϊκή συσπείρωση και την αλληλεγγύη,
διακατέχονται κι από ένα –ακόμη βαθύτερο- αίσθημα ξενοφοβίας, πολλές φορές και ρατσισμού, το οποίο επίσης –κατά την άποψή μου- αποτελεί κατάλοιπο της σοβιετικής εποχής.
Ποιος είσαι εσύ, σου λένε. Γιατί μιλάς τη γλώσσα των κατασκόπων; Τι ζητάς εδώ;
Δεν τους κατηγορώ. Έτσι μεγάλωσαν.

Υπερσιβηρικός

Είμαστε λοιπόν στο τρένο, η Ιταλίδα κι εγώ, όλοι γύρω έχουν γίνει μια μεγάλη οικογένεια, μοιράζονται τα πάντα κι εμείς οι δύο οι καημένες κάνουμε φιλοσοφικές συζητήσεις για να μην τρελαθούμε.

Το τρένο πηγαίνει με ταχύτητες εγκύου χελώνας, αίμα δεν κατεβαίνει στα πόδια μιας από τη στενοχώρια και περιμένουμε πώς και πώς την ώρα για μια πεντέλεπτη ή δεκάλεπτη στάση, να πάρουμε λίγο καθαρό αέρα και να κάνουμε καμιά βόλτα για να γλυτώσουμε τον ακρωτηριασμό λόγω ακινησίας.

Υπερσιβηρικός

Σε μία στάση, λοιπόν, μπαίνει στο τρένο ένας περίεργος τύπος, με τατουάζ και χρυσά δόντια, ο οποίος βρωμοκοπάει αλκοόλ. Τον βάζουν στη διπλανή κουκέτα. Από τα λίγα Ρωσικά που ξέρω, καταλαβαίνω πως μιλάει για τον πόλεμο με την Ουκρανία. Βροντάει πράγματα, φωνάζει, πίνει. Δεν ακούει κανέναν.

Έρχεται δίπλα μου, κάνω πως δεν καταλαβαίνω τίποτα μπας και φύγει και γλυτώσουμε το ξύλο ή τον βιασμό. Πηγαίνει στην απέναντι κουκέτα, στην οποία βρίσκεται μια μεσήλικας και δύο νεαρά κορίτσια. «Πάνε σ’ αυτήν να τα πεις», λέει η μεσήλικας και κάνει νόημα με το κεφάλι της προς εμένα. «Δεν καταλαβαίνει αυτή» λέει ο μίστερ «τα πίνω όλα».

«Αυτή; Αυτή όλα τα καταλαβαίνει», του απαντά η μαντάμ.

Με τα πολλά και με τα λίγα, στην επόμενη στάση, το προσωπικό φώναξε την αστυνομία να έρθει να τον μαζέψει. Ευτυχώς, δε γύρισε ποτέ.

Υπερσιβηρικός

Είδαμε πολλά. Είδαμε χωριά, είδαμε πόλεις, είδαμε πόλεις που έμοιαζαν με χωριά. Έτσι είναι η Ρωσία. Δεν αρέσκεται στους εκσυγχρονισμούς. Το σπιτάκι μου, ο κήπος μου, η ησυχία μου.

Κυρίως όμως, η Ρωσία είναι ένα μεγάλο δάσος. Δέντρα παντού, δάση, λίμνες, ζώα. Αυτό οι Ρώσοι το σέβονται απόλυτα. Δε γεμίζουν το φυσικό περιβάλλον τσιμέντα και απολαμβάνουν τον καθαρό αέρα. Στη διαδρομή μας, λοιπόν, χορτάσαμε φυσικά τοπία και ομορφιά. Γι’ αυτό το βλέμμα μας ήταν στραμμένο κυρίως έξω από το τζάμι και όχι στο εσωτερικό του τρένου και στα καχύποπτα βλέμματα.

Μάθαμε πολλά. Ο Υπερσιβηρικός αποτελεί τον μικρόκοσμο της ρωσικής κοινωνίας. Ένα μικρό δείγμα, το οποίο έχει πάρα πολλά να πει για τη μαμά Ρωσία.

Υπερσιβηρικός

Ο γυρισμός ήταν πιο εύκολος. Περισσότεροι φίλοι, Αιγύπτιοι, Ινδοί, Κινέζοι, Κολομβιανοί. Λίγο μπίνγκο, πολύ γέλιο και –ποιος να το φανταζόταν- γνωριμίες με Ρώσους! Τότε, λοιπόν, όταν αρχίσαμε κι εμείς να καταλαβαίνουμε και να αποδεχόμαστε τη διαφορετική –για τις συνήθειές μας- ρώσικη νοοτροπία, αρχίσαμε και να το απολαμβάνουμε. Τότε, περάσαμε πραγματικά καλά γιατί ανοιχτήκαμε σ’ αυτόν τον νέο κόσμο που μας προσφερόταν. Δεν είναι οι Ρώσοι κακοί. Κανένας λαός δεν είναι κακός. Πάντα υπάρχει κάτι όμορφο και ξεχωριστό να δεις, αρκεί να βγάλεις τις παρωπίδες. Αν δεν σταματήσεις εσύ να είσαι ρατσιστής και ξενοφοβικός, δε θα το κάνει ούτε ο άλλος. Αν δεν σταματήσεις να κοιτάς με καχυποψία, δε θα το κάνει ούτε ο άλλος. Πόσο μάλλον, όταν βρίσκεσαι στη χώρα του.

Σε μια χώρα, λοιπόν, με τα καλά και τα στραβά της, ανάμεσα σε ανθρώπους με τα καλά και τα στραβά τους, εγώ αποφάσισα να αποβάλλω –εν τέλει- τα στραβά και να περάσω όμορφα, ακόμη και σ’ αυτό το τρένο, που στην αρχή έμοιαζε με τον μεγαλύτερο εφιάλτη μου.

Όπως και να ‘χει πάντως, έτσι είναι η Ρωσία, έτσι και τα τρένα της.
Στα τρένα, λοιπόν, αδελφές μου.
Στα τρένα!

Υπερσιβηρικός

κείμενο + φωτογραφίες | νίκη ζερβού
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας