...'έξω' στην πόλη, 'μέσα' στις καρδιές

Άναψαν τα φώτα της πλατείας. Χειροκρότημα. Δυο ώρες σκοτάδι και ταυτόχρονα φως στη ψυχή. Κι όλο αυτό κράτησε εμένα κι άλλους πολλούς, ένα "κυτταρικό πλάσμα" να πάλλεται στην πλατεία ενός θεάτρου.
Κι όλα στην υπόκλιση τελειώνουν.
Αποφόρτιση, παρατεταμένο χειροκρότημα, βλέμμα στο διπλανό σου, φεύγοντας να μιλήσουμε για τη παράσταση.

κείμενο | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | τάσος θώμογλου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Το θέατρο δεν σου αφήνει κάτι απτό. Ό,τι ταξίδεψε ο νους. Όσα λογίστηκαν μαζικά άνθρωποι-θεατές και συνοδοιπόροι σε ένα θεατρικό ταξίδι.
Το θέατρο είναι η μνήμη. Ό,τι κουβαλήσεις σε νου και σε καρδιά. Ό,τι κρατήσεις μέσα σου κι αθόρυβα σε κυριεύσει. Τίποτα δεν μπορεί υλικά να σταθεί επαλήθευση πως έζησες αυτή τη παράσταση κι εσύ.
Εκτός από ένα απόκομμα εισιτηρίου και ένα πρόγραμμα θεάτρου. Ένα μικρό βιβλίο να σου υπενθυμίζει τη παρουσία σου ένα βράδυ, σε μια βόλτα στο σύμπαν.

Ο Τάσος χτύπησε το τηλέφωνο μια Δευτέρα πρωί. Ήλιος στο μπαλκόνι και εκείνος με χαρά στη φωνή υπενθυμίζει "σε περιμένω στο Βασιλικό Θέατρο. Στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος".
Μπήκαμε στο θεατρικό βιβλιοπωλείο του Οργανισμού. Λάθος. Μπήκαμε στην έντυπη περιουσία του. Στο θησαυρό του. Εκεί που θεατρικά προγράμματα πέντε δεκαετιών και βάλε "στοιχειώνουν" την ατμόσφαιρα που δεν φαντάζεσαι.
Κι άρχισα να ξεφυλλίζω. Να ξεφυλλίζω παραστάσεις. Να ξεφυλλίζω τη ζωή μου. Ξεφύλλιζα τις νύχτες μου, τα λαϊκά απογευματινά μου, τους φίλους που παρέα είδαμε-γελάσαμε-συγκινηθήκαμε-ζήσαμε.

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Ξεφύλλισα τις πρώτες μου εισόδους στο θέατρο, Κυριακής πρωινά παρέα με τους γονείς μου, σε παιδικές παραστάσεις.
Ξεφύλισσα τη στεναχώρια μου, όταν είδα μια παράσταση που δεν μου άρεσε. Ξεφύλισσα τη χαρά μου, σε ότι με στιγμάτισε. Παραστάσεις που με επαναπροσδιόρισαν. Κυκλοφόρησαν στο αίμα μου. Σωριάστηκαν στο κρεβάτι μου και πήραν σάρκα και οστά στα όνειρά μου. Να ξυπνήσω και "αθόρυβα" να παλεύω να είμαι καλύτερος.

Ξεφύλλιζα το ελληνικό θέατρο. Σκηνοθέτες, συγγραφείς, ηθοποιούς, συντελεστές, αύρες παραστάσεων, "νερά και απόνερα" στιγμών που μπορούν να θυμούνται μόνο όσοι έζησαν. Εικαστικές δραπετεύσεις. Θεατρικές απολαύσεις. Ανατρεπτικά σκηνικά. Όλα βουτηγμένα μέσα σε προγράμματα.
Ανοίγω ένα εξ αυτών κι άξαφνα πέφτω πάνω σε μια φωτογραφία του αδικοχαμένου ηθοποιού Κωνσταντίνου Παπαχρόνη. Το βλέμμα παγώνει. Η ανάσα κόβεται. Δεν ακούω. Ο μόνος ήχος που μέσα στη σαστιμάρα μου αντηχεί.... ο Τάσος που έχει αναλάβει τη φωτογράφηση γυρνά και μου λέει "αυτά τα προγράμματα πρέπει να πάρουν τον αέρα τους. Να αναπνεύσουν οξυγόνο. Να γεμίσει το μάτι τους της θάλασσας το μπλε. Τους αξίζει μια τέτοια μέρα. Τη θέλουνε τη βόλτα τους".

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Παιδικές παραστάσεις, χοροθέατρα, κλασσικά έργα παγκόσμιου ρεπερτορίου, αρχαία ελληνικά δράματα, αττικές κωμωδίες, ιλαροτραγωδίες, ποιητικές ιστορίες, ιστορικές αναδρομές. Χαρτογράφηση κι απεικόνιση ψηφιδωτών ζωής.
Το θέατρο είναι η πόλη μου. Το Κρατικό μου είναι η Θεσσαλονίκη. Εδώ ανάμεσά μας θριάμβευσαν καλλιτέχνες, έκαναν καριέρες, σηματοδότησαν εποχές και συναισθήματα. Έκαναν την εκκίνησή τους. Άλλοι μόνο την απαρχή και άλλοι την επιστροφή τους. Διαμόρφωσαν και άλλαξαν κουλτούρες.
Το Κρατικό για μένα είναι πάντα μια αγκαλιά. Για θεατές και καλλιτέχνες. Έτοιμο να δεχτεί και να επικοινωνήσει το καινούργιο. Να δώσει ηλεκτροσόκ και να ανατρέψει τα "βελούδα" και τις "αστικές τυπικούρες".

Ένα ολόκληρο πρωί, χάζευα προγράμματα, σε πάρκα, θάλασσες, δίπλα σε καρότσια, πάνω σε παγκάκια.
Έστριβα τσιγάρο και είδα πάλι σε φορτηγό του Κ.Θ.Β.Ε. φιγούρα του Παπαχρόνη. Εκείνου που πάλεψε με αίμα και με "γάλα" για τα όνειρά του. Κι όλα προδόθηκαν σε μια στιγμή. Με σκούντηξε ο Τάσος. "Κι αυτή εδώ, ποια είναι;"..."Η Λίνα Λαμπράκη" του απάντησα. Για μένα, όλο το Κ.Θ.Β.Ε. αυτή.
"Ποιοι είναι οι ΜΠΑΝΤΑ-ρισμένοι;"...."όλο ερωτήσεις είσαι Τάσο", τον έκοψα. "Νέοι ηθοποιοί που γράφουν κείμενα, παίζουν μουσικά όργανα, σατιρίζουν, τραγουδάνε, χορεύουν...τι να σου εξηγώ; Πρέπει να βρω αν είχαν κάποιο πρόγραμμα."...
Αν αρχίσω να αναφέρω λεπτομερώς τι κουβέντα κάναμε, με αφορμή κάθε πρόγραμμα που φωτογραφίζαμε, δεν φτάνουν οι λέξεις-δεν περισσεύουν τα λόγια να μοιράσουν αναμνήσεις. Και θα ήταν άδικο. Άδικο πολύ. Να αδικήσω ολόκληρη ιστορία Κρατικού; Τραβάτε να τη δείτε. Μοιράζετε απλόχερα στα θεατρικά βιβλιοπωλεία.

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Με την κούτα από δείγματα του Bazaar, ήπιαμε τον ήλιο σε καφέ. Ο κόσμος μας σταματούσε και ρωτούσε "τι κάνετε;"... βασικά θέλανε να πούνε "τρελοί είστε;"... αλλά ντρέπονταν.
Τους απαντούσαμε, "ραντεβού στη βιβλιοθήκη των θεάτρων του Κρατικού". Μη διστάζετε. Δεν κοστίζει τίποτα. Βασικά, μη φοβάστε. Το θέατρο δεν είναι κάτι αστικό και καθωσπρέπει. Δεν είναι φτιασιδωμένη κουλτούρα για λίγους. Το θέατρο είναι για πολλούς. Όχι. Το θέατρο είναι για όλους.

Είναι σαν τα πάρκα που πας και αράζεις και χάνεσαι στο πράσινο και τις αχτίδες που φεγγοβολούν.
Σαν την τράπουλα που βλέπεις τα χαρτιά σου, κρυφά από τους άλλους, μαζί όμως στο ίδιο τραπέζι και δεν ξέρεις τι θα φέρει η επόμενη παρτίδα στη ζωή.
Το θέατρο είναι σαν τη θάλασσα, εκείνη της "Στέλλας Βιολάντη" που χάνεσαι στο μπλε του ορίζοντα, βουτώντας και κολυμπάς και κολυμπάς και πάντα έχει κι άλλο.
Το θέατρο είναι τα "γκρέμια" της ψυχής μας. Τα ερειπωμένα μας κομμάτια μέσα στην καρδιά που κάγκελα και ασιτία τα θεριεύει και το θέατρο στοργικά τα χαϊδεύει.

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Το θέατρο είναι οι δαίμονές μας. Τα πάθη και τα λάθη μας, συσσωρευμένα πάνω σε ένα σανίδι. Και εμείς θεατές των σκοταδιών μας, στο τέλος να τα χειροκροτούμε.
Το θέατρο είναι η υπενθύμιση. Πως ό,τι κι αν έκανες, όπου κι αν έφτασες, πάντα υπάρχει το παραπέρα να ακουμπήσεις. Να το πλησιάσεις και να το ασπαστείς. Κι άμα σου αρέσει; "Πάρτο και στο σπίτι σου"....
Το θέατρο είναι τα βουρκώματά σου. Ένας φθόγγος που κατά λάθος βγήκε από το στόμα σου και δεν πρόλαβες να βαστήξεις. Οι τυρράνιες της σκέψης σου και των ονείρων σου, που σε δυναστεύουν.

Το θέατρο είναι μετάνοια. Θρησκεία είναι το θέατρο κι απαιτεί μόνο πίστη. Είναι ο χώρος που επαναπροσδιορίζεσαι.
"Παίρνεις έναν ήρωα έργου από το χέρι" γυρνάς πίσω σου, σκύβεις να δεις τον ενεστώτα χρόνο σου, και προχωράς στο μέλλον. "Σκυφτά Καμαρωτός" για ό,τι καινούργιο σου φέρει η ζωή… Το είπε και ένας ηλικιωμένος κύριος που ήρθε και κάθισε σε διπλανό παγκάκι στο Λευκό Πύργο. Σαν χαμένος θεατρίνος, σαν ώριμος θεατής, με κουστούμι αυτοκρατορικό δίχως ξύλινο σπαθί....”Θέατρο είναι ο χώρος, οι άνθρωποι, οι μνήμες. Θέατρο είναι το μέλλον που αυτές οι μνήμες προδιαγράφουν. Θέατρο είναι ο λόγος. Όσα ειπώθηκαν, όσα υπονοούνται και ίσως δεν ειπωθούν ποτέ. Θέατρο είναι οι σιωπές. Θέατρο είναι η συγκίνηση που γεννάει. Θέατρο είναι όταν περνάνε δύο και τρεις μέρες από την παράσταση, κι αυτή ακόμα στριφογυρνάει μέσα σου και σε βασανίζει, ανήμπορη να κατασταλάξει , αναποφάσιστη αν πρέπει να μείνει ή να φύγει”…

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Το είπε και ο Τάσος. "Τη θέλουνε τη βόλτα τους, αυτά τα προγράμματα". Δώστε τους την ευκαιρία. Στην πιο χαμηλή τιμή, που δεν φαντάζεσαι, ό,τι πιο ακριβό σου γίνεται δώρο. Να το διαβάσεις, να το μελετάς, να μπεις σε άλλους κόσμους. Χάρτινους μα συνάμα αληθινούς. Αυτούς που έζησες. Αυτούς που λαχταράς να είχες ζήσει. Κειμήλιο σημαντικό. Λάφυρο καρδιάς...

κείμενο | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας