R

e

j

e

c

t

e

d

w

o

r

k

s

image

Κλασική κιθάρα... από την αρχή!

Στο οργανοποιείο–εργαστήριο του Γιάννη Παλαιοδημόπουλου

Λίγο πριν το Κάτω Σχολάρι, κάπου εκεί ανάμεσα στις στροφές, βρήκαμε το εργαστήρι του Γιάννη Παλαιοδημόπουλου, ενός από τους πιο σπουδαίους κατασκευαστές κλασικής κιθάρας ή καλύτερα του «μάστορα» της κιθάρας, όπως τον αποκαλούν οι θαυμαστές του.

Από μακριά ξεχωρίζει η επιγραφή του εργαστηρίου. Στην είσοδο, πρόλαβε να μας υποδεχθεί ο Νέμο, ο πιστός τους σκύλος, και ακολούθησε ο κ. Γιάννης. Μας καλωσόρισε με μια δυνατή χειραψία και μ’ ένα χαμόγελο ζεστό. Τα είπαμε για λίγο, πριν μας οδηγήσει στο ησυχαστήριο των οργάνων. «Εδώ ξεκουράζονται τα όργανα» μας εξηγεί. Ασυναίσθητα, χωρίς να μας το ζητήσει, κάναμε ησυχία. Κάπου εκεί ξεκινούσε μια μουσική περιπλάνηση. Ποτέ δε φανταζόμουν ότι θα ήμουν μάρτυρας της διαδικασίας κατασκευής μιας εξολοκλήρου χειροποίητης κιθάρας. Κρατήστε το «εξολοκλήρου».

κιθάρα, παλίσανδρος, Γιάννης Παλαιοδημόπουλος
κιθάρα, παλίσανδρος, Γιάννης Παλαιοδημόπουλος
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα απ’ την αρχή. Ο κ. Γιάννης γεννήθηκε στο Καρπενήσι και μεγάλωσε στη Μακρακώμη Λαμίας. Στα δεκατέσσερά του χρόνια, του δημιουργήθηκε η επιθυμία να φτιάξει μία κιθάρα, αλλά τα υλικά στο χωριό ήταν ανύπαρκτα και οδηγίες δεν υπηρχαν. Η αγαπημένη του μουσική και τα πρώτα του ακούσματα «είναι τα δημοτικά τραγούδια με κλαρίνα, βιολιά, σαντούρια και λαούτα από τα πανηγύρια. Από μικρό με έπαιρνε ο πατέρας μου στα πανηγύρια και όταν νύσταζα κοιμόμουν πιο πέρα στο χορτάρι, και ξυπνούσα πάλι με τους ίδιους σκοπούς...»
κιθάρα, παλίσανδρος, Γιάννης Παλαιοδημόπουλος

Στα δεκαοχτώ του πήγε στην Λαμία για σπουδές ως σχεδιαστής. Αργότερα μετά το στρατό εργάστηκε στον Ε.Ο.Τ, φεστιβάλ Αθηνών, και το 1970 έφυγε για τη Σουηδία και σπούδασε Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Έζησε για δεκατρία χρόνια στη Σουηδία και το 1980 συνάντησε τον Karl Eric Gummesson. Μια γνωριμία που του άλλαξε τη ρότα στην επαγγελματική πορεία του. Υπό την καθοδήγησή του, ο κ. Γιάννης άρχισε να υλοποιεί το παιδικό του όνειρο και να πειραματίζεται με έγχορδα μουσικά όργανα. «Η οργανοποιεία άρχισε να με συναρπάζει» και με τον καιρό ο κ. Γιάννης εξελίχθηκε σε κατασκευαστή κιθάρας, λαούτου, σαντουριού, μπουζουκιού, μπαγλαμά, λύρας κ.α.

κιθάρα, παλίσανδρος, Γιάννης Παλαιοδημόπουλος

Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα το 1983, ίδρυσε το πρώτο εργαστήριό του στην παλιά Άνω Πόλη (η ταμπέλα από το μαγαζί κοσμεί ακόμη το σαλόνι του), ενώ το 1999 μεταφέρθηκε στο Κάτω Σχολάρι της Θεσσαλονίκης, όπου και άρχισε να κατασκευάζει, σε επαγγελματική βάση, κλασικές κιθάρες και διάφορα άλλα ελληνικά παραδοσιακά έγχορδα όργανα. Από το 1988 έχει αφιερωθεί αποκλειστικά στη δημιουργία κλασικής κιθάρας, χρησιμοποιώντας υψηλής ποιότητας υλικά. «Πλέον ασχολούμαι μόνο με τις κιθάρες. Έχω προσαρμόσει το εργαστήριο αποκλειστικά για την κατασκευή της κιθάρας και δε θέλω να χάσω τη σειρά μου».

κιθάρα, παλίσανδρος, Γιάννης Παλαιοδημόπουλος

Στα ράφια, στην έκθεση του εργαστηρίου του, βρήκαμε διάφορα μουσικά όργανα αλλά και μετάλλια, μέσα στα οποία ξεχωρίζει το Χάλκινο Μετάλλιο στον Παγκόσμιο Διαγωνισμό Κατασκευαστών, που έγινε στην Κρεμόνα (Μέκκα της οργανοποιίας) της Ιταλίας, τον Οκτώβριο του 2007, στο πλαίσιο της Μondomusica, της μεγαλύτερης έκθεσης βιολιών, βιολοντσέλων και υλικών κατασκευής αυτών. Επίσης, στον ίδιο διαγωνισμό πήρε τον έπαινο της καλύτερης κιθάρας από άποψη ποιότητας, χροιάς και έντασης ήχου.

κιθάρα, παλίσανδρος, Γιάννης Παλαιοδημόπουλος
«Σήμερα επικρατεί η βία και η ταχύτητα και πιστεύω ότι έχει εξαγριωθεί η ψυχή του ανθρώπου. Ο ρυθμός της εποχής μας είναι γρήγορος, ενώ το δημοτικό τραγούδι είναι αργό και αυτά τα δύο δεν συμβιβάζονται...»
κιθάρα, παλίσανδρος, Γιάννης Παλαιοδημόπουλος

Περάσαμε στο εργαστήριο. Εκεί συναντήσαμε τη σύζυγό του, την κ. Κατερίνα. Εδώ και πάρα πολλά χρόνια συνεργάζονται για την κατασκευή της κιθάρας. Ο καθένας έχει το δικό του ρόλο. Τους ρωτήσαμε «πόσο δύσκολο είναι να συνεργάζεστε καθημερινά; Υπάρχει τριβή στη σχέση σας;» Όντως και οι δυο είχαν μια απίστευτη ηρεμία, εκεί ίσως να βρίσκεται και το μυστικό της συμπόρευσης, όχι μόνο στη ζωή, αλλά και στην εργασία. Σήμερα, η κατασκευή χειροποίητης κιθάρας «είναι μια δύσκολη τέχνη. Υπάρχουν πολλοί μάστορες αλλά τον μοναδικό ήχο τον πετυχαίνουν λίγοι». Μας έδειξαν τα μυστικά τους, τα σχέδια, τις αλοιφές, τις διακοσμήσεις, τα λούστρα και κάπου εκεί άρχισε να ξετυλίγεται το μυστήριο της κατασκευής. «Τίποτα δεν είναι έτοιμο, όλα περνάνε από τα χέρια μας. Τα μόνο εξαρτήματα που παίρνουμε έτοιμα είναι οι χορδές και ο μηχανισμός κουρδίσματος που προσαρμόζεται στην κιθάρα.» μας εξηγούν. Και το χαίρονται!

κιθάρα, παλίσανδρος, Γιάννης Παλαιοδημόπουλος

Επιδιώξαμε να μάθουμε τι το ξεχωριστό έχουν οι δικιές τους κιθάρες, πέραν του χειροποίητου. «Το δυνατό σημείο μας είναι τα άριστα υλικά που χρησιμοποιούμε. Οι κιθάρες μας είναι κατασκευασμένες από έλατο, από κέδρο Ονδούρας, από έβενο, από παλίσανδρο Ινδίας ή Βραζιλίας. Επίσης μια μοναδική παγκόσμια καινοτομία είναι ο διπλός πάτος, για μεγαλύτερη ένταση στον ήχο». Ο κ. Γιάννης έχει πελάτες από όλο τον κόσμο, έχει στείλει κιθάρες ακόμα στην Αμερική και στην Κίνα. Δεν είναι μόνο κατασκευαστής, είναι και μουσικός: «κάποιες βραδιές παίζουμε με φίλους για να περνάμε ωραία.». Εξάλλου, για πέντε χρόνια ήταν ο κύριος δάσκαλος στο σχολείο των παραδοσιακών μέσων στην Καστοριά και για πολλά χρόνια έπαιρνε μέρος στα μεγαλύτερα φεστιβάλ κιθάρας και σε εκθέσεις κιθάρας σε όλον τον κόσμο.

κιθάρα, παλίσανδρος, Γιάννης Παλαιοδημόπουλος
Τελευταία στάση στο υπόγειο, στο ξυλουργείο του. Το πήραμε τελικά ανάποδα και καταλήξαμε σ’ έναν χώρο επιβλητικό: ξύλα, μυρωδιές, φωτισμός, χρώματα… (Μυρίσαμε, αγγίξαμε το παλίσανδρο Βραζιλίας) Τα ρινίσματα από τα ξύλα μαρτυρούσαν τις ατελείωτες ώρες εργασίας. Και είναι πραγματικά μαγικό το πώς από ένα κομμάτι ξύλου μπορούν δύο μόνο άνθρωποι να δημιουργήσουν μιας εξαιρετικής ποιότητας κιθάρα, από άποψη ήχου, σχεδίου και κατασκευής, με βασικά εργαλεία της δουλειάς τους… τα χέρια τους..

κείμενο | ιάκωβος καγκελίδης
φωτογραφίες | ιάκωβος καγκελίδης + ρούλα θώμογλου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + αλέξανδρος κόγκας



Μπορείτε να δείτε περισσότερες πληροφορίες στο site του κ. Παλαιοδημόπουλου, εδώ.