...οδός εκείνης

Οδός Ειρήνης. Κάνοντας μια στάση εδώ χιλιάδες εικόνες κατακλύζουν το μυαλό σου ειδικά αν έχεις έρθει διαβασμένος να την περπατήσεις. Τι να πρωτοπεί κανείς γι’ αυτήν την οδό; Πώς να χωρέσει τόσο χτες σε λίγες παραγράφους; Το πάλαι ποτέ έντονο ταπεραμέντο της θα το βρεις ακόμη και σε λογοτεχνικά βιβλία μιας και είναι ταυτισμένη όπως όλη η περιοχή Βαρδαρίου με τον αγοραίο έρωτα.

Κάποτε η συνοικία στην οποία ανήκε η οδός Ειρήνης ονομάστηκε Μπάρα από τα έλη που υπήρχαν εκεί αφού στα τούρκικα η συγκεκριμένη λέξη σημαίνει έλος. Για τους ντόπιους η λέξη Μπάρα ήταν πιο κακόφημη κι από τη λέξη Τρούμπα ή Πλάκα. Η φημισμένη λοιπόν Ειρήνης για τα πορνεία που υπήρχαν κάποτε σε αυτή, είναι το τελευταίο κομμάτι της πλατείας και καταστράφηκε εντελώς από την πυρκαγιά του ’17. Εκεί ανεγέρθηκαν οι πρώτες πολυκατοικίες για να δώσουν αργότερα τη θέση τους σε γυάλινα κτίρια.

κείμενο | έλλη πράντζου */* φωτογραφίες | ευτυχία πασχαλίδου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου

Οδός Ειρήνης
Οδός Ειρήνης

Άλλο ιστορικό σημείο της περιοχής ήταν ο κινηματογράφος Ίλιον από τον οποίο πήρε μάλλον το όνομά του το εστιατόριο που βρίσκεται σήμερα στην Ειρήνης όπως μας είπαν. Ξεκίνησε το 1926 ως ΣΠΛΕΝΤΙΤ. Το 1936 ονομάστηκε Ίλιον και κράτησε αυτό το όνομα ως το 1997. Λαϊκό σινεμά που τελικά μετατράπηκε σε sex cinema όπου προβάλλονταν ταινίες πορνό. Κατεδαφίστηκε για να ανοίξουν τον δρόμο.

Όπως διαβάσαμε στην οδό Ειρήνης κάποτε υπήρχε και το θρυλικό μαγαζί του Χρήστου Παπαδόπουλου ή αλλιώς του Κέρκυρα. Από εκεί είχαν παρελάσει όλοι οι γνωστοί ρεμπέτες της Αθήνας από το 1935 ως το τέλος της Κατοχής, όπως Τσιτσάνης, Βαμβακάρης, Μπάτης και πολλοί άλλοι. Ο ίδιος ο Κέρκυρας κι ο γιός του –ταγματασφαλίτες κι οι δύο- βρέθηκαν το 1944 δολοφονημένοι έξω από το μαγαζί τους από τις ομάδες του Δάγκουλα. Ξεκαθάρισμα λογαριασμών. Μπορεί να είχε ήδη καταδικαστεί για φόνο και λαθρεμπορία αλλά παρέμεινε εκτός Γεντί Κουλέ ως τα μάτια και τα αυτιά της αστυνομίας κάτι που τότε συνηθιζόταν.


Οδός Ειρήνης

Γωνία της οδού με την πλατεία Βαρδάρη υπήρχε το καφενείο του Μαλίκ Μπέη. Ανατολίτικη ατμόσφαιρα με καθρέφτες, δερμάτινους καναπέδες και ναργιλέδες όπου μπορούσαν οι πελάτες να μείνουν ως τις πρώτες πρωινές ώρες με την προϋπόθεση πως θα καθάριζαν τον χώρο για τους επόμενους. Ο Μαλίκ ήταν γνωστός αρχινταβατζής και ιδιοκτήτης πολλών πορνείων της οδού και της γύρω περιοχής. Τόσο στο δικό του μαγαζί όσο και στα υπόλοιπα του δρόμου σύχναζαν λαθρέμποροι, σωματέμποροι, προστάτες, αγαπητικοί, νταήδες, προμηθευτές των μπουρδέλων και λοιποί προπολεμικοί λούμπεν θαμώνες.

Πορνεία στον δρόμο δεν υπάρχουν πια και λίγα είναι ίσως τα μαγαζιά που κρατούν από το μακρινό παρελθόν ως σήμερα. Ωστόσο ο αέρας του δρόμου αποπνέει ακόμη κάτι από άλλες εποχές. Οι συγγραφείς και οι ποιητές αντιμετώπιζαν την ιστορία του δρόμου με μια ρομαντική διάθεση. Σκοτεινός, λαϊκός και μάγκικος ρομαντισμός όπως αυτός που διακατέχει καθετί που δε μας είναι πια οικείο άσχετα από το αν ήταν κάποτε αντικειμενικά όμορφο ή άσχημο με ελκυστικό τρόπο. Ένας αργκό ρομαντισμός του πεζοδρομίου ίσως που φθίνει μαζί με τις μνήμες.


Οδός Ειρήνης
Οδός Ειρήνης

Σήμερα θα βρεις πολλά μικρά μαγαζάκια διαφόρων αντικειμένων, ξηροκαρπάδικα, αντίκες, υποδηματοπωλεία, ρουχάδικα, ένα πολύχρωμο μανάβικο στη γωνία, ζαχαροπλαστεία, αρτοποιεία, κρεοπωλεία. Ο κόσμος της μιλάει πρόθυμα κάνοντάς σε να νιώθεις σαν επισκέπτης σε μια κλειστή γειτονιά που ξεσηκώνει τους ανθρώπους της να πούνε ιστορίες. Μας σταμάτησαν ουκ ολίγες φορές για να μας δώσουν χρήσιμες πληροφορίες πριν καν το ζητήσουμε. Μας μίλησαν κάποιοι για τα δικά τους όνειρα και τη δική τους κοσμοθεωρία. «Να σπουδάζετε, η γνώση και οι σπουδές είναι το παν», μας είπε ένας ηλικιωμένος κύριος λίγο πριν τον αποχαιρετίσουμε καθώς μάζευε και τα τελευταία πράγματα για να κλείσει το μαγαζί του.


Οδός Ειρήνης
Οδός Ειρήνης

Λίγα δευτερόλεπτα μετά ένας άλλος κύριος περνώντας με το μηχανάκι του σταμάτησε, μας φώναξε και μας ενημέρωσε πως νωρίτερα φωτογράφιζε τα τείχη όπου υπήρχαν κατά την άποψή του διάφορα ενδιαφέροντα πράγματα. Έβγαλε και τη δική του DSLR, μας τα έδειξε και μας παρότρυνε να φωτογραφίσουμε κι εμείς σ’ εκείνα τα σημεία. Κακόφημη ή όχι ακόμη η περιοχή οι άνθρωποί της εκπέμπουν μια παλαιική ζεστασιά.

«Από τότε που έκλεισε η εφορία της περιοχής η κίνηση έπεσε», μας είπε ο ιδιοκτήτης ενός από τα υποδηματοπωλεία της οδού. Συνέχισε λέγοντας πως είναι όντως κακόφημη η περιοχή αλλά σε καμία περίπτωση όσο παλιά. Στα άσχημά της συγκαταλέγονται οι κλοπές κι οι διαρρήξεις που γίνονται δυστυχώς συχνά, οι άστεγοι σε όλο της το μήκος και οι ξυλοδαρμοί που ενίοτε λαμβάνουν χώρα.

Σιγά-σιγά άνθρωποι όπως ο ίδιος προσπαθούν να ξαναφέρουν την οδό στο προσκήνιο και να την αναβαθμίσουν ανοίγοντας νέα μαγαζιά κι επιχειρήσεις. Έτσι κι αλλιώς έχει τον δικό της κοινό και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί, όπως επεσήμανε, ως αγορά παπουτσιού -και όχι μόνο- για τον λαϊκό κόσμο. Κάτι από τα παλιά μεγαλεία της –εντός ή εκτός εισαγωγικών- ξυπνάει πια μόνο μέσα από τις τσατσάδες οι οποίες μένουν στη γειτονιά κι έτσι ακόμη τις βλέπεις να πηγαινοέρχονται στην οδό κουβαλώντας πάνω τους λίγο από το άρωμα του παρελθόντος.

Οδός Ειρήνης
Οδός Ειρήνης

Δε σε αφήνει αδιάφορο η οδός Ειρήνης ούτε σήμερα. Οι παλιές πολυκατοικίες, τα γυάλινα οικοδομήματα, τα τείχη που ξεφυτρώνουν ανάμεσα σε τσιμέντο και design αν μη τι άλλο της προσδίδουν έναν χαρακτήρα μοναδικό. Σε κάποιους ίσως αρέσει σε άλλους όχι. Όμως αδιαμφησβήτητα έχει προσωπικότητα όπως κάθε παρεξηγημένη περιοχή με γεμάτη, βαριά ιστορία που πασχίζει να συνδυάσει τόσα ετερόκλητα πράγματα σε ένα.

κείμενο | έλλη πράντζου
φωτογραφίες | ευτυχία πασχαλίδου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης