R

e

j

e

c

t

e

d

w

o

r

k

s

image

Μια Κυριακή στα παρασκήνια ενός τσίρκου

Ανάμεσα στις μυρωδιές και τους ανθρώπους του

Από παιδί αγαπούσα το τσίρκο. Τις χρωματιστές τεράστιες σκηνές, τη μουσική που ακουγόταν από τα μεγάφωνα, τη μυρωδιά του φρεσκοψημένου ποπ-κορν και της ζάχαρης απ’ το μαλλί της γριάς.

Όλη η παιδικότητα συγκεντρωμένη σ’ αυτές τις μικρές στιγμές και τις αθώες αναμνήσεις. Ήμουν περίπου δώδεκα χρονών όταν περίμενα εκείνες τις Κυριακές που ο μπαμπάς και η μαμά δε θα δούλευαν και θα ταξιδεύαμε στον μαγικό κόσμο του τσίρκου. Θυμάμαι μου άρεσαν τα λιοντάρια. Ο τρόπος που υπάκουαν, ο τρόπος που πηδούσαν μέσα από τις φλόγες. Δεν είχα ιδέα τότε για τα βασανιστήρια και τις δοκιμασίες που περνούσαν προκειμένου να με εντυπωσιάσουν, αλλά ήρθε τελικά το 2009 για να απαγορεύσει επίσημα -ευτυχώς- τη χρήση ζώων στο τσίρκο.

Τσίρκο
Τσίρκο
Τώρα, σχεδόν 20 χρόνια μετά από εκείνες τις πρώτες βόλτες, μαζί, ο δρόμος έφερε εμένα και με τον φίλο μου τον Λευτέρη ξανά στην είσοδο ενός τσίρκου. Σαν καλοκαιρινά κύματα ήρθαν στην επιφάνεια όλες εκείνες οι μυρωδιές και οι εικόνες. Και οι δυο όμως, είχαμε την περιέργεια, ίσως ακόμα και το απωθημένο, να δούμε τον κόσμο αυτόν πίσω από τα φώτα της σκηνής. Να δούμε τους ανθρώπους αυτούς πριν το σόου. Να νιώσουμε την αγωνία τους, την έντασή τους, να ακούσουμε την ιστορία τους. Θέλαμε να δούμε πέρα από το μακιγιάζ του κλόουν και πίσω από τη στολή του ακροβάτη. Θέλαμε να δούμε τους ανθρώπους.
Τσίρκο

Έτσι λοιπόν, βρεθήκαμε μαζί τους στα παρασκήνια. Μας δεχτήκαν με εκείνο το χαμόγελο σαν να συναντούσαν φίλους από τα παλιά. Μας καλωσόρισαν σ’ αυτήν την ιδιόμορφη οικογένεια και μας πρόσφεραν την γλυκιά απομυθοποίησή τους. «Δεν ξέρω αν εγώ διάλεξα το τσίρκο. Άλλα κάτι μου έλεγε ότι το τσίρκο διάλεξε εμένα. Το είχα ακούσει αυτό σε μια ταινία και στο λέω γιατί έτσι ακριβώς νιώθω και εγώ», μου είπε η μία ακροβάτισσα. «Βρέθηκα στο δρόμο του και αποφάσισα να ταξιδέψω μαζί του. Είχα αφήσει από νωρίς τους δικούς μου κι αυτοί οι άνθρωποι έγιναν η νέα μου οικογένεια.»

Τσίρκο

Μια κοινότητα ανθρώπων ξεδιπλώθηκε μπροστά μας. Προσέχει και φροντίζει ο ένας τον άλλον και όλοι μαζί ενώνονται για να διασκεδάσουν το κοινό τους. Δεν ήταν απλά συνεργάτες, ήταν όντως μια οικογένεια. Ήταν διαφορετικής καταγωγής, μιλούσαν διαφορετικές γλώσσες και όμως ανέπτυξαν έναν δικό τους κώδικα επικοινωνίας, που ένωσε την αγάπη τους για το τσίρκο και για το δρόμο.

Τσίρκο

Βρίσκομαι ανάμεσα στους ακροβάτες. Άντρες και γυναίκες. Εκείνη τυλίγει τα χέρια της σφιχτά με επιδέσμους. Όπως οι μποξέρ πριν από κάθε αγώνα, παίρνει τα απαραίτητα μέτρα. Με κοιτάζει στα μάτια αυτήν την ώρα και νιώθω ότι προσβάλλω την ιεροτελεστική της πράξη. Τραβιέμαι προς τα πίσω. Αφού τελείωσε, μου ζητάει συγγνώμη γι’ αυτό το βλέμμα της, αλλά μου εξηγεί πως είναι μια πράξη απόλυτης αυτοσυγκέντρωσης και πάρα πολύ σημαντική. «Πάνω από όλα η ασφάλεια». Οι υπόλοιποι έχουν ήδη ετοιμαστεί και στέκονται πίσω από τη βαριά κουρτίνα. Ήχος αναμονής απ’ τα κρουστά και η φωνή του παρουσιαστή να τους καλεί.

Τσίρκο

Παίρνουν μια ανάσα, ανοιγοκλείνουν αργά τα μάτια και βουτάνε στο κενό. Μικρά φαντάσματα λυγμών, καθώς ανεβοκατεβαίνουν στα σχοινιά. Ύστερα τους διαδέχονται η γυναίκα που καταπίνει φλόγες, μετά εκείνη με τα σπαθιά και ύστερα ο μεγαλόσωμος και φιλικός κλόουν. Οι θεατές θαυμάζουν, φοβούνται, χειροκροτούν. Όλα γίνονται ένα σερί από φωτογραφικά καρέ. Το θέαμα αυτό μας χαρίζει μια γλυκιά δόση αυταπάτης. Μια ψευδαίσθηση πως όλα είναι δυνατά. Ο κόσμος ολόκληρος γίνεται μια μικρογραφία δυνατοτήτων. Η δική μας μετάφραση των ανθρώπων σε μια παράλληλη ύπαρξη.

Τσίρκο
Οι κερκίδες αδειάζουν και το κοινό αποχωρεί. Φεύγοντας, μας αγκάλιασαν σφιχτά και μας χαιρέτισαν φορώντας το αληθινό τους, ειλικρινές χαμόγελο. Κοίταξα πίσω μου καθώς απομακρυνόμουν και τους είδα όλους να στέκονται στη σειρά και να μας χαιρετάνε. Αγόρασα μαλλί της γριάς και βρήκα ξανά το κορίτσι που ήμουν τότε. Περπατήσαμε χέρι-χέρι μέχρι να επανέλθω στον κόσμο της πραγματικότητας.

κείμενο | χάιντι σεραφειμίδου
φωτογραφίες | λευτέρης τσινάρης
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + αλέξανδρος κόγκας