at a glance
Top

Δημήτρης Καταλειφός

Η εξαίρεση στον κανόνα

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | studio kominis */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου

«Αν δεν αφοσιωθείς με πίστη και εντιμότητα, τόσο στο θέατρο, όσο και σε οτιδήποτε άλλο θέλεις να κάνεις, δεν εξελίσσεσαι. Το θέατρο απαιτεί, κατεξοχήν, αφοσίωση. Το θέατρο, από τη μία είναι Τέχνη κι από την άλλη ένα πολύ δύσκολο επάγγελμα, που ειδικά στην Ελλάδα, δεν σου επιτρέπει να ζεις αξιοπρεπώς. Οπότε, αν είναι να γίνεις ηθοποιός πίστεψε και εστίασε με ουσία σε αυτό. Μην αναλωθείς σε «ανόητα» σήριαλ ή πρόσκαιρα εξώφυλλα. Αν ξεχάσεις το λόγο που έγινες ηθοποιός, είναι και ίσως, σαν να μην υπήρξες»…Ο Δημήτρης Καταλειφός στο rejected…

rejected: Ποια χαρά σας έδωσε η δεύτερη χρονιά που παίζετε στο θεατρικό έργο «Ήταν όλοι τους παιδιά μου»;

Δ.Κ.: Την δεύτερη χρονιά που παίζεις ένα θεατρικό έργο κι έχουν κοπάσει οι αγωνίες και τα άγχη, αυτό που συμβαίνει-άλλωστε και σε κάθε επανάληψη- είναι τα πράγματα να γίνονται μέσα σου πιο «μαλακά». Όλα λειτουργούν λιγότερο αβίαστα. Το συγκεκριμένο έργο είναι με πολύ δυνατό κείμενο και ρόλο-πάντα έχει απαιτήσεις, με έντονες στιγμές- και χρειάζεται μια ενέργεια που έχεις μαζέψει για να κάνεις κάθε βράδυ αυτή τη «διαδρομή». Αυτό χρειάζονταν και πέρυσι, απλά φέτος γίνεται λίγο πιο άνετα.

Δεν γίνεται να μην δικαιολογήσω ή κατανοήσω τον κάθε ήρωα που ερμηνεύω

rejected: Δικαιολογείσατε τελικά, τον ήρωά σας, αυτόν τον «σκληρό» οικογενειάρχη;

Δ.Κ.: Δεν μπορώ να κάνω διαφορετικά. Δεν γίνεται να μην δικαιολογήσω ή κατανοήσω τον κάθε ήρωα που ερμηνεύω. Κι αν θεωρεί ο θεατής «αρνητικό» χαρακτήρα του έργου, τον ρόλο μου εγώ δεν μπορώ να τον δω έτσι. Η βασική μου αιτιολόγηση στον ήρωά μου είναι πως κάθε πατέρας που κόπιασε να χτίσει κάτι σε μια οικογένεια-οφείλει και να το στηρίζει, για να επιβιώσει αυτό το «οικοδόμημα». Εν ονόματι της κοινωνικής συνείδησης, ο ήρωάς μου είναι ο κανόνας για την επιβίωση και την ευθύνη. Οι περισσότεροι πατεράδες έχουν κάνει «σκληρά» πράγματα για το σπίτι τους, που και ίσως ποτέ δεν θα μάθουμε… κι ας την αντιπαθούμε ως ιδέα αυτή που είπα. Ισχύει.

rejected: Κάθε οικογένεια οφείλει να έχει και έναν «σκληρό» άνθρωπο;

Δ.Κ.: Ο πατέρας είναι αυτός που οφείλει να παρέχει ασφάλεια και προστασία στα παιδιά του. Έτσι οχυρώνεται το σπίτι στις μέρες μας. Οι ευθύνες για κάποιους ανθρώπους είναι μεγάλες και γίνονται υποχρέωση σκληρή και ουσιαστική. Άλλωστε, ένα σπιτικό είναι μια μικρή κοινωνία. Και για να διατηρηθεί, απαιτούνται θυσίες. Πολλοί εξ αυτών των «πατριαρχών» δεν είναι και ιδανικοί πολίτες, αμελώντας την ευρύτερη μεγάλη κοινωνία ανθρώπων. Λησμονήσαμε ότι στην αρχαία Ελλάδα, το πρώτο που όφειλε κανείς ήταν να είναι καλός πολίτης κι όχι καλός οικογενειάρχης. Ίσως και για αυτό, στα δύσκολα χρόνια των πολέμων ή και τα τωρινά που ζούμε μιας άλλης λογικής περίεργους «πολέμους», οχυρωνόμαστε σε μια εύρυθμη οικογενειακή συνθήκη. Και σταματάμε εκεί.

Ηθοποιός θα πει συνεχής μελέτη και διάβασμα. Ηθοποιός δίχως διάβασμα, δεν γίνεται

rejected: Διδάσκετε θέατρο και σε ανθρώπους που σπουδάζουν υποκριτική. Σε αυτούς τους ανθρώπους, συν τοις άλλοις, βλέπετε και τα «σπίτια» τους, από όπου και προέρχονται. Ποια προβλήματα εντοπίζετε σε αυτά τα σπίτια των νέων ανθρώπων;

Δ.Κ.: Στις μέρες μας είναι πολλά τα παιδιά των χωρισμένων γονιών. Είναι συνηθισμένο πια μπορώ να σας πω, τα παιδιά να έχουν μεγαλώσει με τον ένα κηδεμόνα. Επίσης, λόγω της έξαρσης του internet, τα παιδιά δεν διαβάζουν βιβλία. Η λογοτεχνία έχει αποκοπεί αρκετά από τις νέες γενιές. Αυτό σε εμποδίζει από το να γίνεις ηθοποιός. Αν δεν ανοίξεις ένα βιβλίο, δεν μπορείς να σπουδάζεις ηθοποιός. Ηθοποιός θα πει συνεχής μελέτη και διάβασμα. Ηθοποιός δίχως διάβασμα, δεν γίνεται. Προορισμός του ηθοποιού είναι να κατανοήσει τους άλλους, που μόνο με αισθητήριο και πλούτο λέξεων από την λογοτεχνία, μπορεί να αποκτήσει. Οι σημερινοί νέοι χρησιμοποιούν ολοένα και λιγότερες λέξεις, στην καθημερινότητά τους. Αυτό συμβαίνει εδώ και τουλάχιστον μια δεκαετία. Ταυτόχρονα, δεν σημαίνει ότι οι νέοι στερούνται ταλέντου και διάθεσης. Απλά, έχουν αλλάξει οι εποχές….

rejected: Το δεύτερο μισό του θεατρικού χειμώνα θα συνεργαστείτε με τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη που θα σκηνοθετήσει το «Skylight» του David Hare, όπου και θα πρωταγωνιστήσετε; Γιατί ο Κωνσταντίνος;

Δ.Κ.: Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης ταιριάζει να είναι σκηνοθέτης στο συγκεκριμένο έργο. Με ενθουσιάζει η συνεργασία μαζί του. Ο Κωνσταντίνος έχει μια ωριμότητα κι ως ηθοποιός κι ως σκηνοθέτης, που έχω την περιέργεια να γνωρίσω. Είναι η πέμπτη φορά που θα συνεργαστώ με τη Λουκία Μιχαλοπούλου και μάλιστα σε ένα ερωτικό έργο, που το ήθελα μετά το «Ήταν όλοι τους παιδιά μου» του Μίλερ. Αναμένω με λαχτάρα!

 

rejected: Φέτος το καλοκαίρι, δε, θα ασχοληθείτε και με την αρχαία τραγωδία;

Δ.Κ.: Ναι. Θα παίξουμε τον «Προμηθέα Δεσμώτη» στην μικρή Επίδαυρο, σε διασκευή-σκηνοθεσία Μάρθας Φριντζήλα. Μαζί με την Μαρία Κεχαγιόγλου, τον Γιώργο Βουρδαμή-Μαυρογένη, τον Ηλία Κουνέλλα και τον Κώστα Βασαρδάνη. Απέφευγα εδώ και 25 χρόνια να δουλεύω το καλοκαίρι. Μετά τους κοπιαστικούς χειμώνες, κρατούσα τα καλοκαίρια για μένα. Φέτος, ήταν πρόκληση η πρόταση. Κι είπα να κάνω κι εγώ την εξαίρεση.

rejected: Οι νεότερες γενιές μπαίνουν στο ελληνικό θέατρο ή μήπως το θεατρόφιλο κοινό, στις μικρές ηλικίες, δεν ανανεώνεται;

Δ.Κ.: Υπάρχει τέτοιος πλουραλισμός και πληθώρα παραστάσεων που υπάρχουν νέοι άνθρωποι που επιλέγουν να δούνε παραστάσεις. Πάντα βέβαια, στις μικρές ηλικίες νέων υπάρχουν αυτοί που θα πάνε παρέα με γονείς στο θέατρο ή με το σχολείο τους. Παρόλα αυτά, όπως στα δικά μου χρόνια, πήγαιναν 20άρηδες μόνοι τους στο θέατρο Τέχνης, που θεωρούνταν ναός της Τέχνης-δυστυχώς, στους καιρούς μας, αυτά δεν υπάρχουν! Το θέατρο δεν είναι τόσο προσιτό στους νέους. Οι νέοι απορροφούνται από το internet. Άσε που αν δεν διαβάζεις βιβλία, δεν εισχωρείς στα δύσκολα, σε ποιο θέατρο και να πας; Η αντίθεση δε, συμβαίνει, στις δραματικές σχολές που αυξάνονται οι άνθρωποι που θέλουν να φοιτήσουν και να γίνουν ηθοποιοί. Σε μια παρακμιακή εποχή, ο πολιτισμός είναι σε ύφεση. Το πιστεύω και το βλέπω γύρω μου.

Ο κανόνας είναι να είμαστε ένα κοπάδι. Η ζωή η ουσιαστική, όμως, πάντα βρίσκεται στις εξαιρέσεις

rejected: Για όλα φταίνε τα παιδιά;

Δ.Κ.: Όχι. Τα παιδιά ποτέ δεν φταίνε. Τα παιδιά δεν φταίνε αν στα σχολεία γίνονται βαρετά τα μαθήματα, ή όλο το διάβασμα γίνεται -μόνο και μόνο- για να πάρουν ένα πτυχίο. Όταν οι γονείς δεν παρακινούν τους ανθρώπους που μεγαλώνουν, για κινηματογράφο, θέατρο, βιβλία, τα παιδιά θα μείνουν στην ευκολία να σερφάρουν στο κινητό. Είναι το πιο εύκολο να πηγαινοφέρνεις τα δάχτυλα σου πάνω σε μια οθόνη κινητού, παρά να συγκεντρωθείς σε μια όποια μελέτη. Όλο το σύστημα θέλει να μας βάλει σε ένα κοπάδι, όπου μόνο οι εξαιρέσεις μπορούν να προχωρήσουν ουσιαστικά. Εγώ στις δραματικές σχολές που έχω διδάξει και εξακολουθώ, αυτές τις εξαιρέσεις ανθρώπων αναζητώ. Ο κανόνας είναι να είμαστε ένα κοπάδι. Η ζωή η ουσιαστική, όμως, πάντα βρίσκεται στις εξαιρέσεις.

...πάντα με συγκινούσε η ανασφάλεια, το ψάξιμο κι όχι η αυτοπεποίθηση του απέναντι

Δ.Κ.: Τίποτα υπέρμετρο δεν είναι ποτέ καλό. Η αυτοπεποίθηση δεν είναι μια αρετή που πρέπει κάποιος να έχει στα νιάτα του. Καλό είναι να έχει περιέργεια. Η περιέργεια σε βοηθάει να γίνει καλύτερος ηθοποιός. Αν έχεις αυτοπεποίθηση ότι τα ξέρεις όλα και μπορείς τα πάντα, προσωπικά δεν με συγκινεί ως προτέρημα. Εμένα πάντα με συγκινούσε η ανασφάλεια, το ψάξιμο κι όχι η αυτοπεποίθηση του απέναντι. Όταν είσαι νέος, η αυτοπεποίθηση μπορεί να γίνει συνώνυμη του θράσους. Σημείο των καιρών μας είναι η έλλειψη πίστης. Δεν υπάρχουν πρότυπα, στους καιρούς μας. Ζούμε την εποχή του «ό,τι κάτσει κι ό,τι βγει». Δεν υπάρχουν αξιολογήσεις και κριτήρια. Ο οποιοσδήποτε γίνεται το οτιδήποτε, ακόμα κι αν είναι ένα τίποτα. Δεν υπάρχει κάποιος να κρίνει τι είναι το καλό και τι το κακό. Πέσαμε στην εποχή της τεράστιας υποκειμενικότητας, όπου ο καθένας μπορεί να γράψει και να πει ό,τι θέλει. Η γνώμη εκφέρεται από τον καθένα άνευ επίγνωσης και κατ΄ουσίαν κανείς δεν ακούει καμία γνώμη, δεν σέβεται καμία γνώμη, άρα… και πού να πιστέψει; Το να είσαι νέος και να μην έχεις κάτι να πιστέψεις και πραγματικά να θαυμάσεις, είναι ό,τι χειρότερο. Ο νέος άνθρωπος δέχεται σε προσφορά ένα τεράστιο φορτίο πληροφοριών, εικόνων που καμία δεν επεξεργάζεται και καμία δεν τον προβληματίζει. Έτσι, έχουμε έλλειψη πίστης κι όχι αυτοπεποίθησης.

rejected: Εσείς τι θαυμάζετε, τώρα πια;

Δ.Κ.: Θαυμάζω τις εξαιρέσεις. Αυτούς τους ανθρώπους που βγήκαν από το «κοπάδι», ακολουθούν μια μοναχική πορεία στο καλλιτεχνικό επίπεδο και στη ζωή. Θαυμάζω αυτούς που με εντιμότητα ακολουθούν ό,τι πιστεύουν. Θαυμάζω όσους έχουν πίστη σε κάτι, όποια κι αν είναι αυτή. Δεν θαυμάζω ανθρώπους που ακολουθούν ηλίθιους κανόνες που η κοινωνία θέλει να μας περάσει. Η εξαίρεση πάντα με γοητεύει… ας είναι και τρελή, ας είναι και παράδοξη. Όσοι πάνε κόντρα σε αυτό που μας μαστίζει, για μένα είναι άξιοι θαυμασμού.