at a glance
Top

Γιώτα Φέστα

η ευτυχία της δυσκολίας

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | τάσος θώμογλου

«Δεν πιστεύω στις νουθεσίες, δεν μπορείς να δείξεις στον άλλον τί πρέπει να κάνει. Αρκεί η ίδια η ζωή σου να είναι παράδειγμα. Ο τρόπος που συμπεριφερόμαστε στην καθημερινότητα μας.  Η ελευθερία μας. Τα όρια της ελευθερίας μας. Προσπαθώ να  διατηρήσω για  τον εαυτό μου το δικαίωμα στη «νεότητα», να ανατρέπω τις βεβαιότητές μου, να δημιουργώ περισσότερα ερωτηματικά απ’ ότι θέσφατα. Στη δουλειά που κάνουμε μόνο με την αθωότητα μπορούμε να πορευθούμε. Η Τέχνη θέλει να μας συνδέσει ξανά με τη παιδικότητα μας. Διώχνει τους φόβους μας. Ανοίγει το βλέμμα μας στον κόσμο. Είναι η αποθέωση της απρόοπτης ζωής.  Δεν φοβάμαι να εκτεθώ όταν σκέφτομαι πως ότι προέρχεται από μένα είναι συνδεδεμένο με τους άλλους και αντίστροφα.  Νιώθω πάντα την ανάγκη να μοιράζομαι με τους συναδέλφους μου»… Η Γιώτα Φέστα στο rejected…

rejected: Γιατί σε ένα καλοκαίρι με πολλά δεινά, να έρθει ο κόσμος να δει στο θέατρο και να ακούσει για άλλα δεινά, όπως στις «Τρωάδες»;

Γ.Φ.: Κείμενα όπως αυτά που αφορούν στο θεμελιώδες μυστήριο της ύπαρξής μας, μπορούν να είναι -για κάποιον μια κίνηση σαν απαλό «χάδι». «Να πλέεις με το ρέμα», λένε οι γυναίκες της Τροίας. Σκέφτομαι πως είναι μια φράση που μπορεί και να μας ησυχάζει στις ιδιαίτερες και δύσκολες αυτές συνθήκες που αντιμετωπίζουμε. Μπορεί να μας κάνει να αναρωτηθούμε πόσο σωστά διαχειριζόμαστε το παρόν μας.

rejected: Πού γεννηθήκατε;

Γ.Φ.: Γεννήθηκα στην Αγία Παρασκευή, αλλά μεγάλωσα στον Άγιο Φανούριο. Μια περιοχή  της Δυτικής Αττικής που την εποχή εκείνη η ενασχόληση με την τέχνη φάνταζε σαν κάτι μακρινό και ακατόρθωτο.  Ελάχιστοι σκέφτονταν τότε εκεί,  πως κάποιος μπορεί να κάνει θέατρο. Φοίτησα σε ένα δημόσιο σχολείο που όμως ασχοληθήκαμε με το θέατρο. Πολυτέλεια που τότε την είχαν μόνο τα ιδιωτικά. Ήταν η εποχή μετά τη δικτακτορία και η ανάγκη μου να κάνω κάτι άλλο, έξω από τα στενά πλαίσια που μου καθορίζανε ήταν μεγάλη. Φτιάξαμε μια ομάδα και είχαμε αποφασίσει να ανεβάσουμε ένα έργο του Γιώργου Σκούρτη που εκείνο τον καιρό είχε ανεβάσει ο Γιώργος Μιχαηλίδης στο «Ανοιχτό θέατρο». Τις «Πανουργίες» του Μπερτόλδου. Κάναμε πολύ καιρό πρόβες, αλλά δεν τα καταφέραμε τελικά να το ανεβάσουμε. Έτσι ασχολήθηκα με το θέατρο. Ήθελα να αποδράσω. Ήθελα να ζήσω σε ένα πιο «ανοιχτό» χώρο. Οι γονείς μου δεν είχαν καμία σχέση με τα καλλιτεχνικά. Είχα να αντιμετωπίσω και μια τρομερή δυσπιστία, κυρίως από την πλευρά του πατέρα μου, για τις επιλογές μου. Είχα έντονη την ανάγκη να φύγω από το σπίτι μου, να δραπετεύσω, να νιώσω ελεύθερη.

rejected: Σαν λίγο θηλυκός «Τομ» από το «Γυάλινο Κόσμο» του Τένεσι Ουίλιαμς; 

Γ.Φ: Ναι, έμοιαζα με τον «Τομ». Στη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια των παραστάσεων του «Γυάλινου Κόσμου» συχνά ταυτιζόμουν με μια φράση του  «θέλω να φύγω από εδώ, να αποδράσω»…μια φράση που γνωρίζω πως εξέφραζε τον Τένεσι Ουίλιαμς  αλλά και τη δική μου νεανική καρδιά.

rejected: Ποιά ήταν η πρώτη παράσταση που είδατε και σας έκα νε να θέλετε να ασχοληθείτε με το θέατρο;

Γ.Φ.: Ήταν το «Κορίτσι με το κορδελάκι». Έπαιζε η Αντιγόνη Βαλάκου με την οποία συνεργαστήκαμε αργότερα στην  ταινία «Οδός Πανεπιστημίου δεν υπάρχει», και θυμάμαι με πόσο δέος και θαυμασμό την έβλεπα.  Έπειτα, μεγαλώνοντας έβλεπα παραστάσεις στο  «Ανοιχτό  θέατρο» του Γιώργου Μιχαηλίδη, που ήταν τότε κάπου στη Κυψέλη. Θυμάμαι μια αριστουργηματική παράσταση τους, τον «Κυριακάτικο Περίπατο» με την Μαρίκα Τζιραλίδου.

rejected: Ήταν εύκολο να μπείτε στο Εθνικό Θέατρο, όπου και σπουδάσατε;

Γ.Φ.: Πέρασα με υποτροφία στο Εθνικό και παράλληλα και στο θέατρο Τέχνης. Επέλεξα το Εθνικό για οικονομικούς κυρίως λόγους. Είχα πολλούς καλούς δασκάλους. Τον Στρατή Καρρά. Που μόλις είχε έρθει από τη Νέα Υόρκη με καινούργιες ιδέες και αντιλήψεις για το θέατρο, τον Τάσο Λιγνάδη, τον Αλέξη Διαμαντόπουλο… Ξεχωρίζω ωστόσο τον Στέλιο Βόκοβιτς και την Μαίρη Αρώνη, τους δυο βασικούς καθηγητές που είχαμε στην υποκριτική.  Το γούστο και την αισθητική μου στο θέατρο επηρέασε αδιαμφισβήτητα μια ομάδα, η Θεατρική Λέσχη Βόλου που εκείνο τον καιρο είχαν φτιάξει ο Πατης Κουτσαφτής και η Βίκυ Ψαλτίδου με τον σκηνοθέτη Σπύρο Βραχωρίτη. Βρέθηκα ανάμεσά τους το καλοκαίρι τελειώνοντας το πρώτο έτος, μαζί με έναν χιλιανο συμφοιτητή μου, τον Πέδρο Βικούνια. Ο τρόπος δουλειάς της ομάδας και οι παραστάσεις τους είχαν μια καινούργια ματιά και αντίληψη για το θέατρο και αυτό άνοιξε για μένα καινούργιους ορίζοντες όσον αφορά τη δουλειά μου στο θέατρο. Αμέσως μετά πήγα για δυο χρόνια στο Manchester για σπουδές και επιστρέφοντας άρχισα να δουλεύω στο σινεμα. Εκείνο τον καιρό συναντιέμαι με τον Βολανάκη, έναν σπουδαίο θεατράνθρωπο στον «Έμπορο της Βενετίας» με την Ξένια Καλογεροπούλου με την οποία κάνουμε παρέα μέχρι σήμερα.  Πολύ συχνά, ακόμα και σήμερα, θυμάμαι λόγια και φράσεις του από τις -τότε-πρόβες.

Ήθελα να αποδράσω. Ήθελα να ζήσω σε ένα πιο "ανοιχτό" χώρο.

rejected: Σας απορρόφησε περισσότερο ο κινηματογράφος από το θέατρο;

Γ.Φ.: Για πολλά χρόνια με θεωρούσαν στον χώρο μας μια «κινηματογραφική» ηθοποιό. Και δικαίως, θα έλεγα. Με απορρόφησε το σινεμά, ήταν σαν να ήταν η οικογένεια μου η κοινότητα του κινηματογράφου.  Διαμόρφωσε σχεδόν τον χαρακτήρα μου. Ήμουν ευτυχισμένη εκεί, όπως ειπε προσφατα και η Τίλντα Σουίντον με τον μοναδικό της τρόπο όταν την βράβευσαν στο φεστιβάλ της Βενετίας. Η μία ταινία έφερνε την άλλη και για κάποια χρόνια η εμπλοκή μου με το θέατρο ήταν μικρή.

rejected: Από την άλλη, σε όλη τη διάρκεια των χρόνων, έχετε συμμετάσχει σε ταινίες-σημεία αναφοράς, και πέρα από τη «Ρεβάνς», στους «Ακροβάτες του κήπου» και τη περασμένη χρονιά στον «Απόστρατο»- μια ταινία που ήρθε «από το πουθενά» και «μας έριξε μπάτσα» για το σινεμά του σήμερα….Αλήθεια, καταλαβαίνετε στα γυρίσματα, το σημαντικό, αν συμβαίνει;

Γ.Φ.: Η εμπειρία συνήθως βοηθάει να καταλάβει κανείς την δύναμη που μπορεί να έχει μια ταινία.  Αν και αυτό στο σινεμά είναι ακαθόριστο. Όταν γνώρισα το Ζαχαρία Μαυροειδή που έκανε τον «Απόστρατο»,  κάναμε μια πολύωρη συνάντηση, όπου μιλήσαμε πέρα από το σενάριο και για πολλά άλλα θέματα. Εκεί  κατάλαβα ότι πρόκειται για ένα σοβαρό καλλιτέχνη κάτι που  επιβεβαιώθηκε στα γυρίσματα. Αναζητούσε το καλύτερο από σένα και είχε το τρόπο να το εκμαιεύσει. Ο «Απόστρατος» δεν είναι μια «κλειστή» ταινία, παρά το ότι δεν έχει ένα mainstream θέμα, είναι μια ταινία που αφορά όλους μας. Τη συστήνω ανεπιφύλακτα τώρα που θα ξαναβγεί στους κινηματογράφους, γιατί η προβολή της διακόπηκε λόγω της πανδημίας.

rejected: Στο θέατρο ζήσατε, τα τελευταία χρόνια, ένα κύκλο παραστάσεων με την «Αναγνώριση» και το «Πέρασα» που ήταν βουτιά στα βαθιά, μονόλογοι-δύσκολο πράγμα, αλλά και τη τελευταία τριετία έναν άλλο κύκλο με τις παραστάσεις του «Γυάλινου Κόσμου», του «Γλάρου» και των «Τρωάδων», παραστάσεις προσωπικής αναμέτρησης και ευτυχίας.

Γ.Φ.: Ένας καλλιτέχνης οφείλει να αναζητά τη δυσκολία, γιατί έτσι ανακαλύπτει πάλι τον κόσμο. Υπάρχει μια ευτυχία στη δυσκολία. Η «Αναγνώριση» ήταν μια εξαιρετική ιστορία του Άκη Δήμου, στην οποία επανερχόμουν πολύ συχνά και κάθε φορά με μια διαφορετική ματιά. Έμαθα πολλά από την επανάληψη της παράστασης αυτής.  Το «Πέρασα»  ήταν ένα αφιέρωμα στην ποιήτρια  Κική Δημουλά που δημιούργησε η Σοφία Καμαγιάννη, με τα ποιήματα της Κικής Δημουλά και μουσική δική της. Ήταν ένα δύσκολο εγχείρημα αλλά πολύ αποκαλυπτικό για όλους μας. Όταν άρχισα να ασχολούμαι με τα μεγάλα κείμενα κατάλαβα πόσο βαθειά εισχωρούν στον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης. Ο Μίνως Βολανάκης έλεγε ότι «τα δραματικά έργα  έχουν ζώα μεγάλης θελήσεως, ζώα με βουλιμία. Χρειάζεσαι την αδρεναλίνη του σκοινοβάτη, του τζογαδόρου ή του κυνηγού».  Αυτή είναι η δυσκολία της ευτυχίας…να βρεις αυτή την αδρεναλίνη, που έχει σχέση περισσότερο με το πάθος και λιγότερο με το συναίσθημα. Αισθάνομαι τυχερή που τα τελευταία χρόνια καταπιάνομαι  με τόσο σημαντικά έργα αλλά κυρίως  για τη συνεργασία μου με τον Γιάννη Παρασκευόπουλο. Γιατί σημασία έχει με ποιο τρόπο κανείς δουλεύει με αυτά τα έργα.

rejected: Κάνετε ακόμα ποδήλατο στη Θεσσαλονίκη;

Γ.Φ.: Λιγότερο αυτό το καλοκαίρι. Έκανα όμως  πολύ ποδήλατο, τα τελευταία δύο χρόνια, στη Θεσσαλονίκη. Το απόλαυσα και απόλαυσα και την ίδια τη πόλη. Η Θεσσαλονίκη είναι μια μυστηριακή πόλη. Έχει γωνιές που ανακαλύπτω συνεχώς. Διατηρεί ακόμα μια βυζαντινή αίγλη. Τώρα ζω στην Άνω Πόλη και η ματιά μου για την πόλη είναι διαφορετική από αυτή που είχα όταν ζούσα κοντά στην παραλία. Αυτό που κανείς μπορεί να πει για την Θεσσαλονίκη είναι πως είναι μια πόλη πολύ πιο ανθρώπινη από την Αθήνα. Αυτό έχει να κάνει με την ίδια την πόλη σε επίπεδο διαστάσεων, αλλά  κυρίως αφορά στους ανθρώπους. Είναι πιο ζεστοί, διατηρούν ακόμα την φιλοξενία σαν μεγάλη αρετή, είναι καλοσυνάτοι και αγνοί. Πολλές φορές βέβαια καταλαβαίνω και την ανάγκη να θέλει κανείς να ξεφύγει από τον στενό κύκλο της πόλης, να «αποδράσει» προς την Αθήνα.

 

rejected: Γιατί η Θεσσαλονίκη δεν κατάφερε να φτιάξει μια θεατρική «κατάσταση» τη τελευταία δεκαετία; Ας αφήσουμε τα παλαιότερα χρόνια…

Γ.Φ.: Είναι απορίας άξιο πως δεν υπάρχουν θεατρικές εστίες.  Η αλήθεια είναι πως στα πλαίσια της οικονομικής κρίσης πολλά πράγματα συρρικνώθηκαν. Κι αυτό δεν άφησε ανέγγιχτο το θεατρικό χώρο. Δεν υπάρχουν χρήματα, δεν υπάρχουν χώροι και οι νέοι άνθρωποι είναι φοβισμένοι στο να κινηθούν, να δημιουργήσουν ομάδες. Η Θεσσαλονίκη είναι ένα φυτώριο σημαντικών νέων καλλιτεχνών, αλλά θα πρέπει να υπάρξει  η ανάλογη χρηματοδότηση και η πολιτική βούληση  για να στηριχτούν.

Η Τέχνη είναι και βιοπορισμός. Δεν αφορά μόνο τη ψυχική μας απόλαυση. Όλοι θα πρέπει να ζούμε από αυτή τη δουλειά.

rejected: Οι ίδιοι οι Θεσσαλονικείς καλλιτέχνες, δεν «αλληθωρίζουν» προς Αθήνα;

Γ.Φ.: Λογικό δεν είναι; Όταν πέραν του Κ.Θ.Β.Ε., δεν υπάρχει κάτι άλλο, δεν είναι λογικό οι νέοι άνθρωποι να θέλουν να ανοίξουν τα φτερά τους, πηγαίνοντας στην Αθήνα; Να παίξουν στο σινεμά και τη τηλεόραση ή να κάνουν ένα διαφημιστικό; Θα μπορούσαν ίσως να δημιουργηθούν κάποιες υποδομές προς αυτή την κατεύθυνση.

rejected: Θα μπορούσατε να είχατε επιλέξει να κάνετε μια καριέρα δημοφιλίας, σε μεγάλα θέατρα, λαϊκά σήριαλ….δεν το κάνατε. Η Τέχνη είναι και βιοπορισμός; 

Γ.Φ.: Η Τέχνη είναι και βιοπορισμός. Δεν αφορά μόνο τη ψυχική μας απόλαυση. Όλοι θα πρέπει να ζούμε από αυτή τη δουλειά. Προσωπικά ζω από τη δουλειά μου.  Έχω κάνει θέατρο, κινηματογράφο, τηλεόραση. Σίγουρα δεν έκανα όλα όσα μου προτάθηκαν. Έκανα τις επιλογές μου ακολουθώντας πολύ συχνά το ένστικτό μου. Κάποιες φορές όμως αποφάσιζε για μένα η ροή των γεγονότων.  Δεν ήταν καθόλου άσχημα ακόμα κι έτσι.

rejected: Επιλέξατε ένα δρόμο με απλότητα, όταν συνάδελφοί σας επιζητούν τα «πολύπλοκα» με πολλά «βεγγαλικά»…

Γ.Φ.: Υπερασπίζομαι τα πράγματα που μου αρέσουν, ανεξάρτητα από το ποσοστό συμμετοχής μου σ΄αυτά.  Τα   υπερασπίζομαι με δύναμη, με  πάθος. Αντίθετα, ακόμα και  κάτι που με αφορά και δεν μου αρέσει, δεν αισθάνομαι υποχρεωμένη να το υπερασπιστώ. Κρατάω τις αποστάσεις μου.

rejected: Όταν τελειώνουν οι πρόβες και οι παραστάσεις, πού γαληνεύει η ψυχή σας;

Γ.Φ.: Δεν μου φαίνεται, αλλά είμαι ένα μάλλον αγοραφοβικό άτομο. Δεν αισθάνομαι καλά σε μέρη με πολύ κόσμο. Γαληνεύει η ψυχή μου, όταν βρίσκομαι με έναν άνθρωπο που αισθάνομαι να έχω μια «κοινή γλώσσα». Για παράδειγμα, χθες βράδυ, ήμουν στη βεράντα του σπιτιού μου, παρέα με τη συνάδελφό μου και φίλη μου, που είναι η Κασσάνδρα στην παράστασή μας, την  Μαρία Καραμήτρη,  και κουβεντιάζαμε ώρες ατέλειωτες για την παράσταση και για τη ζωή μας μεπολλά γέλια και ποτά. Ήταν ένα απολαυστικό βράδυ.

rejected: Το σκύλο σας, φέτος το καλοκαίρι, τον έχετε μαζί σας στη Θεσσαλονίκη;

Γ.Φ.: Όχι, φέτος το έχουν μαζί τους, οι δύο κόρες μου, στο Πήλιο, στη Ζαγορά. Να, ένα άλλο μέρος που γαληνεύει η ψυχή μου. Η Ζαγορά έχει γίνει  το «χωριό μου». Πηγαίνω εκεί ανελλιπώς τα τελευταία τριάντα χρόνια. Υπάρχει δε, ένα μέρος εκεί, η Ανάληψη, που είναι το μικρό χωριό μου, δίπλα στη θάλασσα….Ξέρετε ποιό ήταν το μεγάλο μου όνειρο; Να έχω ένα σπίτι εκεί να ακούω τη θάλασσα.

rejected: Οι κόρες σας, ασχολούνται με τα καλλιτεχνικά;

Γ.Φ.: Ναι και οι δύο κόρες μου ασχολούνται με τα καλλιτεχνικά. Ζουν στη Γαλλία. Η Άννα σπουδάζει στη Καλών Τεχνών, ενώ η μεγάλη μου κόρη η Δάφνη είναι χορεύτρια στο σύγχρονο χορό και ηθοποιός.

rejected: Έχω εντοπίσει σε πάρα πολλούς νέους ηθοποιούς πως, όταν μου μιλάνε για τη συνεργασία που είχανε μαζί σας, λάμπουνε τα μάτια τους. Τί φαντάζεστε ότι λειτουργεί, για να είναι τόσο ουσιαστική η αναφορά τους στο όνομά σας; 

Γ.Φ.: Η δουλειά που κάνουμε έχει να κάνει με ανθρώπους. Έχει να κάνει με την αγάπη για τους ανθρώπους. Ότι προέρχεται από μένα είναι απόλυτα συνδεδεμένο με τον άλλον και το αντίθετο. Είναι μεγάλη χαρά για μένα, αυτό που λέτε.  Μπορούμε να κάνουμε αυτή τη δουλειά  μόνο σε συνθήκες απόλαυσης, ελευθερίας και αγάπης. Εμείς οι ηθοποιοί μετατρέπουμε σε αφηγήματα τις πληγές και τους πόνους μας … Πώς μπορείς να μην σταθείς δίπλα σε αυτό με αγάπη;