at a glance
Top

Έρωτας Υπαρξιστής Κι Επαναστάτης

κείμενο | έλλη πράντζου */* φωτογραφίες | έλλη πράντζου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης

Λέγε με χάος να τελειώνουμε

-Θες να μου πεις ότι πολλές φορές φοβόμαστε περισσότερο τα πιο όμορφα πράγματα στη ζωή;
-Ίσως γι’ αυτό ακριβώς. Επειδή είναι τόσο όμορφα. Τι γίνεται όταν χάνεις τα όμορφα;
-Θα μπορείς να λες όμως πως κάποτε τα έζησες.
-Αφού πρώτα θα σε έχουν διαλύσει.
-Η απώλειά τους. Όχι τα ίδια.
-Ποια η διαφορά στο αποτέλεσμα;
-Και προτιμάς μια ζωή κενή;
-Χωρίς πόνο.
-Και χωρίς τίποτε άλλο. Γιατί το ένα φέρνει το άλλο. Ένα από τα ελάχιστα ισχύοντα πράγματα είναι η εναλλαγή των πάντων. Των πάντων που εμείς γνωρίζουμε τουλάχιστον. Το γνωστό κλισέ πως μόνο αν έχεις βιώσει το σκοτάδι ξεχωρίζεις το φως ίσως είναι ένας τρόπος εκτίμησης των εμπειριών μας. Μόνο αν εσύ το “θέλεις” θα είναι πάντα όλα άσχημα. Γιατί εσύ μόνο αυτά θα βλέπεις και στο τέλος μόνο αυτά θα προκαλείς. Διαφορετικά είναι μαθηματικά -τι ειρωνία- βέβαιο πως τα καλύτερα θα έρθουν. Παίξε με τις πιθανότητες. Ο έρωτας ας πούμε. Κατά τη γνώμη μου αυτός κρύβεται πίσω απ’ όλα, όχι -μόνο- τα μαθηματικά όπως λένε. Τίποτε δεν είναι αδύνατο για έναν πραγματικά ερωτευμένο. Τίποτε δεν τον σταματάει ως ηθικός νόμος ή ως προσωπική αρχή. Καταπατά όλα τα “εγώ ποτέ δεν” του, διαψεύδει όλα τα και καλά δεδομένα του, αυτός και μόνο αυτός μπορεί να τον διαλύσει και να τον εξυψώσει με διαφορά μιας στιγμής. Να γίνει κίνητρο δράσης ή αιτία παραίτησης. Δημιουργός και καταστροφέας, τουλάχιστον διπολικός όπως η ίδια μας η φύση, ανεξήγητος όπως η ύπαρξη οποιασδήποτε ανώτερης από εμάς ενέργειας. Χάος. Η αρχή των πάντων. Για να καταφέρεις κάτι εν ολίγοις πρέπει πρώτα να το ερωτευτείς.

-Ο έρωτας ζητάει τα πάντα σου.
-Και πιστεύεις πως σε αφήνει μισό;
-Πιο μισό απ’ ό,τι ήδη σε βρίσκει.
-Ή πιο γεμάτο.
-Τι να το κάνεις αν αυτό σημαίνει πληγές;
-Μα αν δεν είσαι διατεθειμένος να τα δώσεις και να τα πάρεις όλα στα άκρα ποιο το νόημα…
-…να ζεις;
-Να ζεις.
-Γιατί η ζωή πρέπει να σημαίνει αυτοκαταστροφή;
-Γιατί να τρέχεις να κρυφτείς από τον ίδιο σου τον εαυτό;
-Τους δαίμονές του φοβάμαι. Κι ο έρωτας είναι δαίμονας. Θρέφει τους δαίμονες. Γεννάει καινούργιους. Και ποτέ δεν είναι ο ίδιος και για τους δυο.
-Πάντα ο ένας πιο πολύ λες;
-Πάντα κάποιος μένει πίσω και σπαράζει για όσο.
-Κι αυτός που ποτέ τίποτε δεν τόλμησε να ζήσει;
-Ευλογημένος.
-Το εννοείς;
-Όχι. Πονάω. Ή μάλλον πιο πολύ νιώθω οργή.
-Δεν αναιρεί το ένα το άλλο. Οι πιο οργισμένες ψυχές είναι εκείνες που κάποτε πήραν κατάκαρδα ένα κάποιο τέλος, μια κάποια προδοσία και πάει λέγοντας.
-Έτσι κι αλλιώς όλα αναμνήσεις είναι.
-Εκεί που ενώνεται το πριν με το μετά. Εκεί ζεις. Αναμνήσεις είναι όλα γιατί ανάμνηση είναι η ίδια ζωή.
-Τρομακτικό. Μάταιο.
-Ίσα-ίσα. Θα έπρεπε να σε παροτρύνει να θες να προλάβεις να τολμήσεις όλο και περισσότερα πριν η δίνη της εφεύρεσής μας που λέγεται χρόνος φτάσει στο τέλος της φθοράς σου.

-Υπαρξισμός; Ποτέ δε μου εξήγησες τελικά από κοντά τι σημαίνει αυτό.
-Η φαινομενική ματαιότητα των πάντων ορίζεται από έναν βέβαιο επικείμενο θάνατο ο οποίος όμως μας φοβίζει τόσο που αντί να τον έχουμε στο μυαλό μας ως κίνητρο για να προλάβουμε να ζήσουμε όπως θέλουμε, μας κάνει να εθελοτυφλούμε επαναπαυόμενοι σε μια καθημερινότητα χωρίς να σκεφτόμαστε εν τέλει ότι εφόσον θα πεθάνουμε κάποια μέρα καλό είναι όσα κάνουμε να τα γουστάρουμε στ’ αλήθεια. Γιατί αν κάναμε ό,τι πραγματικά αγαπάμε υπό τη σκιά του θανάτου θα τρελαινόμασταν. Κι αυτό γιατί δεν έχουμε καταφέρει να εξοικιωθούμε στην ιδέα του. Οι υπαρξιστές χρησιμοποιούν τον θάνατο ως κίνητρο για ζωή.
-Ο έρωτας, η ζωή, η τέχνη, ο θάνατος.
-Πες μου, τι σκέφτεσαι;
-Θέλω να επικεντρωθώ στα κοινά τους. Γιατί όσοι καυλώνουν με όλα αυτά και κατ΄επέκταση με την ίδια μας την ύπαρξη κρύβουν μέσα τους μια φλόγα κοινή αλλά και τόσο ξεχωριστή όσο ίδια και διαφορετικά είναι τα πρόσωπα των ανθρώπων.
-Όποιος σου πει ότι ο μοναδικός σου σκοπός είναι να αναπαραχθείς διαφορετικά είσαι ήδη νεκρός υποτιμά τον ίδιο του τον εαυτό. Αυτό που θα μπορούσε να είχε γίνει. Αυτό που θα μπορούσε να είχε κάνει. Και κατά την ταπεινή μου άποψη είναι τόσο δυστυχισμένος με όσα δεν έχει κάνει που δε θέλει να το παραδεχτεί για να μην καταρρεύσει. Αν είσαι ένα τίποτε τότε δε γίνεται να επιδιώκεις να φέρεις στον κόσμο άλλα τίποτε για να τα κάνεις εξίσου δυστυχισμένα με σένα. Κράτα την κατ’ επιλογή μίζερη υπαρξή σου στα όρια του εγώ σου και περίμενε στωικά να ψοφήσεις. Γιατί ακόμη και πίσω από τη γέννηση ενός παιδιού κάποτε καλό θα ήταν να έχει υπάρξει ένας έρωτας. Και κομήτης να είσαι κάποιο νόημα μάλλον υπάρχει στο πέρασμά σου από αυτό το μυστήριο εδώ.
-Και; Σαν τι νόημα;
-Ίσως κάποτε μάθουμε ίσως όχι. Είναι λίγο το να δίνεις εσύ το νόημα στη δική σου ύπαρξη; Αφού ζεις που ζεις. Είτε αυτό όντως σημαίνει κάτι είτε όχι. Είναι λίγο το να προσφέρεις μέσα από όλα όσα πραγματικά αγαπάς για όσο διαρκεί αυτό που ονομάζουμε ζωή; Πες μου, είμαστε απλώς μηχανές ανά-παραγωγής άλλων άχρηστων όντων που μοναδικός τους σκοπός είναι επίσης να φτιάξουν “δικά τους” κατα τα άλλα άχρηστα όντα; Ίσως οι απαντήσεις να κρύβονται στην εξέλιξη. Την ειλικρινή μας εξέλιξη με βάση όσα λαχταράει η καρδιά μας κι όχι στην εξέλιξη που μας έμαθαν να ταυτίζουμε με φράγκα, εξουσία, κύρος κι άλλα τέτοια εμετικά.

-Τώρα ξέφυγες εντελώς.
-Ναι το ‘χω αυτό.
-Πού ζεις;
-Μέσα μου.
-Εγωιστικό.
-Ίσως. Μα δεν επαναπαύομαι σε κάτι που θα ήθελαν να μου μάθουν ότι είμαι. Πόσο εγωιστικό θεωρείς το να προσπαθεί κάποιος να καταλάβει τι στ’ αλήθεια παίζει να είναι ώστε να μη βγάζει τα κόμπλεξ του στις καμπούρες των άλλων; Ή τουλάχιστον να μπορεί να είναι ειλικρινής ακόμη και γι’ αυτά.
-Θέλει κότσια αυτό.
-Ερωτεύσου τον εαυτό σου.
-Δεν είμαι νάρκισσος.
-Ερωτεύσου τον εαυτό σου είπα. Όχι μίσησέ τον.
-Τι εννοείς;
-Ο νάρκισσος ως ψυχολογικά ασθενής, όχι ως μύθος, αυτοπροβάλλεται για να καλύψει τις ανασφάλειές του. Ο ερωτευμένος δεν κάνει άλλο από το να παρατηρεί το αντικείμενο του έρωτά του για να το μάθει καλύτερα, να το κατανοήσει, να προσπαθήσει να το προσεγγίσει, να το αγαπήσει, να γίνει αν είναι δυνατόν “ένα με αυτό”. Πίσω από κάθε αποτέλεσμα ψάχνει μια αιτία, προσπαθεί να δικαιολογήσει τις πράξεις του επιθυμητού μέσα από την ενσυναίσθηση ώστε να έρθει ένα βήμα πιο κοντά στον κόσμο του. Ακόμη και τα ελαττώματα του άλλου στα δικά του μάτια κρύβουν μια γοητεία.
-Ο ερωτευμένος όμως δίνει πάντα άφεση αμαρτιών στο αντικείμενο του πόθου του.
-Όχι απαραίτητα. Απλώς δε θα του βγει να σταυρώσει τον άλλον ή να τον κατακρίνει με την πρώτη στραβή όπως έχουμε μάθει να κάνουμε πολλοί εν τη ρύμη της καθημερινότητάς μας. Νοιάζεται για τον άλλον, θέλει να τον φροντίσει, θέλει να είναι καλά, δε γουστάρει να τον αδικούν, τον έχει πάνω απ’ όλους κι απ’ όλα.
-Στα μάτια του όμως είναι εξωραισμένος. Είναι καλό να εξωραίζει κανείς το εγώ του;
-Ο ερωτευμένος εξωραίζει γιατί ερωτεύεται κάτι έξω από αυτόν από ένστικτο. Εσύ τον εαυτό σου θα τον ερωτευτείς από επιλογή. Δεν μπορείς να ερωτευτείς κυριολεκτικά τον εαυτό σου. Μα η καύλα σου για αυτογνωσία θα ομοιάζει με τη λαχτάρα σου για την ένωση που αποζητά ο ενστικτωδώς ερωτευμένος. Κι η κτητικότητα ενός ερωτευμένου για σένα θα γίνει το “δε με χαραμίζω από ‘δώ κι από ‘κει”.
-Ναι αλλά δε είναι σαν την αγάπη. Αυτός πονάει. Κόβει.
-Κι έτσι θα μάθεις να (σε) αντέχεις.

-Πίσω κι από την ίδια τη ζωή. Μόνο ένας πραγματικά ερωτευμένος αφιερώνεται τόσο σε αυτό που έχει ερωτευτεί ώστε να αποδώσει τα μέγιστα και να προσφέρει με βάση αυτά. Ο ερωτευμένος με έναν άνθρωπο, ο ερωτευμένος με την τέχνη, ο ερωτευμένος με την επιστήμη, ο ερωτευμένος με μια ιδέα, ο ερωτευμένος με τη ζωή. Ο ερωτευμένος είναι επαναστάτης εκ φύσεως. Κι ο έρωτας υπαρξιστής.

κείμενο | έλλη πράντζου */* φωτογραφίες | έλλη πράντζου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης

Λέγε με χάος να τελειώνουμε

-Υπάρχει ακόμη;
-Δεν ξέρω αν πιστεύω στα ακόμη.
-Τι κάθομαι και σκέφτομαι πάλι απόψε…
-Κάποιες νύχτες όταν κάθομαι μόνη μου στο μπαλκόνι…
-Μόνο τότε;
-Όχι. Απλώς τότε δεν μπορώ να παραμυθιαστώ εύκολα.
-Παραμυθιάζεσαι;
-Αρκετές φορές.
-Μα αφού το παραδέχεσαι.
-Μόνο όταν έχω πιει. Ή όταν…
-Όταν;
-Άστο.
-Τι κάθομαι και σου λέω ρε φίλε. Όπως θες.

-Δεν υπάρχει ακόμη.
-Το ξέρω.
-Θέλω να πω…δεν μπορεί να υπάρχει ακόμη.
-Το ξέρω.
-Έτσι δεν είναι;
-Δεν ξέρω.
-Κι αν υπήρχε ακόμη τι νόημα θα είχε;
-Δεν ξέρω αν θέλω να ξέρω.
-Ούτε κι εγώ.
-Εσύ ποτέ δεν ήξερες.
-Τι μπορούσα να κάνω;
-Πολλά. Όπως όλοι μας.
-Εννοείς ότι όλοι σας κάνετε πολλά;
-Όχι. Εννοώ ότι όλοι μας θα μπορούσαμε να κάνουμε πολλά.
-Και γιατί δεν τα κάνετε;
-Πολλές φορές κάποιοι τα κάνουμε.
-Κι όταν δεν τα κάνετε;
-Εμένα ρωτάς; Έχεις και κάποιον πιο εύκαιρο.
-Ναι. Ξέρω.
-Λοιπόν;
-Κάποια δεν τα ήθελα στ’ αλήθεια.
-Και;
-Και κάποια με τρόμαζαν.
-Κλασικά.
-Δεν το ‘χεις πάθει ποτέ;
-Πολλές φορές.
-Τότε;
-Απλώς στο τέλος πάντα με τρομάζουν πιο πολύ όσα δεν κάνω.
-Τ’ απωθημένα.
-Ακριβώς. ‘Ετσι με γνώρισες, θυμάσαι;
-Κάπως έτσι.
-Κάπως.
-Δεν υπάρχει ακόμη.
-Δεν ξέρω αν πιστεύω στα ακόμη.
-Η ζωή προχωράει.
-Και τα σκοτώνουμε.
-Κι εμείς προχωράμε.
-Από άμυνα.

-Γιατί να μένεις κολλημένος;
-Κολλημένος μένεις όταν δεν τολμάς να ζήσεις τη στιγμή στο έπακρο.
-Μα οι στιγμές περνάνε.
-Το να τις παραγράφεις επειδή δεν τόλμησες να τις ζήσεις δε σημαίνει πως ξεκολλάς.
-Αλλά τι σημαίνει;
-Πως δεν αντέχεις να σκέφτεσαι όσα δεν έκανες.
-Άρα προχωράς.
-Άρα παραμυθιάζεσαι.
-Δηλαδή μπορεί και να υπάρχει; Και τώρα που μιλάμε;
-Ίσως να μαθαίναμε αν όντως μιλούσαμε.
-Από κοντά;
-Στ’ αλήθεια.
-Δεν ξέρω αν θέλω.
-Εσύ ποτέ δεν ήξερες.
-Αν ήθελα;
-Τι σε σταματούσε;
-Δεν μπορείς ούτε εσύ να απαντήσεις ε;
-Δεν ξέρω αν θέλω. Αλλιώς…
-Αλλιώς;
-Τώρα κάπου εδώ μου βγαίνει να γελάσω.
-Τόσο αστεία είμαι;
-Αστείο καταντάει κάτι με διάφορους τρόπους.
-Δηλαδή;
-‘Αστο.
-Ούτε κι εσύ μιλάς.
-Εγώ παραμίλησα.
-Όχι, δε μιλούσες.
-Ίσως να έχεις και δίκιο.
-Έχω.
-Όχι τόση απολυτότητα.
-Αφού το αισθάνθηκα.
-Αυτό που λες αν ισχύει θα σήμαινε πως κάπως κάτι είχες νιώσει.
-Ίσως.

-Τι σε ρωτάω…
-Εσύ;
-Ήθελα να το κάνω. Αλλά δε θα μάθω ποτέ αν το έκανα.
-Δε θα το μάθεις.
-Τώρα πια δε με νοιάζει.
-Όντως;
-Γιατί να με νοιάζει;
-Γιατί εσύ δεν παραγράφεις.
-Πότε το είπα αυτό;
-Πριν λίγο.
-Δε μίλησα ποτέ για το τι κάνω ή δεν κάνω εγώ.
-Λάθος κατάλαβα;
-Ίσως αυτό να έκανες πάντα.
-Δεν το εννοείς.
-Ποιο απ’ όλα;
-Άστο.
-Ξέρεις κάτι;
-Πες μου.
-Αν χρειαστεί διαγράφω.
-Διέγραψες;
-Και να το έκανα δε θα το μάθαινες ποτέ.
-Αφού ξέρεις ότι ξέρουμε ακόμη κι αυτά που δε μαθαίνουμε.
-Πολύ ρομαντικό για τα γούστα μας.
-Κατάλαβες τώρα;
-Δε θα μάθεις ποτέ. Κι ο εαυτός μου ό,τι ξέρει το κρατάει καλά διαγραμμένο.
Δεν υπάρχει ακόμη, λέει.
-Ναι. Έτσι λέει.