at a glance
Top

El miedo

κείμενο | έλλη πράντζου */* φωτογραφίες | έλλη πράντζου

Λέγε με χάος να τελειώνουμε

Τι είναι φόβος;

(Είναι πολλά και τίποτα.)

Ο νταβατζής της ψυχής σου. Αυτό που μεταμορφώνεται σε ασφάλεια και σε κάνει να νομίζεις ότι είσαι άλλο από αυτό που είσαι. Ότι μπορείς άλλα από αυτά που θες κι ότι θέλεις άλλα από εκείνα που μπορείς. Σε ιδρυματοποιεί πίσω από νοερά και νοητικά κάγκελα ονομάζοντας προστασία τον περιορισμό. Λατρεύεις να τον μισείς καθώς εξαρτημένος παραδίνεσαι σε ένα σύνδρομο που θυμίζει πολύ εκείνο της Στοκχόλμης. Έλα όμως που ο φόβος δε σε έχει όντως απαγάγει. Τον απήγαγες κάποτε εσύ και τελικά σου την έφερε μέχρι που σε αλυσόδεσε εκείνος χειροπόδαρα. Γιατί έχει πειθώ. Την πειθώ εκατομμυρίων πιθανοτήτων που όμως επιμένεις να ξεχνάς πως είναι όλες σενάρια. Σενάρια μέσα στα οποία όσο πιο πολύ βουλιάζεις τόσο περισσότερο χάνεις τη μοναδική πραγματικότητά του παρόντος σου.

Μόνο που αυτήν έτσι όπως πας ποτέ δε θα τη μάθεις γιατί μάλλον φοβάσαι τις υποθέσεις περισσότερο από όσο αγαπάς τη ζωή. Κι ας φοβάσαι κατά βάθος τόσο τον θάνατο που στο μυαλό μας σηματοδοτεί το τέλος της.

Τι κάνει ο φόβος;

Σε ρουφάει. Σε εξουθενώνει. Σε εξαντλεί. Σε αχρηστεύει. Δεν αφήνει αφάγωτο ούτε το μεδούλι σου. Αρκεί ν’ αφήσεις έστω κι ένα απειροελάχιστο κομμάτι του να τρυπώσει στο μυαλό σου για να κάνει επιθετική μετάσταση σε κάθε κύτταρό σου. Σε κακοποιεί κι εσύ νομίζεις ότι σε προστατεύει. Σε τρικλοποδιάζει κι εσύ τον ονομάζεις λογική. Σε αποτρέπει από καθετί άγνωστο ενώ το πιο άγνωστο όλων είναι η ίδια η ζωή.

Τι είναι φόβος;

(Πολλά και τίποτα.)

Για πολλούς συνδεδεμένο ένστικτο μ’ εκείνο της επιβίωσης. Μόνο που είναι άλλο να τρομάζεις μπροστά σε φυσικά φαινόμενα κι άγρια θηρία κι άλλο να τρομάζεις μπροστά στις ίδιες σου τις σκέψεις και τα ίδια σου τα κατάλοιπα, μπροστά στον ίδιο σου τον αχαρτογράφητο εαυτό, μένοντας στάσιμος πίσω από τα τείχη σου ώσπου να πεθάνεις τελικά κάποτε σχεδόν άπραγος και μπερδεμένος λόγω ύπαρξης.  Ό,τι φοβάσαι μοιραία γίνεται η καταδίκη σου. Μόνο που δε σε βλάπτει το ίδιο αλλά ο φόβος σου γι’ αυτό.

 

Περισσότερο τρωτός είσαι όταν έχεις κάτι να χάσεις, λένε. Μπορεί να αντιμετωπιστεί άραγε ο φόβος όταν συνδέεται με άλλα συναισθήματα; Ακόμη κι αν κάποτε καταφέρεις να κλείσεις τ’ αυτιά σου εσύ για σένα στις σειρήνες του και να προχωρήσεις, πόσο εύκολα τον παρακούς όταν τον μασκαρεύεις απειλή για όσους αγαπάς; Πάντα θα ανησυχείς για εκείνους τους λίγους, ίσως για δύο ή ακόμη και για έναν ξεχωριστό. Για να μην πάθουν κάτι. Για να μην τους χάσεις. Για να μην πάθουν κάτι και τους χάσεις. Για να μην, να μην, να μην…Θα καταφέρεις να καταλάβεις όμως εγκαίρως πότε ο δικός σου φόβος γίνεται κι η δική τους φυλακή;

Τι είναι ο φόβος;

(Πολλά και τίποτα.)

Εγκεφαλική παράλυση υγιούς σώματος. Μπορείς να κάνεις με λιγότερη ή περισσότερη προσπάθεια, ύστερα από λίγες ή πολλές αποτυχίες σχεδόν τα πάντα μόνο που εξαιτίας του καταλήγεις να κάνεις σχεδόν τίποτα. Είναι παραμορφωτικός καθρέφτης. Αντί να εκτιμήσεις την όμορφη δύναμή σου βλέπεις εξαιτίας του μόνο τις πιθανές σου αδυναμίες, κακάσχημες, λες κι είναι τέρας όποιος δεν αισθάνεται παντοδύναμος κάθε στιγμή, λες κι είναι μίασμα η όποια αποτυχία. Είναι ασφυξία. Τα πνευμόνια σου λειτουργούν άψογα μα εσύ εξαιτίας του κρατάς την αναπνοή σου ώσπου σε κάνει να πιστεύεις πως το οξυγόνο που υπάρχει δεν αρκεί. Είναι εγκλεισμός. Εκεί έξω συμβαίνει η ζωή κι εσύ εξαιτίας του προτιμάς το “εδώ μέσα” των υποθετικών του σεναρίων. Είναι κλειστοφοβία. Γιατί πόσο να αντέξει μόνο στο “εδώ μέσα” η ψυχή;

Τι είναι φόβος;

(Τα πάντα και τίποτα.)

Κάτι απαραίτητο αν ήμασταν ικανοί να τον αποκωδικοποιήσουμε, να τον αξιολογήσουμε, να τον αντιμετωπίσουμε, να τον κατανοήσουμε, να αφοπλίσουμε τα αχρείαστά του  πρόσωπα που παράγουμε εμείς και να κρατήσουμε μόνο τους ρεαλιστικούς συναγερμούς του για την επιβίωσή μας. Μα είμαστε αλήθεια;

Και τι είναι τελικά φόβος;

Μοιάζει με τα πάντα ακόμη κι όταν δεν είναι τίποτα.

Είναι κάτι που αντί να ερμηνεύουμε το αφήνουμε να μας λεηλατεί. Τόσο εμάς όσο κι εκείνους που έχουμε να χάσουμε. Μπορούμε να ζήσουμε χωρίς φόβο; Μάλλον όχι και δεν είναι στο τέλος της ημέρας καν αυτός ο στόχος αν το καλοσκεφτείς. Δε νομίζω να γίνεται ή να έχει νόημα να είναι κανείς άφοβος. Μακάρι όμως να κατάφερνε να λειτουργήσει απέναντι στη διεκδίκηση της ζωής σαν να ήταν.

Για ‘κείνον τον φόβο, βέβαια, που σε κάνει αγρίμι θα μιλήσουμε μια άλλη φορά.

Πάντα θα ‘χεις ανοιχτούς λογαριασμούς, βλέπεις, με κάποιο από τα πρόσωπά του…